Wafanyakazi wapatao 280 wa sasa na wa zamani wa Shirika la Anga la Marekani (NASA) wametoa barua ya wazi ya kupinga vikali, wakimtumia Mkurugenzi Mkuu wa Muda wa NASA, Sean Duffy. Katika barua hiyo, walilalamika kuhusu mabadiliko ya ghafla ya sera, upunguzaji wa bajeti, na marekebisho ya shirika yanayofanywa na utawala wa Rais Trump, wakionya kuwa hatua hizo zinahatarisha utafiti wa anga na hata usalama wa taifa.
Kulingana na ripoti za mashirika ya habari kama AP, barua hiyo iliyopewa jina la "Azimio la Msafiri (Voyager Declaration)" inasema kuwa "mabadiliko ya haraka na ya ovyo ya miezi sita iliyopita yamepoteza rasilimali za umma za NASA, kudhoofisha wafanyakazi na usalama, kupunguza uwezo wa usalama wa taifa, na kudhoofisha msingi wa misheni muhimu za NASA." Malalamiko haya yanamlenga pia Duffy mwenyewe, ambaye amekuwa akifanya kazi kama Katibu wa Usafiri tangu Januari mwaka huu na sasa anashikilia nafasi ya Mkurugenzi Mkuu wa Muda wa NASA tangu Julai 9, kufuatia agizo la Rais Trump.
Barua hiyo inabainisha kuwa upunguzaji wa bajeti ya NASA umefanywa "kiholela" bila sababu za msingi, na kusababisha maelfu ya wafanyakazi wa kiraia wa shirika hilo kufukuzwa kazi, kujiuzulu, au kustaafu mapema. Matokeo yake, wataalamu wengi waliobobea na muhimu sana kwa utekelezaji wa misheni za anga wamepotea, jambo ambalo linaweza kuwa na athari mbaya kwa uwezo wa NASA.
Wafanyakazi waliohusika katika maandamano haya wamekosoa vikali hasa kupunguzwa kwa idadi ya wafanyakazi katika nyanja za utafiti wa kisayansi na utafiti wa usafiri wa anga. Wameeleza kuwa kupunguzwa au kughairiwa kwa safari za vyombo vya anga na satelaiti, pamoja na kujiondoa kwa ahadi za ushirikiano wa kimataifa na nchi muhimu washirika, ni makosa makubwa na ya hatari.
"Tunatoa wito mkali kwa serikali kutotekeleza mapendekezo ya kupunguza bajeti yenye madhara, kwani si chaguo bora kwa NASA," wafanyakazi waliandika katika barua yao. Maandamano kama hayo ya wafanyakazi yamekuwa yakijitokeza katika taasisi nyingine za serikali ya Marekani hivi karibuni, ikiwemo Taasisi za Kitaifa za Afya na Shirika la Ulinzi wa Mazingira. Yote haya yanaakisi wasiwasi mkubwa juu ya marekebisho na upunguzaji wa bajeti unaofanywa na utawala wa Trump katika taasisi hizi muhimu.
Mnamo Julai 20, siku ambayo iliambatana na Siku ya Kimataifa ya Mwezi na Siku ya Kitaifa ya Utafutaji Anga ya Marekani, wafanyakazi wa NASA na wanachama wa Chama cha Wahandisi, Wanasayansi, na Mafundi wa Goddard walikusanyika na kuandamana mitaani huko Washington D.C., wakipinga upunguzaji unaoendelea wa wafanyakazi na bajeti katika sekta ya sayansi. Vyombo vya habari vya Marekani vimeripoti kuwa muswada wa bajeti ya Ikulu ya White House kwa mwaka wa 2026 tayari unaonyesha kupunguzwa kwa wafanyakazi na bajeti, pamoja na kufutwa kwa miradi mingi ya kisayansi, ikiwemo ile ya NASA.
Hali hii inaibua maswali mengi kuhusu mustakabali wa utafiti wa anga na sayansi nchini Marekani. Kwa nchi kama Tanzania, ambayo inajitahidi kuendeleza sekta yake ya TEHAMA na Sayansi, matukio kama haya yanapaswa kutupa funzo muhimu. Uwekezaji katika sayansi na teknolojia ni muhimu kwa maendeleo ya taifa, na kupunguza rasilimali katika sekta hizo kunaweza kuwa na athari za muda mrefu zisizotarajiwa. Je, mataifa yanapaswa kutoa kipaumbele gani kwa utafiti wa kisayansi na uvumbuzi, hasa katika nyakati za misukosuko ya kiuchumi au kisiasa?
---