Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu, amewakosoa vikali baadhi ya viongozi wa Afrika kwa kukataa kuachia madaraka kwa hiari, akisema tabia hiyo imesababisha matatizo makubwa ya kikatiba na kudhoofisha demokrasia barani humo. Akizungumza katika kikao cha kujadili demokrasia barani Afrika kilichofanyika katika Kitivo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha Makerere, Uganda, Lissu aliwataka viongozi wa Afrika kuiga mfano wa Hayati Mwalimu Julius Nyerere, ambaye aliheshimu ukomo wa madaraka kwa kuachia urais kwa hiari.
Lissu alieleza kuwa Nyerere alikuwa mwasisi wa utaratibu wa ukomo wa mihula ya uongozi, tofauti na viongozi wengi wa Afrika ambao hutumia mbinu mbalimbali ili kusalia madarakani kwa muda mrefu. Alisema mwelekeo huu unadhoofisha misingi ya demokrasia na kuimarisha tawala za kiimla.
Akitoa mfano wa Uganda, Lissu alisema serikali ya Rais Yoweri Museveni imehusisha jeshi katika siasa zake, jambo ambalo linahatarisha demokrasia. Aliongeza kuwa viongozi wengi wa Afrika wanapoingia madarakani huapa kulinda katiba, lakini baadaye huibadili ili kujihalalishia kubaki madarakani.
"Kuhusisha majeshi katika siasa ni changamoto kubwa kwa utawala wa kidemokrasia. Mara nyingi, utawala wa kijeshi una maslahi ya kisiasa na kiuchumi, jambo linalofanya iwe vigumu kuondoa mfumo huo," alisema Lissu.
Aidha, alikumbusha kuwa Rais Museveni alikuwa miongoni mwa viongozi waliokuzwa kisiasa na Mwalimu Nyerere, hivyo anapaswa kuachana na mifumo kandamizi na badala yake kuhimiza uhuru wa kisiasa.
Katika mjadala huo, washiriki wengi walibainisha kuwa moja ya changamoto kuu katika tawala nyingi za Afrika ni kunyimwa kwa raia haki ya kujieleza. Walisema wanasiasa na wanasheria wanapaswa kushirikiana katika kulinda demokrasia na haki za binadamu kupitia katiba za mataifa yao.
Katika hatua nyingine, Lissu alidai kuwa Tanzania haina uhuru wa kujieleza ndani ya taasisi za elimu ya juu. Alisema licha ya kuwa mhitimu wa Kitivo cha Sheria katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, hawezi kualikwa kushiriki katika mijadala yoyote chuoni hapo kwa sababu serikali imepiga marufuku siasa vyuoni.
"Licha ya mimi kuwa mhitimu wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, siwezi kushiriki katika mdahalo wowote chuoni hapo kwa sababu ya marufuku ya siasa vyuoni," alisema Lissu.
Kauli yake inaakisi mjadala mpana juu ya changamoto za demokrasia barani Afrika, hususan katika kuimarisha uhuru wa kujieleza na kuhakikisha viongozi wanaheshimu katiba na ukomo wa madaraka.