Je, umewahi kujiuliza ni kwa nini watu hufanya maamuzi fulani? Wanasayansi nchini Ujerumani wamepiga hatua kubwa katika kujibu swali hili kwa kubuni aina mpya ya Akili Mnemba (AI) inayoweza "kusoma" saikolojia ya binadamu na kutabiri tabia zetu kwa usahihi wa hali ya juu.
Utafiti huu, ulioongozwa na Marcel Binz kutoka Taasisi ya Helmholtz ya AI na kuchapishwa kwenye jarida maarufu la kisayansi la Nature, unaitambulisha AI mpya iitwayo 'Centaur'. Teknolojia hii ina uwezo wa kutabiri chaguo ambalo mtu atafanya anapokabiliwa na hali mbalimbali, iwe ni katika michezo ya kamari, majaribio ya kumbukumbu, au changamoto za kutatua matatizo.
Kinachoifanya 'Centaur' Kuwa ya Kipekee
Tofauti na mifumo ya awali ya AI ambayo ilikuwa na uwezo wa kufanya kazi moja tu maalum—kama vile AlphaGo ya Google iliyobobea kwenye mchezo wa bao wa Go—'Centaur' ina uwezo mpana zaidi. Iliundwa kwa kuchukua mfumo mkuu wa lugha (LLM) wa kampuni ya Meta, ujulikanao kama ‘Llama’, na kuufundisha kwa kutumia kiasi kikubwa cha data kutoka kwenye majaribio 160 tofauti ya saikolojia ya binadamu. Hii iliipa uwezo wa kujifunza mifumo mbalimbali ya maamuzi ya wanadamu.
Katika majaribio, 'Centaur' ilionyesha uwezo wa hali ya juu. Ilipopewa jukumu la kutabiri tabia za watu ambao data zao hazikuwa sehemu ya mafunzo yake, ilifanya vizuri zaidi kuliko mifumo mingine 14 ya kisayansi na kitakwimu katika takriban majukumu yote.
Matumizi Yake ya Baadaye
Uwezo huu unafungua milango kwa matumizi mengi. Kwa mfano, inaweza kutumika kuboresha huduma za ushauri wa kisaikolojia, ambapo AI inaweza kusaidia kuelewa hali ya akili ya mteja. Vilevile, katika biashara, inaweza kutumika kuwasaidia wafanyabiashara kulenga matangazo yao kwa wateja kwa usahihi zaidi.
Changamoto na Upungufu
Licha ya mafanikio yake, watafiti wanakiri kuwa bado kuna changamoto. Kwanza, kwa kuwa 'Centaur' inategemea maandishi, inaweza kutabiri nini mtu atachagua, lakini si muda gani utamchukua kufanya uamuzi huo.
Changamoto kubwa zaidi, hasa kwa mtazamo wa kimataifa, ni upendeleo wa data. Watafiti wamekiri kuwa data iliyotumika kuifundisha AI hii imetoka zaidi kwa watu wa jamii za Magharibi (Ulaya na Marekani). Hii inamaanisha kuwa huenda isitabiri kwa usahihi tabia za watu kutoka tamaduni tofauti, kama za Kiafrika, ambapo maamuzi na vipaumbele vinaweza kuwa tofauti.
Hata hivyo, watafiti wanasema huu ni mwanzo tu. "Toleo hili la sasa la Centaur ndilo 'toleo hafifu zaidi'," walisema, wakionyesha kuwa teknolojia hii itaendelea kuboreshwa na kuwa na ufanisi zaidi siku za usoni.