Serikali ya Tanzania imeanzisha mkakati mpya na muhimu unaolenga kuboresha maisha ya watoto wanaoishi na usonji (Autism Spectrum Disorders - ASD), hali ambayo huathiri mawasiliano na mwingiliano wa kijamii. Katika hatua ya awali, walimu elfu nne kutoka shule za msingi na sekondari wameanza kupatiwa mafunzo maalum ili kuwawezesha kutambua dalili za awali za usonji miongoni mwa wanafunzi wao. Mpango huu, unaotekelezwa kama mradi wa majaribio wa mwaka mmoja katika shule 100 zilizochaguliwa jijini Dar es Salaam, unalenga kuimarisha mfumo wa utoaji huduma za afya ya akili kwa watoto nchini.
Akifafanua kuhusu mpango huo wakati wa Kongamano la 13 la Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS), Mkurugenzi Msaidizi wa Magonjwa Yasiyoambukiza na Afya ya Akili kutoka Wizara ya Afya, Dkt. Omary Ubuguyu, alisisitiza umuhimu wa kuwajengea uwezo walimu. "Walimu wetu wana fursa ya kipekee ya kubaini dalili hizi mapema kwa sababu watoto hutumia sehemu kubwa ya muda wao wakiwa shuleni. Mafunzo haya yanawapa maarifa muhimu ili watoto wenye uhitaji wapate huduma stahiki za uchunguzi na msaada mapema iwezekanavyo," alieleza Dkt. Ubuguyu. Kutambuliwa mapema kwa usonji ni muhimu sana kwani kunatoa fursa kwa mtoto kupata huduma za tiba na elimu maalum zinazoweza kuboresha kwa kiasi kikubwa ukuaji na mustakabali wake.
Juhudi hizi ni matokeo ya ushirikiano mpana kati ya Wizara ya Afya, Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia, Wizara ya Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wanawake na Makundi Maalum, pamoja na taasisi isiyo ya kiserikali ya Lukiza Autism Foundation. Changamoto kubwa iliyokuwepo, kama alivyobainisha Dkt. Ubuguyu, ni uelewa mdogo kuhusu usonji miongoni mwa walimu na jamii kwa ujumla, hali iliyosababisha watoto wengi wenye hali hiyo kutogundulika kwa wakati na hivyo kukosa msaada muhimu wa kitaalamu na kielimu.
Katika kuimarisha upatikanaji wa taarifa sahihi, kongamano hilo la MUHAS lilishuhudia pia uzinduzi wa kitabu kipya chenye jina "Autism Spectrum Disorders and Related Conditions: A Comprehensive Guide for Medical Professionals & Parents". Kitabu hiki kinatoa mwongozo wa kina kwa wataalamu wa afya na wazazi kuhusu namna bora ya kutoa huduma na malezi kwa watoto wanaoishi na usonji na hali nyingine zinazohusiana.
Akichangia katika mjadala huo, Profesa Karim Manji alitoa takwimu zinazotia tafakuri, akieleza kuwa inakadiriwa mtoto mmoja kati ya 150 duniani huzaliwa akiwa na hali ya usonji. Hata hivyo, alibainisha kuwa takriban nusu tu ya Watanzania ndio wenye uelewa kuhusu usonji. Alitoa wito wa kuchukuliwa kwa hatua pana zaidi, ikiwemo "kufanya shule zetu kuwa jumuishi zaidi, kuhakikisha watoto wote wanapimwa katika vituo vya afya, na kuingiza huduma za usonji katika mipango ya afya ya umma." Profesa Manji pia alisisitiza umuhimu wa kudhibiti ubora wa vituo vinavyotoa huduma hizi na kutambua kuwa usonji si tu suala la kiafya, bali pia linahusu masuala ya kijamii, kiuchumi, na haki za binadamu.
Kwa upande wake, Makamu Mkuu wa Chuo cha MUHAS, Prof. Appolinary Kamuhabwa, alielezea mchango wa chuo hicho katika kuongeza wataalamu nchini. Alisema kuwa katika kipindi cha miaka minne iliyopita, MUHAS imeanzisha programu muhimu kama tiba ya viungo (Occupational Therapy), famasia, udaktari, na hasa tiba ya lugha na usemi (Speech and Language Therapy). "Tumefanikiwa kudahili zaidi ya wanafunzi 200 katika programu hizi mpaka sasa, hatua ambayo itasaidia kwa kiasi kikubwa kuongeza idadi ya wataalamu wanaohitajika kukabiliana na changamoto za afya ya akili, ikiwemo usonji," alibainisha Prof. Kamuhabwa. Juhudi hizi zote zinaonyesha dhamira ya pamoja katika kuleta mabadiliko chanya kwa watoto wenye usonji nchini Tanzania.