Google Yafundisha AI 'Kubana Matumizi': Mfumo Mpya wa BATS Waokoa Pesa na Kuongeza Ufanisi

Je, umewahi kumpa mtu kazi na kumkuta anatumia pesa nyingi hovyo bila mpangilio? Google imegundua kuwa hata roboti za Akili Mnemba (AI Agents) zina tabia hiyo mbaya.

Siku ya Alhamisi (Desemba 12), watafiti kutoka Google wakishirikiana na Chuo Kikuu cha UC Santa Barbara, wametangaza mbinu mpya ya kuzifanya AI ziwe na "nidhamu ya bajeti." Wamezindua mifumo miwili inayoitwa ‘Budget Tracker’ na ‘BATS’ ambayo inaziwezesha AI kufanya kazi ngumu (kama kutafuta mtandaoni au kuchambua nyaraka) kwa gharama nafuu bila kupunguza ubora.

Tatizo: AI Inatumia 'Pesa' Hovyo

Watafiti waligundua kuwa AI inapopewa kazi ya kutafuta majibu (Research Agents), mara nyingi hupoteza mwelekeo.

1. Inaweza kung'ang'ania kufuata dondoo moja isiyo na maana na kufanya "Search" mara 10 hadi 20 bila mafanikio.
2. Hii inapoteza nguvu za kompyuta (Compute) na kuongeza gharama za uendeshaji (Tokens) bila sababu.
3. Waligundua kuwa kuiongezea AI bajeti zaidi hakusaidii; ni sawa na kumpa mtu asiyejua kupanga pesa pesa nyingi zaidi—atazitumia vibaya tu.

Suluhisho 1: 'Budget Tracker' (Mhasibu wa Ndani)

Hii ni programu nyepesi ambayo kazi yake ni kumkumbusha roboti kila hatua: "Angalia, umetumia kiasi fulani, na umebakiwa na kiasi hiki."

Kwa kuweka tu mfumo huu wa kuikumbusha AI kuhusu bajeti yake:

1. AI ilipunguza upekuzi (Search calls) kwa asilimia 40.4.
2. Ilipunguza kuzurura mtandaoni (Browsing) kwa asilimia 19.9.
3. Jumla ya gharama ilishuka kwa asilimia 31.3 huku ikitoa majibu yaleyale sahihi.

Suluhisho 2: 'BATS' (Bajeti na Mkakati)

Hii ndiyo teknolojia ya juu zaidi (Budget Aware Test-time Scaling). Mfumo huu unaifundisha AI kupanga mikakati kulingana na mfuko wake.

Inafanya kazi hivi:

1. AI inapanga mpango kulingana na swali na bajeti.
2. Ikiwa inaona njia fulani inakula pesa nyingi bila matokeo, inabadili njia haraka.
3. Ikiwa bajeti inaelekea kuisha, inaacha kutafuta na kuchagua jibu bora zaidi lililopo badala ya kuendelea kutafuta hadi pesa iishe na kukwama.

Matokeo ya Kustaajabisha: Gemini 2.5 Pro Yapaa

Kwenye majaribio, mfumo huu uliwezesha roboti ya Gemini 2.5 Pro kufanya maajabu:

1. Usahihi wa kutafuta taarifa ulipanda kutoka 12.6% hadi 24.6%.
2. Gharama ya kupata jibu sahihi ilishuka hadi Senti 23 (za Kimarekani), ikilinganishwa na njia za zamani zilizogharimu zaidi ya Senti 50 kwa matokeo hayohayo.

Faida kwa Biashara

Teknolojia hii ni muhimu sana kwa makampuni. Kazi ambazo zilikuwa zinaogopwa kwa sababu ya gharama kubwa za AI—kama vile kukagua mahesabu (Auditing), kuchambua sheria, au kurekebisha mifumo mikubwa ya kompyuta—sasa zinaweza kufanyika kwa bei nafuu na ufanisi mkubwa.

Google imeweka wazi kuwa lengo lao ni kufanya AI isiwe tu yenye akili, bali pia yenye "akili ya pesa."