Fursa Bilioni Kwenye Milioni Ya Taka: Tanzania Yageuza Changamoto Kuwa Ajira na Uchumi

culture | Sat May 03 2025


Fursa Bilioni Kwenye Milioni Ya Taka: Tanzania Yageuza Changamoto Kuwa Ajira na Uchumi

Tanzania inakabiliwa na changamoto kubwa ya usimamizi wa taka kutokana na uzalishaji wa kiasi kikubwa cha uchafu unaofikia kati ya tani milioni 14.4 hadi 20.7 kila mwaka. Mji wa Dar es Salaam unachangia kwa kiasi kikubwa, takriban asilimia 15.3 ya taka zote nchini, ambapo sehemu kubwa huishia baharini na kwenye fukwe, na hivyo kuharibu mfumo wa ikolojia ya majini na kuhatarisha afya za binadamu wanaoishi maeneo hayo na wanaotumia rasilimali za bahari.


Hata hivyo, licha ya hali hii, sekta ya taka inatoa fursa nyingi za kipekee za kubadilisha changamoto kuwa ajira, kukuza uchumi na kulinda mazingira. Akizungumza jijini Dar es Salaam Mei 3, 2025, wakati wa kampeni ya usafi wa fukwe ya Mbezi B, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Makamu wa Rais Muungano na Mazingira, Mhandisi Hamad Yusuf Masauni, aliweka bayana jinsi serikali inavyoliona suala hili kama fursa badala ya mzigo mtupu.


Serikali imechukua hatua kadhaa madhubuti kukabiliana na tatizo hili la uchafuzi, hasa kwenye fukwe. Hii ni pamoja na kutunga Sera mpya ya Taifa ya Mazingira mwaka 2021, ambayo inatoa mwelekeo wa jinsi ya kushughulikia masuala ya mazingira kwa ufanisi zaidi. Aidha, imeandaa mikakati ya muda mrefu ya kimazingira, ikiwemo ile ya miaka 2022 hadi 2032, inayojumuisha mfumo wa "uchumi wa mzunguko" (circular economy). Mfumo huu unalenga kuhakikisha taka zinatazamwa kama rasilimali na kushughulikiwa kwa njia endelevu, ambapo badala ya kutupa, zinarejeshwa katika mzunguko wa kiuchumi kupitia uchakataji.


Katika kuhamasisha uwekezaji katika sekta hii, serikali inaandaa mwongozo maalum. Juhudi hizi zimezaa matunda, kwani zaidi ya kampuni 257 na watu binafsi 99 tayari wamejitokeza na kuanza shughuli za ukusanyaji, usafirishaji, na uchakataji wa taka ngumu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na taka za plastiki, chupa za kioo, vyuma chakavu, na vifaa vya kielektroniki.


Kampuni na watu hawa wamefanikiwa kubadili taka kuwa bidhaa mpya zenye thamani na rafiki kwa mazingira, kama vile mbolea ya kikaboni, mkaa mbadala unaotokana na taka, na bidhaa nyinginezo. Waziri Masauni alisisitiza kuwa hii si tu suluhisho la muda mrefu kwa tatizo la taka, bali pia ni fursa kubwa ya biashara na chanzo kipya cha ajira kwa Watanzania.


Ushirikiano wa kimataifa pia unachangia katika juhudi hizi. Balozi wa Rwanda nchini Tanzania, Bwana Patrick Nyamvumba, alithibitisha dhamira ya nchi yake kuendelea kushirikiana na Tanzania na wadau wengine katika jitihada za kuhakikisha fukwe za Dar es Salaam zinakuwa safi na zimetunzwa vizuri.


Katika hatua nyingine ya kusisimua, Shirika la Watetezi wa Haki za Binadamu Afrika (AHRN), kupitia Mkurugenzi wake, Bwana Olivier Muhizi, limesema limedhamiria kujenga kituo kikubwa na cha kisasa cha kuchakata taka eneo la Mbezi Beach, Dar es Salaam. Kituo hiki kinatarajiwa kuanza kazi ndani ya miezi miwili ijayo. Ujenzi wake umewezekana kwa ufadhili wa kiasi cha shilingi milioni 200 kutoka Ubalozi wa Saudi Arabia nchini Tanzania, huku serikali ya Tanzania ikitoa eneo la ujenzi. Bwana Muhizi alieleza kuwa kituo hicho kitakuwa na uwezo wa kuchambua taka, kuziongezea thamani, na kuzalisha bidhaa kama mbolea na mkaa mbadala, kwa lengo la kuunda mzunguko wa taka wenye manufaa kwa jamii na mazingira.


Licha ya hatua hizi chanya, bado kuna vikwazo. Bwana Muhizi alitaja ukosefu wa elimu ya kutosha kwa jamii kuhusu umuhimu wa kutunza fukwe, athari mbaya za plastiki baharini (ambazo humezwa na samaki na kuingia kwenye mnyororo wa chakula), na uhaba wa miundombinu ya kisasa ya uchakataji wa taka kama baadhi ya changamoto zinazoendelea.


Balozi wa Saudi Arabia nchini Tanzania, Mheshimiwa Yahya Okeich, alisisitiza umuhimu wa ushiriki wa kila raia katika kampeni za usafi wa fukwe. Alibainisha kuwa fukwe safi hazinufaishi tu mazingira, bali pia huchangia moja kwa moja katika kuimarisha sekta ya utalii wa baharini (Blue Economy), kuvutia wawekezaji, na kwa ujumla kulinda uzuri wa nchi.


Mkuu wa Wilaya ya Kinondoni, Bwana Saad Mtambule, alitoa muktadha wa eneo lake, akieleza kuwa wilaya hiyo inajivunia kuwa na kilomita 42 za fukwe ambazo hutumika kwa shughuli mbalimbali za kiuchumi kama biashara, utalii, uvuvi, na burudani. Alitoa wito wa kuungwa mkono zaidi kwa vijana wanaotumia teknolojia bunifu kuchakata taka na kuzigeuza kuwa bidhaa kama kalamu na mifuko mbadala ya plastiki, akisisitiza kuwa vijana hawa ni washirika muhimu katika vita dhidi ya mabadiliko ya tabianchi, kuboresha afya ya umma, na kuongeza nafasi za ajira nchini. Kama ishara ya ukubwa wa tatizo, tani 700 za taka, zikiwa na wingi wa plastiki, zilikusanywa katika zoezi la usafi wa siku moja tu kwenye fukwe ya Mbezi Beach B Mei 3, 2025.

The copyright for this content belongs to the copyright holder or provider. Unauthorized use may result in legal liability under copyright laws and other regulations.