Hitimisho la jaribio la fizikia ya chembe lililodumu kwa miongo kadhaa, lililokuwa na lengo la kuthibitisha uwepo wa chembe au nguvu mpya za kimsingi za ulimwengu, hatimaye limetolewa. Matokeo ya mwisho ya jaribio hili la kupima tabia za kimagneti za chembe iitwayo 'muon' yameonyesha kuwa yanaafikiana kikamilifu na utabiri wa kinadharia wa Mfumo Sanifu (Standard Model) wa fizikia ya chembe. Hii inamaanisha kuwa ushahidi wa chembe au nguvu mpya ambazo wanasayansi walikuwa na matumaini ya kuzigundua haukupatikana.
Kwa mujibu wa ripoti zilizochapishwa juzi, tarehe 3 Juni (saa za huko), na jarida la kimataifa la Sayansi pamoja na gazeti la New York Times, imethibitishwa kuwa matokeo ya jaribio la 'Muon g-2' lililofanyika katika Maabara ya Kitaifa ya Fermilab nchini Marekani yanaendana na utabiri wa Mfumo Sanifu. Matokeo ya utafiti huu yaliwekwa wazi kwa umma tarehe 2 Juni (saa za huko) kwenye tovuti ya machapisho ya awali ya kisayansi iitwayo 'arXiv', na sasa yamepelekwa kwa ajili ya kuchapishwa katika jarida la kitaaluma la 'Physical Review Letters (PRL)'.
Muon ni chembe ya msingi ya ulimwengu yenye chaji ya umeme, sawa na elektroni, lakini ina uzito mkubwa zaidi – takriban mara 207 ya uzito wa elektroni – na si thabiti. Muda wake wa maisha ni mfupi sana, takriban mikrosekunde 2.2 (mikrosekunde moja ni sehemu ya milioni ya sekunde).
Chembe ya muon inapokuwa ndani ya uga wa sumaku, huyumba-yumba kama pia inayozunguka. Kasi ya myumbo huu inahusiana na tabia zake za kimagneti, na inaelezwa kwa thamani iitwayo 'g-value'. Wanafizikia wa kinadharia, kwa kukusanya data kutoka majaribio mbalimbali ya fizikia ya chembe duniani na kufanya hesabu za kinyumenyume, walikadiria thamani ya 'g' kuwa takriban 2. Ili kuthibitisha hili, wanafizikia wa majaribio walianzisha jaribio liitwalo 'g-2' (g minus two). Thamani ya 'g-2' inaonyesha tofauti kati ya thamani ya 'g' iliyopimwa kwenye jaribio na thamani ya msingi ya 2.
Katika miaka ya 1990, timu ya watafiti katika Maabara ya Kitaifa ya Brookhaven huko New York, Marekani, ilitengeneza kifaa cha majaribio chenye sumaku ya mviringo yenye kipenyo cha takriban mita 15. Ndani ya sumaku hiyo, chembe za muon zilifanywa kusafiri kwa kasi inayokaribia kasi ya mwanga. Vifaa vya kugundua chembe (detectors) vilivyowekwa pembezoni mwa mviringo huo vilirekodi myumbo wa muon, na hivyo kuwezesha kupima tabia zake za kimagneti kwa njia isiyo ya moja kwa moja. Matokeo ya jaribio hilo la awali yalipolinganishwa na utabiri wa kinadharia, ilionekana kuna tofauti (discrepancy). Hii ilizua dhana kuwa huenda kuna nguvu au chembe zisizojulikana zinazoathiri tabia za kimagneti za muon. Kufuatia hayo, mwaka 2013, vifaa vya majaribio vilihamishiwa Fermilab, Illinois, ili kukusanya data nyingi zaidi na zenye usahihi wa hali ya juu.
Mwaka 2023, timu ya Fermilab ilitangaza matokeo ya awali ya g-2 yaliyoafikiana na yale ya Brookhaven lakini yakiwa na usahihi mara mbili zaidi. Matokeo ya mwisho yaliyotangazwa sasa, ambayo yametokana na uchunguzi wa mabilioni ya chembe za muon, yametoa thamani ya g-2 ya 0.00233184141. Usahihi wa kipimo hiki unaelezwa kuwa ni sawa na kupima urefu wa uwanja wa mpira wa miguu kwa kosa dogo kuliko upana wa unywele wa binadamu.
Ingawa matokeo haya ya majaribio yalidhihirisha zaidi tofauti na utabiri wa awali wa kinadharia, hitimisho la jumla sasa limebadilika na kuwa 'tabia za kimagneti za muon zinaafikiana na Mfumo Sanifu'. Sababu ya mabadiliko haya ya hitimisho si kwamba matokeo ya majaribio yamebadilika sana, bali ni kwa sababu utabiri wa kinadharia wa Mfumo Sanifu umefanyiwa marekebisho na kuwa sahihi zaidi. Utabiri mpya wa kinadharia, unaotokana na simuleringar za hali ya juu za kompyuta, umeondoa tofauti iliyokuwepo awali kati ya majaribio na nadharia.
Kwa kuwa tabia za kimagneti za muon sasa zinaendana na utabiri wa kinadharia, hitimisho ni kwamba hakuna haja tena ya nadharia mpya za kuelezea chembe au nguvu mpya kulingana na jaribio hili. Timu ya utafiti ilisema, "Jaribio la Fermilab lilikuwa la mafanikio makubwa. Matokeo haya ya utafiti yatakuwa kigezo muhimu kwa miaka mingi ijayo."