Juhudi za kimataifa za kupambana na mabadiliko ya tabianchi zimepata pigo kubwa baada ya setilaiti muhimu iliyoundwa kufuatilia gesi hatari ya methani kupotea angani. Shirika la Mfuko wa Ulinzi wa Mazingira la Marekani (EDF) limetangaza kuwa mawasiliano na setilaiti hiyo, iitwayo 'MethaneSat', yamekatika kabisa na uwezekano wa kuipata tena ni mdogo sana.
Setilaiti ya MethaneSat ilikuwa mradi wa matumaini makubwa, uliogharimu Dola za Kimarekani milioni 88 (sawa na zaidi ya Shilingi bilioni 228). Mradi huu ulifadhiliwa na vigogo wa teknolojia duniani, ikiwemo kampuni ya Google na mwanzilishi wa Amazon, Jeff Bezos, huku ukisimamiwa na EDF.
Dhamira Kuu ya MethaneSat
Dhamira yake kuu ilikuwa kuzunguka dunia kwa miaka mitano na kutumia sensa zake nyeti za hali ya juu kunasa na kuripoti vyanzo vya uvujaji wa gesi ya methani. Methani ni gesi chafu ambayo ina nguvu mara 28 zaidi ya kaboni dioksidi katika kusababisha ongezeko la joto duniani. Setilaiti hii ilikuwa na uwezo wa kunasa hata uvujaji mdogo kutoka kwenye visima vya mafuta na gesi, ambao awali ulikuwa vigumu kuuona. Cha muhimu zaidi, data zake zote zilikuwa ziwekwe wazi kwa umma ili kuwezesha serikali na wananchi kuwawajibisha wachafuzi wakubwa wa mazingira.
Kilichotokea na Athari Zake
Baada ya kurushwa angani Machi 2024 na kufanya kazi kwa takriban mwaka mmoja na miezi mitatu, mawasiliano na MethaneSat yalikatika ghafla Juni 20 mwaka huu. EDF imethibitisha kuwa juhudi zote za kuirejesha zimeshindikana.
Kupotea kwa setilaiti hii kumeacha pengo kubwa katika mfumo wa dunia wa ufuatiliaji wa methani. Tofauti na MethaneSat, setilaiti nyingine nyingi zinazofanya kazi kama hiyo zinamilikiwa na makampuni binafsi ambayo aidha hayatoi data zao kwa umma au hutoa sehemu ndogo tu. Hii inapunguza uwazi na inafanya iwe vigumu kwa dunia kujua ni nani hasa anayechafua mazingira kwa kiwango gani. Mradi wa Google na EDF wa kuunda ramani ya kimataifa ya uchafuzi wa methani sasa uko mashakani.
Kwa Nini Methani ni Tatizo?
Ongezeko la gesi ya methani hewani, linalotokana na shughuli kama uzalishaji wa mafuta na gesi, ufugaji wa mifugo, na utupaji taka kwenye majalala, ni tishio kubwa kwa malengo ya kimataifa ya kupunguza ongezeko la joto duniani. Athari za mabadiliko ya tabianchi, kama vile ukame na mafuriko, zinaonekana wazi katika maeneo mengi, ikiwemo Tanzania. Hivyo, ufuatiliaji wa gesi hii ni muhimu kwa ustawi wa sayari nzima.
Wataalamu sasa wanasema kuna haja ya haraka ya ushirikiano wa kimataifa ili kuunda setilaiti mbadala na kuongeza msukumo wa kupunguza uzalishaji wa methani, kabla madhara hayajawa makubwa zaidi.