Ripoti kutoka Umoja wa Mataifa wa Mazingira (UNEP) zinaangazia ukweli kuwa wanawake ndio wanaokabiliwa na hatari kubwa zaidi kutokana na athari za mabadiliko ya tabianchi ikilinganishwa na wanaume. Takwimu zinaonyesha kuwa asilimia kubwa ya watu wanaolazimika kuyahama makazi yao kutokana na majanga yanayosababishwa na mabadiliko ya hali ya hewa, takriban asilimia 80, ni wanawake.
Majukumu yao ya kila siku ya kulea familia na kuhakikisha ustawi wao huwafanya kuwa katika mazingira magumu zaidi wakati wanapokumbana na majanga kama vile mafuriko, tufani kali, na ukame. Hali hii inaonekana wazi katika kijiji cha Unguja Ukuu, kilichopo Mkoa wa Kusini Unguja, ambako wanawake wamechukua nafasi ya mbele katika harakati za kulinda mazingira yao, hasa kupitia upandaji wa mikoko.
Mikoko ni rasilimali muhimu sana katika kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Miti hii husaidia kwa kiasi kikubwa katika kuhifadhi gesi ya kaboni, kupunguza nguvu za mawimbi makubwa ya bahari yanayofika pwani, na pia kulinda ardhi dhidi ya mmomonyoko unaosababishwa na maji ya bahari.
Katibu wa kikundi kinachojulikana kama "Mikoko ni Urithi Wetu", Bwana Abdi Mgeni Juma, anaeleza kuwa kikundi hicho kilianzishwa mwaka 2020 kwa lengo kuu la kuhifadhi mazingira ya Unguja Ukuu kwa kupanda na kutunza mikoko kwa uangalifu. Hadi kufikia sasa, kikundi hicho kimefanikiwa kupanda zaidi ya mikoko milioni 2.9. Juhudi hizi zimefanikiwa kwa kiasi kikubwa kutokana na ushiriki hai wa wanawake. Kati ya wanachama 150 wa kikundi hicho, wanawake ni 121, huku wanaume wakiwa 29 pekee. Hii inaonyesha waziwazi jinsi wanawake wanavyojitolea katika kulinda mazingira yao.
Kazi hii kubwa inayofanywa na wanawake wa Unguja Ukuu inalenga moja kwa moja kukabiliana na athari mbaya za mabadiliko ya tabianchi, ikiwemo tatizo la maji ya bahari kuingia ndani ya makazi yao na kuharibu miundombinu. Bwana Abdi anafafanua kuwa kabla ya wananchi kupata elimu kuhusu umuhimu wa uhifadhi wa mazingira, kijiji hicho kilikumbwa na uharibifu mkubwa wa rasilimali asili. Hata hivyo, kutokana na juhudi hizi za upandaji mikoko na elimu inayoendelea kutolewa, hali ya mazingira imeanza kuimarika kwa kiasi kikubwa.
Pamoja na mafanikio haya katika uhifadhi wa mikoko, bado kuna changamoto zinazoikabili jamii ya Unguja Ukuu. Maendeleo ya miundombinu, ambayo ni muhimu kwa ustawi wa jamii, wakati mwingine yanachangia uharibifu wa mazingira. Kwa mfano, ujenzi wa daraja linalounganisha Unguja Ukuu na Kisiwa cha Uzi umesababisha kukatwa kwa mikoko zaidi ya 2,000. Kitendo hiki kimekuwa pigo kwa juhudi zinazofanywa na wananchi katika kuhifadhi mazingira yao.
"Tunaunga mkono maendeleo, lakini inasikitisha kuona juhudi zetu za uhifadhi zikipigwa hatua mbili nyuma kwa sababu ya miradi hii," anasema Bwana Abdi, akionyesha wasiwasi wake kuhusu athari za maendeleo kwa mazingira.
Bi. Warda Ramadhan Ali (28), ambaye ni mmoja wa wanachama hai wa kikundi cha "Mikoko ni Urithi Wetu," anasisitiza kuwa elimu wanayoipata kuhusu umuhimu wa kuhifadhi mikoko wanaishirikisha na jamii nzima, ikiwa ni pamoja na wanafunzi katika shule za eneo hilo. Anaeleza kuwa mikoko ina faida nyingi sana kwa mazingira, ikiwemo kusaidia kuhifadhi ardhi dhidi ya mmomonyoko wa fukwe unaosababishwa na maji ya bahari, na pia kuwa makazi salama kwa viumbe mbalimbali wa baharini kama vile samaki, ambao ni muhimu kwa uchumi wa eneo hilo.
Bi. Salama Hussein Makame (52), ambaye pia ni mwanachama wa kikundi hicho, anabainisha kuwa licha ya majukumu mengi ya kifamilia ambayo wanawake wanayo, bado wanajitahidi kutenga muda wa kushiriki kikamilifu katika shughuli za uhifadhi wa mazingira. "Mwanamke ndiye anayebaki nyumbani wakati athari za tabianchi zinapotokea, kama vile upepo mkali na maji ya bahari kuvamia makazi yetu. Kwa hiyo, sisi ndio tuna wajibu mkubwa wa kuhakikisha mazingira yetu yanalindwa kwa ajili ya vizazi vijavyo," anasema Bi. Salama, akieleza umuhimu wa wanawake kushiriki katika uhifadhi.
Kuhusu ukataji wa mikoko kwa ajili ya ujenzi wa daraja, Sheha wa Unguja Ukuu, Bwana Khamis Ibrahim Shomari, anakiri kuwa mikoko mingi imekatwa ili kuruhusu ujenzi huo. Hata hivyo, anasisitiza kuwa serikali inalenga kuimarisha maendeleo kwa wananchi wake. "Kisiwa cha Uzi na Ng’ambwa kimezungukwa na bahari, na wananchi wanapata changamoto kubwa za usafiri. Hivyo, serikali imeamua kujenga daraja lenye urefu wa kilometa 2.5 ili kurahisisha harakati za kiuchumi na kijamii kwa wakazi wa visiwa hivyo," anasema Sheha Shomari, akieleza sababu za mradi huo.
Naye Waziri wa Nchi Ofisi ya Makamu wa Kwanza wa Rais, Bwana Harous Said Suleiman, anasema kuwa serikali imelazimika kukata mikoko ili kupisha ujenzi huo muhimu, lakini imepanga mikakati ya kushirikiana kwa karibu na wananchi wa Unguja Ukuu katika kuipanda upya mikoko iliyokatwa mara baada ya mradi wa daraja kukamilika. "Lengo letu siyo kuharibu mazingira yetu, bali ni kuimarisha miundombinu kwa ajili ya maendeleo ya wananchi wetu," anasisitiza Waziri Suleiman.
Waziri anaendelea kubainisha kuwa mikoko ina faida nyingi sana kwa mazingira, ikiwa ni pamoja na kusaidia kupunguza kasi ya mawimbi makubwa ya bahari yanayoweza kusababisha uharibifu, kuhifadhi hewa ya ukaa ambayo inachangia mabadiliko ya tabianchi, na kuboresha mazingira ya viumbe mbalimbali wa baharini, ambao ni tegemeo la kiuchumi kwa jamii nyingi za pwani.