Tume ya Ulinzi wa Taarifa Binafsi (PDPC) imetoa onyo kali kwa mashirika yote ya umma na binafsi nchini Tanzania kuhusu njia wanazotumia kukusanya taarifa za watu binafsi. Tume hiyo imesisitiza umuhimu wa kuachana na matumizi ya vitabu vya karatasi na fomu katika maeneo ya mapokezi, ikipendekeza matumizi ya vifaa vya kidijitali ili kuimarisha ulinzi dhidi ya wizi na matumizi mabaya ya taarifa hizo.
Akizungumza leo Machi 28, Mkuu wa Uhusiano na Mawasiliano kwa Umma wa PDPC, Bwana Innocent Mungy, alieleza haya wakati wa semina kwa Wajumbe wa Kamati ya Ulinzi na Usalama Mkoa wa Mwanza, wakuu wa wilaya, na wakurugenzi wa taasisi za umma na binafsi. Lengo kuu la semina hiyo lilikuwa kutoa elimu kuhusu umuhimu wa usiri na ulinzi wa taarifa binafsi katika enzi hii ya teknolojia.
Bwana Mungy alifafanua kuwa vitabu vya mapokezi na fomu za karatasi, ambazo kwa kawaida hujumuisha taarifa nyeti kama vile majina kamili, namba za simu, anwani za makazi, umri, na hata kabila la mtu, zimekuwa zikikumbana na matumizi mabaya. Alisema kuwa kuna taarifa za kuwepo kwa watu wasio waaminifu ambao hununua taarifa hizi kutoka kwa baadhi ya walinzi au wafanyakazi wengine, na kisha kuzitumia kwa njia zisizofaa na kinyume na matakwa ya watu husika.
"Ni jambo la kusikitisha kwamba zile karatasi ambazo wananchi wanajaza taarifa zao muhimu, kama vile majina, namba za simu, anwani, umri, na hata kabila, zimekuwa bidhaa inayouzwa na kununuliwa kutoka kwa baadhi ya walinzi. Hii ndio maana mara nyingi tunapokea ujumbe mfupi (SMS) kuhusu masuala ya waganga wa kienyeji au matangazo mengine ambayo hatujawahi kuyatafuta. Hivyo basi, matumizi ya karatasi hizi katika kukusanya taarifa yanapaswa kukomeshwa mara moja," alisisitiza Bwana Mungy.
Hata hivyo, alieleza furaha yake kuona kwamba katika baadhi ya maeneo ambayo wamefanya uhamasishaji, tayari kuna mabadiliko yanaanza kujitokeza. Taasisi nyingi zimeanza kuachana na mifumo ya zamani ya kutumia karatasi na badala yake zinaanza kutumia mifumo ya kidijitali kama vile tableti au kompyuta. Katika mifumo hii, taarifa zinazokusanywa hupelekwa moja kwa moja kwenye hifadhi salama ya kielektroniki, hivyo kupunguza uwezekano wa kuangukia mikono isiyo sahihi.
Bwana Mungy aliongeza kuwa gharama ambazo taasisi zinatumia kwa ajili ya uchapishaji wa fomu na vitabu vya mapokezi ni kubwa sana ukilinganisha na gharama za uwekezaji wa awali katika mifumo ya kidijitali. Gharama kubwa kwa mifumo ya kidijitali ni ile ya awali ya kununua vifaa na kuweka mifumo, lakini kwa muda mrefu, inakuwa na gharama ndogo za uendeshaji na inatoa usalama zaidi kwa taarifa za wateja.
Zaidi ya hayo, alizitaka taasisi zote kuhakikisha kuwa zinaweka wazi sehemu maalum ya kuomba ruhusa (idhini) ya kutumia taarifa binafsi za wateja wao. Ni muhimu pia kueleza kwa uwazi malengo ya matumizi hayo, ili kila mhusika awe na uelewa kamili wa kwa nini taarifa zake zinahitajika na jinsi zitakavyotumiwa. "Taasisi inaweza kujikuta katika gharama kubwa pale ambapo mtu ambaye taarifa zake zimetumiwa vibaya anapogundua na kuamua kuifungulia mashtaka. Kutojisajili na kutofuata matakwa ya sheria ya ulinzi wa taarifa binafsi kunaweza kusababisha hasara kubwa kwa taasisi na hata kwa serikali kwa ujumla kwa kushindwa kulinda taarifa za wananchi," alionya Bwana Mungy.
Katika semina hiyo, Mkuu wa Wilaya ya Ilemela, Bwana Hassan Masala, alichangia kwa ku souliza swali kuhusu jinsi sheria hii ya ulinzi wa taarifa binafsi itakavyoathiri utendaji wa sekta mbalimbali, ikiwemo Jeshi la Polisi. Alisema kuwa vyombo vya usalama mara nyingi vinahitaji taarifa za wageni katika hoteli na maeneo mengine muhimu kwa ajili ya masuala ya kiusalama na ulinzi. "Je, kuzuia hoteli na maeneo mengine kutoa taarifa za wageni, hasa katika nyumba za kulala wageni, hakuwezi kudhibiti upatikanaji wa taarifa muhimu za kiusalama?" alihoji Bwana Masala.
Akijibu hoja hiyo, Mkurugenzi Mkuu wa PDPC, Dk. Emmanuel Mkilia, alifafanua kuwa sheria hiyo haizuii utoaji wa taarifa, bali inataka taarifa hizo zitolewe kwa idhini ya mhusika na kwa kutumia namba za uraia kama njia kuu ya utambulisho ili kuepuka kuweka wazi taarifa binafsi zaidi ya inavyotakiwa. Aliongeza kuwa kutokana na maendeleo ya teknolojia na kuunganishwa kwa mifumo mbalimbali ya serikali, ni vyema kila taasisi kuomba vitambulisho na namba za uraia kwa ajili ya utambulisho sahihi. Lakini, alisisitiza kuwa jambo la muhimu zaidi ni kwa taasisi zote kujisajili na PDPC na kupata ridhaa kwa ajili ya matumizi husika ya taarifa wanazokusanya.