Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) nchini Tanzania imetangaza rasmi kuanza kwa mchakato wa Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 29, 2024, huku ikiwataka wadau wote kuhakikisha amani inatunzwa wakati wote wa kampeni na zoezi zima la upigaji kura. Tangazo hili limeweka bayana ratiba kamili ya uchaguzi huo muhimu kwa mustakabali wa Taifa.
Akizindua ratiba hiyo jana, Mwenyekiti wa INEC, Jaji (Rufani) Jacobs Mwambegele, alibainisha hatua mbalimbali zitakazofuata. Kuanzia Agosti 9 hadi 27, 2024, fomu za uteuzi wa wagombea wa nafasi za Rais na Makamu wa Rais zitatolewa. Kwa upande wa wagombea ubunge na udiwani, fomu zitatolewa kuanzia Agosti 14 hadi 27, 2024. Siku ya Agosti 27, 2024, itakuwa mahususi kwa ajili ya uteuzi rasmi wa wagombea wote wa nafasi za Urais, Ubunge, na Udiwani.
Kampeni za uchaguzi zitafanyika kuanzia Agosti 28 hadi Oktoba 28, 2024, kwa upande wa Tanzania Bara. Hata hivyo, kwa Zanzibar, kampeni zitakoma mapema zaidi, yaani Oktoba 27, 2024, ili kupisha kura ya mapema. Siku kuu ya upigaji kura imepangwa kuwa Jumatano, Oktoba 28, 2024. Jaji Mwambegele alisisitiza umuhimu wa wananchi na wadau wote kushiriki kikamilifu katika mchakato huu kwa kufuata sheria, kanuni, na miongozo yote iliyowekwa na Tume.
Katika hatua nyingine muhimu, INEC imetoa taarifa za kina kuhusu uboreshaji wa Daftari la Kudumu la Wapiga Kura. Tume imefanikiwa kuandikisha wapiga kura wapya 7,641,592, idadi ambayo ni sawa na asilimia 136.79 ya makadirio ya awali. Takwimu hizi zinaonyesha ongezeko kubwa la wananchi wenye sifa za kupiga kura. Aidha, wapiga kura 4,291,699 wameboresha taarifa zao, huku 99,744 wakiondolewa kwenye daftari kwa kukosa sifa.
INEC imesisitiza kuwa idadi ya wapiga kura milioni 37,655,559 wamejiandikisha kupiga kura katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka huu, ikilinganishwa na wapiga kura 29,754,699 waliokuwa kwenye daftari mwaka 2020. Ongezeko hili la asilimia 26.55 linaashiria hamasa kubwa ya wananchi kushiriki katika demokrasia. Kwa upande wa Zanzibar, wapiga kura 725,876 wapo kwenye Daftari la Tume ya Uchaguzi ya Zanzibar (ZEC), na idadi hii itahesabika kama sehemu ya Daftari la Kudumu la Wapiga Kura litakalotumiwa na INEC kwa ajili ya uchaguzi wa Rais na Wabunge.
Kuhusu vituo vya kupigia kura, jumla ya vituo 99,911 vitatumika nchi nzima. Kati ya hivyo, vituo 97,349 vitatumika Tanzania Bara na 2,562 vitatumika Zanzibar. Idadi hii ni ongezeko la asilimia 22.49 ikilinganishwa na vituo 81,567 vilivyotumika mwaka 2020.
Jambo jingine muhimu lililotangazwa na INEC ni kukabidhiwa kwa Jeshi la Polisi orodha ya wapiga kura 8,703 waliobainika kujiandikisha zaidi ya mara moja. Mwakilishi wa Tume, Kailima Ramadhan, alifafanua kuwa kitendo cha kujiandikisha zaidi ya mara moja ni kosa la kisheria, na orodha hiyo ina taarifa zote muhimu za waliofanya hivyo kwa ajili ya hatua zaidi za kisheria.
Wadau mbalimbali wa siasa wamepokea tangazo hili kwa hisia tofauti lakini zenye matumaini. Katibu Mkuu wa ACT-Wazalendo, Ado Shaibu, alipongeza uzinduzi wa kalenda hiyo akisema unatoa fursa kwa vyama kupanga mikakati, na kuiomba Tume iendelee kushirikisha vyama vya siasa. Katibu Mkuu wa NCCR-Mageuzi, Dk. Eveline Munusi, aliwahimiza Watanzania kujitokeza kwa wingi kupiga kura na kudumisha amani. Naye Katibu Mkuu wa NLD, Doyo Hassan Doyo, ambaye pia ni mgombea urais wa chama hicho, aliridhishwa na maandalizi na kusisitiza umuhimu wa kampeni za kistaarabu na kuwasilisha sera kwa wananchi. Mwenyekiti wa CUF, Prof. Ibrahim Lipumba, alisisitiza umuhimu wa kuapisha mawakala kwa wakati na kuhakikisha taratibu za uteuzi hazikwamishi wagombea kwa makosa madogo. Kauli hizi zinaashiria matumaini ya uchaguzi huru na wa haki wenye amani.