Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu, ametoa shutuma kali dhidi ya mfumo wa uchaguzi wa Tanzania, akisema kuwa mfumo huo unawazuia wanawake kushiriki kikamilifu katika siasa na kuwafanya waendelee kutegemea viti maalum. Akizungumza na wanawake wa CHADEMA katika kilele cha maadhimisho ya Siku ya Wanawake Duniani, Lissu alieleza kuwa mfumo wa sasa wa kikatiba umeshindwa kuleta usawa wa kijinsia katika uongozi wa kisiasa.
Lissu alisisitiza kuwa mfumo wa sasa umewafanya wanawake kutegemea viti maalum, na bila hivyo, uwakilishi wao bungeni ungekuwa chini ya asilimia 10. Alifafanua kuwa, licha ya Katiba ya Tanzania kusisitiza usawa wa binadamu na kukataza ubaguzi wa kijinsia, hali halisi inaonyesha kuwa wanawake wanaochaguliwa moja kwa moja na wananchi ni wachache sana.
"Katiba yetu inasema kutakuwa na usawa wa binadamu. Inasema watu wote ni sawa mbele ya sheria na inakataza ubaguzi wa kijinsia. Lakini ukiangalia matokeo ya uchaguzi, wanawake wanaochaguliwa kwa kura za wananchi ni asilimia 9 pekee, licha ya kuwa zaidi ya asilimia 50 ya wapigakura ni wanawake," alieleza Lissu.
Lissu alieleza kuwa hali hii ni moja ya sababu kuu zinazofanya CHADEMA kusisitiza mabadiliko ya mfumo wa uchaguzi kabla ya kushiriki uchaguzi mwingine. "Tunaposema 'no reforms, no election', moja ya sababu kubwa ni hii: mfumo wetu wa uchaguzi hauwafai wanawake," alihitimisha.
Kauli hii imeibua mjadala mkubwa nchini kuhusu nafasi ya wanawake katika siasa za Tanzania na haja ya kufanya mageuzi ya kikatiba ili kuwawezesha wanawake kushindana kwa haki katika chaguzi za uwakilishi. Wengi wanaamini kuwa mabadiliko ya mfumo wa uchaguzi ni muhimu ili kuleta usawa wa kijinsia katika uongozi wa kisiasa.
Kwa mfano, nchini Rwanda, baada ya vita ya wenyewe kwa wenyewe, serikali ilifanya mabadiliko makubwa ya kikatiba ambayo yalilenga kuongeza ushiriki wa wanawake katika siasa. Matokeo yake, Rwanda inaongoza duniani kwa kuwa na asilimia kubwa zaidi ya wanawake bungeni. Tanzania inaweza kujifunza kutoka kwa mfano huu na kufanya mabadiliko yanayohitajika ili kuleta usawa wa kijinsia katika siasa.