Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) imetangaza kugundua tatizo la baadhi ya wananchi kujisajili kwa ajili ya kupiga kura zaidi ya mara moja katika vituo mbalimbali wakati wa zoezi la kuboresha daftari la kudumu la wapiga kura katika Mkoa wa Dar es Salaam.
Kupitia taarifa iliyotolewa leo na Mkurugenzi wa Uchaguzi wa tume hiyo, Bwana Kailima Ramadhani, INEC imeweka wazi kuwa inatumia mifumo ya kisasa ya teknolojia kwa ajili ya kutambua alama za vidole na kulinganisha picha za sura ili kuhakikisha kuwa hakuna mtu anayejisajili zaidi ya mara moja. Hatua hii inalenga kulinda uadilifu wa daftari la wapiga kura na kuepusha udanganyifu katika uchaguzi ujao.
Bwana Kailima alieleza, "Baada ya kukamilika kwa zoezi la uandikishaji, tunafanya uchambuzi wa kina wa taarifa zote zilizokusanywa kwa kutumia mfumo maalum wa alama za vidole. Mfumo huu una uwezo wa kubaini wale wote waliojisajili zaidi ya mara moja. Sambamba na hilo, tunatumia teknolojia ya hali ya juu ya kulinganisha sura za wapiga kura ambao tayari wapo kwenye daftari ili kubaini majaribio yoyote ya usajili wa mara nyingi."
Aliongeza kueleza kuwa pale ambapo mtu atagundulika kuwa amejisajili mara kadhaa, jina lake na taarifa zake zote katika vituo alivyojisajili awali zitafutwa, na taarifa zake zitabaki kwenye kituo cha mwisho alichojisajili. Hata hivyo, alionya kuwa kituo hicho cha mwisho huenda kisiwe sahihi kwa mpiga kura huyo, na hivyo kumweka katika hatari ya kukosa haki yake ya kupiga kura siku ya uchaguzi. Ni muhimu kwa wananchi kuelewa umuhimu wa kujiandikisha mara moja tu katika kituo kinachowahusu ili kuepuka usumbufu huu.
Kuhusu hatua za kisheria, Bwana Kailima alirejelea Kifungu cha 114(1) cha Sheria ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani Na. 1 ya mwaka 2024, ambacho kinaeleza wazi kuwa kujisajili kwa ajili ya kupiga kura zaidi ya mara moja ni kosa la jinai. Sheria inaeleza kuwa mtu atakayepatikana na hatia ya kosa hili anaweza kukabiliwa na adhabu zifuatazo:
- Faini ya kiasi kisichopungua TZS 100,000 na kisichozidi TZS 300,000.
- Kifungo cha muda usiopungua miezi sita na usiozidi miaka miwili.
- Au adhabu zote mbili kwa pamoja, yaani kulipa faini na kufungwa.
INEC imesisitiza kuwa baada ya mchakato wa uchambuzi wa daftari la wapiga kura kukamilika, orodha ya watu wote watakaobainika kujisajili mara nyingi itawasilishwa kwa Jeshi la Polisi kwa hatua zaidi za kisheria. Hatua hii inaonesha dhamira ya tume katika kuhakikisha kuwa sheria za uchaguzi zinaheshimiwa na kwamba hakuna mtu anayejaribu kuvuruga mchakato huo kwa kujisajili kwa udanganyifu.
Akihitimisha taarifa yake, Bwana Kailima ametoa wito kwa wakazi wote wa Dar es Salaam kuendelea kujitokeza katika siku nne zilizosalia kabla ya tarehe 23 Machi 2025, ambayo ndio mwisho wa zoezi la uboreshaji wa daftari la wapiga kura. Aliwahimiza wananchi kuhakikisha kuwa wale wote wanaostahili wanapata haki yao ya kujiandikisha au kuboresha taarifa zao bila kuvunja sheria za uchaguzi. Ni muhimu kwa kila mwananchi anayestahili kupiga kura kuhakikisha kuwa taarifa zake ziko sahihi na amejisajili mara moja tu ili aweze kushiriki katika mchakato wa kidemokrasia kwa uhuru na haki.