Kiongozi Mkuu wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu, ameiangalia kwa makini Mahakama Kuu, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam, akitoa angalizo zito dhidi ya kutoruhusu mahakama hiyo kugeuka kuwa "Mahakama ya Kijeshi." Kauli hii imekuja baada ya matukio kadhaa yaliyohusisha Askari Magereza kutaka kukagua nyaraka za kisheria alizokuwa akipatiwa na mawakili wake ndani ya chumba cha mahakama.
Bwana Lissu amesisitiza bayana kwamba nyaraka zake haziwezi kuguswa wala kukaguliwa na Askari Magereza, akifafanua kuwa sheria za nchi hazimhitaji kufanya hivyo. Kwa mujibu wake, sheria inatoa fursa kamili kwa wakili kuzungumza na mteja wake ndani ya chumba cha mahakama bila kuingiliwa. Madai haya yaliwasilishwa jana mbele ya Jaji Elizabeth Mkwizu wa Mahakama Kuu, kabla ya kuanza kwa usikilizwaji wa maombi ya marejeo yaliyowasilishwa na Lissu kupinga uamuzi wa Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu kuruhusu kufichwa kwa mashahidi katika kesi yake inayohusu kuchapisha taarifa za uongo mtandaoni.
Baada ya pande zote mbili kukiri kuwa ziko tayari kwa usikilizwaji, Wakili wa Tundu Lissu, Bwana Mpale Mpoki, alisimama na kueleza changamoto wanazokumbana nazo katika kuwasiliana na mteja wao. "Tunataka Mahakama itupe mwongozo kwa sababu tunapata ugumu sana kuwasiliana na mteja wetu. Ni haki ya mleta maombi kuzungumza na wakili wake akiwa mahakamani. Asubuhi tulitaka kuzungumza naye kuhusu kitakachofuata kuhusu haya maombi, ikashindikana," alidai Wakili Mpoki. Aliongeza kuwa Askari Magereza waliwaambia kuwa kuna "mipaka" licha ya wao kuwa maofisa wa mahakama.
Kufuatia swali kutoka kwa Jaji Mkwizu, Bwana Lissu alipewa fursa ya kueleza mwenyewe matukio hayo. Alifafanua kuwa tatizo hilo si jipya, bali limekuwa likijitokeza tangu siku ya Ijumaa iliyopita wakati wa uamuzi wa mahakama. Alisimulia jinsi alivyopelekwa rumande mapema asubuhi kabla ya mahakama kufunguliwa na kuendelea kuomba kuonana na mawakili wake bila mafanikio hadi kesi ilipoitwa saa sita mchana. Lissu alidai kuwa Wakili Dkt. Rugemeleza Nshalla alimwambia kuwa aliwaomba askari kumwona mahabusu lakini walimkatalia. Hivyo, hawakupata muda wa kushauriana na mawakili wake wala kukabidhiana nyaraka kabla ya Jaji kuingia mahakamani.
"Siku hiyo ya Ijumaa, Wakili Nashon Nkungu aliniletea nyaraka hapa kizimbani, askari wakazinyakua wakazipeleka huko chini. Nilipoanza kuzidai wakasema huwezi kuzipata wakazirudisha," alidai Lissu, akielezea unyakuzi wa nyaraka zake. Aliendelea kueleza kuwa jana, walipoitwa mapema mahakamani, Wakili Paul Kisabo alijaribu kumpatia nyaraka zinazohusiana na mashauri hayo lakini alizuiwa.
"Wakadai kwamba 'ni marufuku mawakili kukupa nyaraka'. Sasa ninashangaa Askari Magereza ndiyo wanaamua ndani ya chumba cha mahakama? Hii si mahakama ya kijeshi, bali ni Mahakama Kuu ya Tanzania," Lissu alionyesha kushangazwa kwake. Akiendelea kutoa malalamiko yake, alionyesha kutoridhishwa na jinsi Mahakama Kuu ilivyogeuka "kama ya kijeshi" akieleza jinsi askari walivyovaa. "Mheshimiwa Jaji ukiwa mahakamani, mahakama ni yako. Wewe ndiye bosi, hakuna Askari Magereza wala Askari Polisi," aliongeza Lissu kwa msisitizo.
Alimalizia kwa kuhoji mamlaka ya Askari Magereza kushika nyaraka zake: "Hawatakiwi kushika nyaraka zozote. Sasa Mheshimiwa Jaji wewe ndiye utuambie wana haki ya kushika nyaraka zangu? Rai yangu mahakama yako tukufu isije ikaruhusu kuwa mahakama ya kijeshi. Naomba utoe uamuzi uthibitishe kwamba sitakiwi kubuguziwa na hawa mabwana jela, wewe wanaweza kukusikia."
Akijibu hoja hizo, Wakili wa Serikali Mkuu, Bwana Nassoro Katuga, alidai kuwa Jeshi la Magereza lina mamlaka kamili ya kuwahifadhi wafungwa na mahabusu. Alisema kuwa katika majukumu hayo, Magereza imepewa mamlaka ya kuwalinda wafungwa na mahabusu wengine, akitaja Sheria ya Magereza Kifungu 77(1) kinachozungumzia mambo mengi yasiyoruhusiwa kwa usalama wao na magereza kwa ujumla. Bwana Katuga alidai kuwa sheria hiyo hairuhusu Askari Magereza kuingiza nyaraka yoyote bila kukaguliwa, akifafanua kuwa kufanya hivyo ni kosa kazini. Alisema pia kuwa Askari Magereza anaruhusiwa kukagua nyaraka ili ajiridhishe kama zina madhara au la, na kwamba utaratibu huo umewekwa kwa ajili ya usalama wa mshtakiwa mwenyewe na magereza. "Sisi tunaona Magereza haijakosea. Wanatakiwa kufuata utaratibu. Kitu hiki hakijazuiwa wanatakiwa wafuate utaratibu wa kisheria ambazo tumezitunga wenyewe," alidai Wakili Katuga.
Baada ya kusikiliza hoja za pande zote, Jaji Mkwizu alisema atatoa uamuzi huo kwa pamoja na ule wa maombi ya marejeo yaliyowasilishwa na Lissu, yanayopinga uamuzi wa kuficha mashahidi katika kesi inayomkabili ya kuchapisha taarifa za uongo mtandaoni. Inadaiwa kuwa Aprili 3, 2025, jijini Dar es Salaam, Bwana Lissu alichapisha taarifa za uongo kupitia mtandao wa YouTube, zikisema: "Uchaguzi wa Serikali za Mitaa wa mwaka jana, wagombea wa CHADEMA walienguliwa kwa maelekezo ya Rais."