Jimbo la Nkasi Kaskazini, lililoko mkoani Rukwa, limeandika historia kwa kumchagua Aida Kenani kuwa mbunge wao. Hii ni mara ya kwanza kwa jimbo hilo kuwa na mbunge mwanamke kutoka chama cha upinzani, jambo linaloashiria mabadiliko makubwa ya kidemokrasia.
Aida Kenani alishinda kiti hicho cha ubunge katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2020, akiwa mgombea wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Ushindi wake ulikuwa wa kushtua, kwani alimwangusha aliyekuwa mbunge wa muda mrefu kutoka Chama cha Mapinduzi (CCM), Ally Kessy.
Ushindi huu ulimpa umaarufu mkubwa Aida Kenani. Alijulikana kwa mambo matatu: kwanza, kumshinda mpinzani wake aliyekuwa na nguvu kubwa kisiasa; pili, kuwashinda vigogo wa chama chake mwenyewe katika mchakato wa kura za maoni; na tatu, ujasiri wake wa kupinga msimamo wa chama chake kuhusu kutoshiriki bungeni.
"Namshukuru Mungu kwa kunifikisha hapa. Nilianza safari yangu ya kisiasa katika mazingira magumu, kama Mwenyekiti wa Serikali ya Mtaa huko Sumbawanga," anasema Aida.
Anaeleza kuwa yeye pia ni Mwenyekiti wa Baraza la Wanawake wa CHADEMA (BAWACHA) mkoa wa Rukwa, na aliwahi kuwa Katibu Mwenezi wa baraza hilo. "Sijawahi kuwa mwanachama wa chama kingine zaidi ya CHADEMA. Lakini baba yangu mzazi alikuwa kiongozi wa CCM, hivyo alikabiliwa na changamoto kubwa wakati mimi nilipokuwa nagombea," anasema.
Aida anasema kuwa kadri alivyozidi kupigania ndoto zake, wazazi na ndugu zake walianza kumuelewa na kumuunga mkono. Mwanzoni, ilikuwa vigumu kwa watu kumkubali na kumsikiliza kwa sababu alikuwa mwanamke.
Akabiliana na Wenye Elimu Kubwa
"Wengi walikuwa na Shahada za Uzamili na Uzamivu, wakati mimi nilikuwa na Diploma ya Maendeleo ya Jamii. Lakini nilishinda nafasi za BAWACHA na BAVICHA, na pia nilikuwa Mwenyekiti wa Serikali ya Mtaa. Hii ilionyesha uwezo wangu," anafafanua.
Anasema kuwa kadri watu walivyoona uwezo wake, ndivyo walivyoanza kumwamini na kumpa nafasi zaidi. Wakati huo, alikuwa na umri mdogo sana.
"Baada ya kuona nimefanya vizuri, mwaka 2015 niliwaambia kuwa naweza kugombea udiwani. Lakini walinishauri nigombee ubunge, jambo ambalo sikuwa tayari kulifanya," anasema.
Atafuta Ubunge na Shilingi 1000
Aida anakumbuka kuwa siku alipokwenda kwenye uchaguzi wa kura za maoni kwa ajili ya ubunge wa viti maalum, alikuwa na shilingi 1000 tu mfukoni, pesa ya nauli.
Mbali na siasa, alikuwa anajishughulisha na ujasiriamali, akitengeneza sabuni, mishumaa na mafuta. "Sikuenda kwenye uchaguzi huo kwa umakini sana. Nilienda tu kujaribu. Lakini nilishinda. Kati ya wapiga kura 93, nilipata kura 81," anasimulia.
Baada ya kushinda kura za maoni kwa wanawake, alijaribu tena kwa vijana na pia alishinda. "Nilishinda kura za maoni katika ngazi tatu: vijana, wanawake na udiwani viti maalum. Nilifanya hivyo ili popote pale bahati ingeangukia, ningekubali, mradi tu ni ndani ya CHADEMA," anasema.
"Kulikuwa na vikwazo. Wengine walisema nina umri mdogo (miaka 24) na siwezi kuwakilisha vizuri bungeni. Wengine walisema familia yangu ni CCM na hawawezi kuniamini," anaeleza.
Ubunge wa Viti Maalum
Aida anasema kuwa katika utaratibu wa chama chake, wabunge wa viti maalum hupewa maeneo ya kuwawakilisha. Baada ya muda, hupunguziwa maeneo hayo ili waanze kutafuta jimbo la kugombea.
"Niliamua kuwa mbunge wa viti maalum kwa awamu moja tu. Niligundua kuwa kila ninaposimama kuzungumza bungeni, mbunge wa jimbo husika huona kama sistahili kufanya hivyo," anaeleza.
Anasema kuwa katiba ya nchi inawatambua wabunge wa viti maalum na wa kuchaguliwa, na wote wana haki sawa. Lakini kutokana na uzoefu wake, hakutaka kuendelea kuwa mbunge wa viti maalum.
Aamua Kugombea Nkasi Kaskazini
Baada ya kuamua kwenda Jimbo la Nkasi Kaskazini, alikabiliwa na changamoto kubwa, kwani alikuwa anashindana na mbunge wa CCM, Ally Kessy.
Aida anasema kuwa alitumia mbinu ya kuwaelimisha wananchi kuwa "kiongozi sio lazima awe na fedha, bali awe na uwezo wa kuwatumikia watu kwa dhati."
Ashinda Jimbo
Anakumbuka kuwa siku ya uchaguzi, mpinzani wake alikuwa na furaha kubwa, akiamini atashinda. Lakini matokeo yalipomtangaza mshindi, alishangaa sana.
Anasema kuwa wakati yeye anasubiri matokeo rasmi, mpinzani wake na wafuasi wake walikuwa wanaanza kushangilia, wakidai wameshinda.
"Niliwashangaa, kwani nilikuwa na matokeo ya awali na yalikuwa yanaonyesha kuwa bado hajashinda. Tulipewa saa moja kila mgombea kukusanya matokeo kutoka kwenye kata ambazo zilikuwa mbali. Nilifanya kila niwezalo, nikapata pikipiki na tukafanikiwa kupata matokeo yote kwa wakati. Shangwe za mpinzani wangu zilianza kupungua," anasema.
Baada ya matokeo yote kuwasilishwa, kura zilihesabiwa tena na Aida aliongoza. Mpinzani wake alipoona ameshindwa, aliondoka kwa hasira.
"Baada ya kutangazwa mshindi, nilipumua kwa sababu mapambano yalikuwa makali sana. Nilipowasha simu yangu, nilipata taarifa za kusikitisha kuwa wagombea wengi wa chama changu hawakushinda. Badala ya kushangilia ushindi wangu, nilikuwa na huzuni," anaeleza.
Uamuzi Mgumu
Licha ya chama chake kutotambua uchaguzi huo wa mwaka 2020, Aida alichukua uamuzi mgumu wa kwenda bungeni kutokana na shinikizo kutoka kwa wapiga kura wake.
"Nilifikiria sana nifanye nini. Watu wengi walinishauri kutoka maeneo mbalimbali, na chama changu kilikuwa na msimamo wake. Ilikuwa hali ngumu sana. Wapiga kura wangu walisisitiza kuwa ni lazima niende bungeni kuwawakilisha. Walisema kama sitaenda, hawatanipigia kura tena," anasimulia.
Anasema kuwa ushindi wake ulisaidia kuondoa dhana kuwa ni "wenye fedha pekee ndio wanaoshinda au wanaofaa kuwa viongozi," kwani yeye anatoka kwenye familia ya kawaida.
Ahamasisha Wasichana
Sasa, wasichana wengi jimboni kwake wanatamani kuwa kama yeye na humwomba ushauri kuhusu jinsi ya kuingia kwenye siasa.
Anasema kuwa hapo awali, idadi ya wanawake waliokuwa wanagombea nafasi mbalimbali ilikuwa ndogo sana. Lakini katika uchaguzi wa serikali za mitaa mwaka jana, asilimia 80 ya wagombea walikuwa wanawake.
Mfuko wa Jimbo
Aida anasema kuwa wananchi walikuwa hawajui kama kuna mfuko wa jimbo. "Nilipokuja mimi, niliwauliza wanataka fedha hizo zitumike kwenye miradi gani. Wao ndio hupanga kwa kushirikiana nami, kulingana na umuhimu wa kila jambo," anaeleza.
Wanamzungumziaje Aida
Mwenyekiti wa BAWACHA Taifa, Sharifa Suleiman, anasema kuwa wanawake wamekuwa na mchango mkubwa katika jamii kupitia uwakilishi wao katika vyombo mbalimbali.
Mwenyekiti wa Chadema Taifa, Tundu Lissu, anasema kuwa Aida amefanya kazi nzuri katika kuwainua wanawake na wasichana kuingia kwenye siasa. Anasema kuwa kutokana na mchango wake, alipewa tuzo na wanawake wa chama hicho katika sherehe za Siku ya Wanawake Duniani.
Wapiga Kura Wake
Joshua Noel, mfanyabiashara kutoka Namanyere, anasema kuwa licha ya kuwa mbunge pekee mwanamke mkoani, Aida amesaidia kuamsha ari ya kisiasa, hasa kwa wanawake na wasichana. Anasema kuwa kazi zake kupitia mfuko wa jimbo zimeonekana wazi.
Leticia Charles, mpiga kura kutoka Kata ya Kilando, anasema kuwa mfuko wa jimbo umesaidia wanawake kuaminiwa na kuruhusiwa na waume zao kuingia kwenye siasa. "Sasa hivi tuna nguvu ya kuomba ruhusa kwa waume zetu kwenda kugombea. Aida ametuonyesha njia. Zamani, watu waliona siasa ni kazi ya wanaume tu, lakini sasa hivi hiyo haipo," anasema.