Chama cha siasa cha ACT-Wazalendo kimetangaza rasmi kujiondoa kushiriki katika vikao vya Baraza la Vyama vya Siasa, kikitoa sababu nne muhimu zinazochochea uamuzi huo na kuweka wazi masharti yanayotakiwa kutekelezwa na serikali ili kuboresha mfumo mzima wa uchaguzi nchini Tanzania.
Katika taarifa iliyotolewa kwa umma na Katibu Mkuu wa chama hicho, Ndugu Ado Shaibu, ACT-Wazalendo imeeleza kuwa uamuzi huu mgumu umefikiwa na Kamati ya Uongozi ya Taifa baada ya kufanya tathmini ya kina na kubaini kuwa Baraza la Vyama vya Siasa limepoteza kabisa uhalali wake kama chombo huru cha majadiliano. Chama kinaamini kuwa baraza hilo limekosa uwezo wa kutimiza lengo lake la msingi la kuwa jukwaa la wazi na lenye tija kwa mazungumzo kati ya serikali na vyama vyote vya siasa nchini.
Akifafanua zaidi, Ndugu Shaibu alieleza kuwa sababu ya kwanza inayowasukuma ACT-Wazalendo kususia vikao hivyo ni kutokuwa na imani tena na uwezo wa Baraza hilo, ambalo linaratibiwa na Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa, katika kutimiza wajibu wake mkuu wa kukuza na kuimarisha demokrasia ya vyama vingi nchini Tanzania. Chama kinaona kuwa badala ya kuwa chombo cha kuendeleza demokrasia, baraza limekuwa sehemu ya matatizo.
Sababu ya pili ni madai mazito yanayotolewa na ACT-Wazalendo kuwa Baraza la Vyama vya Siasa limegeuzwa kuwa chombo cha kuhalalisha kile wanachokiita "wizi wa kura" na "uchafuzi wa uchaguzi" unaofanywa katika chaguzi mbalimbali. Chama kinadai kuwa chombo hicho kimekuwa na jukumu la "kusafisha" au kufumbia macho kasoro na udanganyifu uliojitokeza katika Uchaguzi wa Serikali za Mitaa wa mwaka 2019, Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2020, na hata Uchaguzi wa Serikali za Mitaa uliofanyika hivi karibuni mwaka 2024.
Sababu ya tatu inahusu hatua ya serikali ya kupuuzia kwa makusudi maazimio mbalimbali yaliyokuwa yamefikiwa na Baraza la Vyama vya Siasa kwa lengo la kuboresha mchakato wa uchaguzi kuelekea mwaka 2024. Ndugu Shaibu alikumbusha kuwa katika kikao cha baraza kilichofanyika tarehe 11 Oktoba, 2024, jijini Dodoma, serikali, kupitia Wizara ya Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (TAMISEMI), iliahidi hadharani kuyafanyia kazi mapendekezo yaliyotolewa na vyama vya siasa kwa ajili ya kuboresha uchaguzi huo. Hata hivyo, ACT-Wazalendo inasema kwa masikitiko kuwa serikali haikuheshimu makubaliano hayo na badala yake iliendelea na kile wanachokiita "mpango wa kudhulumu sauti ya wananchi kupitia wizi wa kura."
Sababu ya nne na ya mwisho iliyotolewa na ACT-Wazalendo ni kutokuwepo kwa juhudi za dhati na za wazi kutoka kwa serikali za kuhakikisha kuwa nchi inapata Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi ambayo inaheshimiwa na kuaminika na wadau wote, pamoja na kufanya marekebisho ya kina ya sheria zote zinazosimamia uchaguzi, ikiwemo Sheria ya Uchaguzi ya Zanzibar, ili kuleta usawa na uwazi zaidi.
Kutokana na mazingira haya, ACT-Wazalendo imetoa wito mzito kwa serikali kuweka bayana kalenda ya utekelezaji wa mabadiliko ya kisheria ambayo yatahakikisha kuwa uchaguzi ujao unakuwa huru, wa haki, na unaoaminika na kila mwananchi. Sambamba na hilo, chama hicho kimewasilisha rasmi mapendekezo yake kwa Msajili wa Vyama vya Siasa kuhusu maboresho muhimu ambayo yanapaswa kufanyika kwenye mfumo wa siasa nchini ili kuimarisha demokrasia.
Ndugu Shaibu alisisitiza kwa nguvu kuwa iwapo serikali haitachukua hatua madhubuti za kuhakikisha kuwa uchaguzi unakuwa wa haki na huru, ACT-Wazalendo haitasita kujiondoa kabisa katika mchakato wowote ambao una lengo la kuhalalisha kile wanachokiona kama "ubakaji wa demokrasia na uporaji wa mamlaka ya wananchi."
"Tunataka uchaguzi huru na wa haki kama inavyotakiwa na Ibara ya 8 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Ibara ya 9 ya Katiba ya Zanzibar. Kinyume na hapo, hatutashiriki juhudi zozote zinazolenga kuhalalisha wizi wa kura," alionya Ndugu Shaibu kwa msimamo mkali.
Msimamo huu wa ACT-Wazalendo unakuja katika kipindi muhimu ambapo Tanzania inajiandaa kwa Uchaguzi Mkuu unaotarajiwa kufanyika Oktoba mwaka 2025. Suala la uhitaji wa kuwepo kwa Tume Huru ya Uchaguzi na kufanya marekebisho ya sheria za uchaguzi limekuwa gumzo na mjadala unaoendelea kushika kasi miongoni mwa vyama vya siasa, asasi za kiraia, na wanaharakati mbalimbali wanaopigania demokrasia nchini.