Katika kile kinachoonekana kama mkakati madhubuti wa Serikali ya Awamu ya Sita kupunguza mzigo wa gharama kwa walipa kodi na kutatua kero sugu ya msongamano magerezani, Wizara ya Mambo ya Ndani ya Nchi imekuja na mwarobaini mpya. Katibu Mkuu wa wizara hiyo, Ally Gugu, ametoa rai nzito kwa Watanzania kubadili mtazamo wao wa kizamani dhidi ya wafungwa na badala yake kushirikiana na serikali katika kusimamia utekelezaji wa adhabu mbadala (Community Service).
Gugu ameyasema hayo mjini Morogoro, mji ulioko chini ya milima ya Uluguru, wakati akifungua kikao kazi muhimu kilichowakutanisha viongozi na wafawidhi wa Idara ya Huduma ya Uangalizi kutoka mikoa mbalimbali nchini. Kikao hicho kililenga kufanya tathmini ya kina ya utekelezaji wa majukumu ya idara hiyo ambayo ni uti wa mgongo wa mfumo wa haki jinai nchini.
Jamii Iamke Usingizini
Akizungumza kwa lugha ya kitawala na yenye mamlaka, Gugu alibainisha kuwa bado kuna "giza nene" miongoni mwa wananchi kuhusu dhana nzima ya kifungo cha nje. Alisema kuwa jamii nyingi bado zinaamini kuwa mtu akikosea lazima aende jela "akaoze", mtazamo ambao umepitwa na wakati na usio na tija kiuchumi.
"Tunapaswa kuelewa kuwa adhabu mbadala siyo kumuachia mhalifu, bali ni njia ya kisasa ya kurekebisha tabia huku mhusika akiendelea kuchangia pato la taifa au kutoa huduma kwa jamii. Hii inasaidia kupunguza gharama za serikali kulisha wafungwa, inapunguza msongamano uliokithiri magerezani, na inawapa nafasi wahalifu wa makosa madogo kujirekebisha bila kuchangamana na wahalifu sugu," alisisitiza Gugu.
Kauli hii inakuja wakati ambapo takwimu za magereza nchini mara nyingi zinaonyesha idadi kubwa ya mahabusu na wafungwa kuzidi uwezo wa majengo yaliyopo, hali inayoifanya serikali kutumia mabilioni ya shilingi kwa ajili ya chakula, matibabu na mavazi—fedha ambazo zingeweza kuelekezwa kwenye zahanati au shule.
Sheria Yaboreshwa: Wafungwa Wengi Kunufaika
Katika hatua nyingine, Mkurugenzi wa Idara ya Huduma ya Uangalizi, Charles Nsanze, amewapa matumaini mapya wafungwa na ndugu zao kwa kutangaza maboresho makubwa ya kisheria. Nsanze alieleza kuwa mabadiliko ya sheria yaliyofanyika hivi karibuni yamepanua wigo wa wanufaika wa adhabu mbadala.
Awali, sheria iliruhusu wafungwa waliohukumiwa kifungo kisichozidi miaka mitatu ndio wapewe adhabu ya kufanya kazi za kijamii. Hata hivyo, mabadiliko mapya yameongeza muda huo hadi miaka minne.
"Hii ina maana gani? Ina maana kuwa idadi kubwa ya wafungwa ambao walikuwa wakienda kujaa magerezani kwa makosa ya kati, sasa watapata fursa ya kutumikia vifungo vyao uraiani kwa kufanya usafi, ujenzi, au kazi nyingine za kijamii chini ya uangalizi maalum. Hii ni hatua kubwa katika sekta ya haki nchini," alifafanua Nsanze.
Hatua hii ya serikali inatafsiriwa na wadau wa haki za binadamu kama njia sahihi ya kurejesha utu wa mtu na kumjenga kisaikolojia, badala ya kumfungia gerezani ambako anaweza kujifunza uhalifu mkubwa zaidi. Hata hivyo, mafanikio ya mpango huu yanategemea sana utayari wa jamii kuwapokea, kuwsimamia, na kutowanyanyapaa watu hawa wanapotumikia adhabu zao mitaani.