Mwezi Julai umekuwa mwezi wa maafa ya mafuriko katika maeneo mengi duniani, kuanzia Asia, Marekani, na hata katika baridi kali ya Siberia. Sasa, wanasayansi nchini Marekani wanaamini wamegundua sababu kuu ya mvua hizi za kiwango cha kutisha: jambo la kisayansi wanaloliita 'Mwangwi wa Anga' (atmospheric resonance). Wanaonya kuwa kadri ongezeko la joto duniani linavyoendelea, ndivyo jambo hili litakavyotokea mara kwa mara, na kusababisha mvua za maafa kuwa tukio la kawaida kila msimu wa joto.
Mwezi huu, mafuriko makubwa yameleta uharibifu mkubwa. Nchini China, watu milioni 25 wameathirika. Nchini Pakistan, zaidi ya watu 90 wamepoteza maisha. Katika hali isiyo ya kawaida, hata eneo la Oymyakon huko Siberia, ambalo ni moja ya maeneo yenye baridi kali zaidi duniani, lilishuhudia mvua kubwa iliyofurisha zaidi ya nyumba 100. Nchini Marekani, jimbo la Texas lilipigwa na mafuriko ya "mara moja katika miaka 1000," na kusababisha vifo vya watu 135.
Hali ya Texas ilikuwa ya kushangaza hasa kwa sababu eneo hilo kwa kawaida huwa kavu na la joto wakati wa kiangazi. Lakini ghafla, katika baadhi ya maeneo, mvua iliyonyesha ndani ya saa tatu tu ilikuwa sawa na mvua ya miezi mitatu.
'Mwangwi wa Anga' ni Nini?
Wanasayansi wanaeleza kuwa chanzo cha mvua hizi za ghafla ni jambo la 'Mwangwi wa Anga'. Kwa lugha rahisi, ongezeko la joto na vichocheo vingine huongeza nishati katika angahewa. Nishati hii inapoongezeka, inafanana na sauti inavyoongezeka nguvu inapogonga ukuta na kurudi kama mwangwi. Katika anga, "mwangwi" huu wa nishati una uwezo wa kulazimisha kiasi kikubwa cha mvuke wa maji uliopo hewani kubadilika na kuwa matone ya mvua kwa mpigo mmoja, na hivyo kusababisha mvua kubwa ya ghafla.
Profesa Michael Mann, mtaalamu wa hali ya hewa kutoka Chuo Kikuu cha Pennsylvania, aliliambia shirika la habari la CNN, "Tunaona mifumo hii ya mwangwi ikidumu angani kwa wiki kadhaa. Mifumo hii husababisha hali mbaya sana ya hewa, na tumeona ikiongezeka zaidi ya mara tatu tangu katikati ya karne ya 20."
Ongezeko la Joto Linaifanya Hali Kuwa Mbaya Zaidi
Uhusiano kati ya ongezeko la joto duniani na mafuriko haya ni wa moja kwa moja. Wataalamu wa hali ya hewa kutoka Chuo Kikuu cha California, Los Angeles (UCLA) wanaeleza kuwa kwa kila nyuzi joto moja ya ongezeko katika wastani wa joto la dunia, kiwango cha unyevu kinachovutwa kutoka ardhini na kuingia angani huongezeka kwa asilimia 7.
Profesa Daniel Swain wa UCLA anatumia mlinganisho wa "sponji kubwa". Anasema, "Ongezeko la joto linaifanya anga kuwa kama sponji kubwa, linalofyonza unyevu mwingi kutoka ardhini na kusababisha ukame. Baadaye, 'sponji' hii inapokamuliwa na mifumo ya hali ya hewa, maji yote humwagika kwa mpigo mmoja, na kusababisha mvua za kihistoria na mafuriko."
Jambo hili, ambapo unyevu unanyonywa kutoka ardhini kwa kasi na kisha kumwagwa tena kwa nguvu, linaitwa 'Hydroclimate whiplash' (Mjeledi wa Hali ya Hewa-Maji).
Wanasayansi wanaonya kuwa siku zijazo, hatari sio kuongezeka kwa wastani wa mvua kwa mwaka, bali ni ongezeko la matukio ya mvua kubwa za ghafla na za eneo dogo, ambazo huleta maafa makubwa.