Catherine Ruge, mwanasiasa na mwanaharakati machachari kutoka Serengeti mkoani Mara, ni mfano hai wa jinsi changamoto za maisha zinavyoweza kuwa chachu ya mafanikio na harakati za kuleta mabadiliko. Akiwa na umri wa miaka 40 sasa, safari yake imebebwa kwa kiasi kikubwa na tukio la kutisha alipokuwa msichana mdogo, tukio ambalo lilimfanya kuwa mpigania haki asiyechoka, hasa kwa wasichana na wanawake.
Mzaliwa wa familia ya kawaida ya wakulima na wafugaji, Catherine alimpoteza baba yake akiwa na miaka sita tu. Hata hivyo, tukio lililoacha kovu kubwa zaidi maishani mwake lilitokea mwaka 1994, akiwa darasa la tano. Alipaswa kufanyiwa tohara ya wanawake (ukeketaji), mila iliyokuwa imezoeleka katika jamii yake. Anasema alitoroka mpango huo si kwa kujua madhara yake kiafya, bali kutokana na hofu kubwa iliyomkumba baada ya kushuhudia binamu zake waliokeketwa wakivuja damu nyingi na mmoja kuzimia. "Nilijua amefariki dunia... iliniogopesha sana, nikakimbia," anakumbuka.
Kukimbia kwake kulimletea balaa jingine. Siku tatu baadaye, mganga wa kienyeji aliitwa nyumbani. Catherine anasimulia kwa uchungu jinsi mganga huyo, mbele ya ndugu zake, alivyomtamkia maneno ya laana: "Alinitamkia kuwa sitafaulu masomoni, sitaolewa, sitazaa bali nitatangatanga... Laana hiyo ilitolewa mbele ya kila mtu. Sijawahi kusahau, hadi leo nakumbuka nguo alizovaa yule mganga." Laana hiyo ilimtesa kwa miaka mingi, akihofu kila hatua ya maisha. Alipoharibikiwa ujauzito wa kwanza, alidhani laana imemshika. Hata hivyo, licha ya hofu hiyo, alifanya vyema masomoni, akichaguliwa shule za vipaji maalum (Msalato, Kilakala) na kujiunga Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), akiwa mwanamke wa kwanza kijijini kwao kumaliza kidato cha sita na kupata shahada. Baadaye alipata shahada ya uzamili na kuwa Mhasibu Aliyeidhinishwa (CPA). Mungu alimjalia watoto wawili wa kiume.
Tukio hilo la ukeketaji na laana lilichochea harakati zake za kupinga ukatili na kutetea haki za wasichana. Alipojiunga na CHADEMA mwaka 2013, alipata jukwaa pana zaidi. Alishika nyadhifa mbalimbali ndani ya chama, ikiwemo kuwa Mbunge wa Viti Maalum (2017-2020) na Katibu Mkuu wa Baraza la Wanawake wa Chadema (BAWACHA) hadi Januari 2025. Akiwa mbunge, alikuwa sauti kubwa kwenye masuala ya demokrasia, mazingira, afya, elimu, na hasa haki za wanawake na wasichana. Alikuwa kinara katika kampeni iliyofanikiwa (japo kwa muda) kuondoa kodi kwenye taulo za kike na kupigania sera iliyoruhusu wasichana waliopata ujauzito kurejea shuleni.
Mafanikio yake hayaishii kwenye siasa za kitaifa. Nyumbani Serengeti, kupitia asasi aliyoianzisha, ameacha alama kubwa. Mchango wake katika ujenzi wa bweni la kisasa katika Shule ya Sekondari ya Wasichana Ring’wani unatajwa na Mkuu wa Shule, Magesa William, kama msaada mkubwa uliowezesha wasichana wengi kusoma katika mazingira salama na kufaulu vizuri. Mama yake mzazi, Nchota Makore (70), anajivunia mafanikio ya binti yake katika kupambana na mila potofu.
Catherine anaamini katika kuwa mfano bora na kuwajengea uwezo wanawake wengine. Anataja kuwapika na kuwainua viongozi wanawake kama Aisha Madoga (Dodoma), Hilda Peter (Kanda ya Kati), na Rukia Abubakar Mohamed (Pemba). Hata hivyo, ana changamoto na mfumo wa Viti Maalum, akiona unaweza kuwafanya wabunge hao kuonekana duni na kuzuia wengine kupata fursa, ingawa anakiri umuhimu wake katika kuongeza uwakilishi. Anasisitiza kuwa Viti Maalum viwe daraja la kwenda kugombea majimboni.
Licha ya mafanikio mengi, ikiwemo kushinda tuzo ya Umoja wa Mataifa ('UN-Empowering Women Champions for Change' 2016/17), Catherine anakiri ndoto yake kubwa haijatimia: kuwa Mbunge wa Jimbo la Serengeti alikozaliwa, nafasi aliyoigombea bila mafanikio mwaka 2015 na 2020. Hiyo ndiyo ndoto aliyobaki nayo, akiendelea na harakati zake kwa ujasiri anaosema unatokana na kupitia magumu mengi. "Mimi ni jeshi la mtu mmoja," anasema, "hata mawimbi yakija, nitasimama imara."