Mamlaka ya Vitambulisho vya Taifa (NIDA) imetoa ilani kwa umma kwamba kuanzia tarehe 1 Mei, 2025, itasitisha utumiaji wa Namba za Utambulisho wa Taifa (NIN) kwa wananchi wote ambao wamejulishwa kupitia ujumbe mfupi wa simu (SMS) kufika kuchukua vitambulisho vyao lakini wameshindwa kufanya hivyo. Tangazo hilo lilitolewa jijini Dar es Salaam jana, Aprili 14, 2025, na Mkurugenzi Mkuu wa NIDA, Bw. James Kaji, wakati akizungumza na waandishi wa habari.
Bw. Kaji alieleza kusikitishwa kwa mamlaka hiyo na mwitikio mdogo wa wananchi katika kuchukua vitambulisho vilivyokuwa tayari. Alibainisha kuwa licha ya kutuma jumbe fupi za kuwafahamisha wananchi mahali pa kuvichukua, idadi inayojitokeza ni ndogo sana. "Kati ya Januari na Machi 23 mwaka huu, tuliwatumia SMS wananchi 1,880,608 waliokuwa hawajachukua vitambulisho vyao. Kati yao, ni wananchi 565,876 tu, sawa na asilimia 30, ndio waliojitokeza kuvichukua," alisema Bw. Kaji. Kutokana na hali hiyo, NIDA imeamua kusimamisha matumizi ya namba kwa wale wasiofuata vitambulisho vyao baada ya kuarifiwa.
Alifafanua utaratibu mpya ambapo baada ya usajili, mwananchi atapokea namba yake ya NIDA kupitia SMS ndani ya siku tano. Baadaye, ndani ya siku 21, atapokea ujumbe mwingine ukimwelekeza ofisi atakayochukulia kitambulisho chake. Mwananchi atapewa muda wa mwezi mmoja kukichukua; akishindwa kufanya hivyo ndani ya muda huo, namba yake itasitishwa kutumika katika mifumo mbalimbali. Aliwasihi wananchi kutunza ujumbe wa kuchukua kitambulisho ili kuonyesha wanapofika ofisini.
Katika hatua nyingine, akitekeleza maelekezo ya Rais Samia Suluhu Hassan, Bw. Kaji alisema NIDA inaandaa mpango wa kusajili na kutambua watu wote wenye umri chini ya miaka 18 pamoja na wageni wote wanaoingia nchini na kukaa kwa muda usiozidi miezi sita. Hivi sasa, ni wageni wenye vibali vya makazi na wanaokaa zaidi ya miezi sita ndio wanaosajiliwa. "Mpango wa majaribio (pilot) wa kusajili walio chini ya miaka 18 utaanza katika wilaya tatu; Kusini-Kusini Unguja, Kilolo – Iringa, na Rungwe – Mbeya, tukitarajia kusajili watu 235,826 ndani ya miezi miwili," alieleza.
Alidokeza kuwa NIDA inafikiria uwezekano wa kuanzisha adhabu ya faini kwa watu watakaoshindwa kuchukua vitambulisho vyao kwa wakati, ikizingatiwa gharama kubwa ambazo serikali inaingia kuhakikisha kila mwananchi anapata kitambulisho bila malipo. Aliwaasa wananchi wote wanaofikisha umri wa miaka 18 kujisajili mapema badala ya kusubiri hadi wanapohitaji kitambulisho kwa shughuli maalum kama kutafuta ajira, jambo ambalo husababisha msongamano usio wa lazima na wakati mwingine lugha zisizofaa kwa watumishi.
Bw. Kaji pia aligusia maboresho ya mifumo ya NIDA, akihamisha wadau kutoka mifumo ya awali kwenda mifumo mipya inayompa mwananchi uwezo wa kuthibitisha taarifa zake na kuhakikisha usalama wa data. Alikanusha vikali taarifa zilizosambaa mitandaoni kuwa NIDA inahusika na usajili wa Bima ya Toto Afya Kadi, akisema Mamlaka haihusiki na usajili huo. Vilevile, alithibitisha kuwa maelekezo ya kuwepo kwa Afisa Uhamiaji katika kila ofisi ya NIDA yameshafanyiwa kazi ili kurahisisha huduma. Kuhusu suala la vitambulisho kufutika, alisema limeshughulikiwa na Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali na utoaji wa vitambulisho vipya umeanza, huku akisisitiza umuhimu wa kujaza fomu kwa usahihi.