Ufilipino Katika Majonzi: Tetemeko Kubwa la Ardhi Laua Watu 69, Majengo Yaporomoka

international | Thu Oct 02 2025


Ufilipino Katika Majonzi: Tetemeko Kubwa la Ardhi Laua Watu 69, Majengo Yaporomoka

Maafa makubwa yameikumba nchi ya Ufilipino baada ya tetemeko kubwa la ardhi lenye ukubwa wa 6.9 katika vipimo vya Ritcher kupiga eneo la kati la Cebu usiku wa Septemba 30, na kusababisha vifo vya watu wasiopungua 69 huku mamia wengine wakijeruhiwa. Janga hili limeacha simanzi, hofu, na uharibifu mkubwa wa mali, huku shughuli za uokoaji zikiendelea kwa hofu kwamba idadi ya vifo inaweza kuongezeka.


Kwa mujibu wa Taasisi ya Volkano na Seismolojia ya Ufilipino (Phivolcs), kitovu cha tetemeko hilo kilikuwa umbali wa kilomita 19 kutoka mji wa Bogo kisiwani Cebu na lilitokea kwenye kina kifupi cha kilomita 5 chini ya ardhi. Kutokana na kina hicho, mtikisiko ulikuwa na nguvu ya ajabu na ulisababisha madhara makubwa. Mji wa pwani wa Bogo, wenye wakazi takriban 90,000, ndio umeathirika zaidi, ukirekodi vifo vya watu wasiopungua 30. Katika mji jirani wa San Remigio, watu wengine 22 walipoteza maisha, wengi wao baada ya uwanja wa mpira wa kikapu kuporomoka wakati mchezo ukiendelea.


Matukio ya kutisha yaliripotiwa kote Cebu. Video zilizosambaa kwenye mitandao ya kijamii zilionyesha moto ukiteketeza jengo la maduka, huku washiriki wa shindano la urembo la Miss Asia Pacific International wakikimbia kutoka jukwaani kwa hofu kuokoa maisha yao. Mwananchi mmoja aliliambia shirika la habari la BBC, "Nyumba yetu ilikuwa inacheza kama muziki," akielezea jinsi mtikisiko ulivyokuwa na nguvu na kuwalazimu kukimbilia nje usiku kucha.


Hofu ilitawala zaidi baada ya tetemeko la awali, kwani mitetemeko mingine midogo (aftershocks) zaidi ya 300 ilifuata, ikiwemo mitano yenye ukubwa wa zaidi ya 4.5. Hali hii ilisababisha mamlaka kutoa tahadhari ya tsunami kwa muda katika maeneo ya pwani, ingawa iliondolewa baadaye baada ya kuthibitishwa kuwa hakuna mabadiliko hatari katika usawa wa bahari.


Uharibifu haukuishia kwenye majengo ya kisasa pekee. Cebu, ambayo ina historia ndefu tangu ukoloni wa Uhispania katika karne ya 14, imepoteza sehemu ya urithi wake wa kihistoria. Kanisa Katoliki maarufu la Santa Rosa de Lima, lililojengwa mwaka 1858, limepata uharibifu mkubwa, na Dayosisi Kuu imesitisha matumizi ya makanisa yote ya zamani hadi usalama wake utakapothibitishwa.


Ufilipino ipo katika eneo linalojulikana kama "Pete ya Moto" ya Pasifiki, ukanda mpana unaozunguka Bahari ya Pasifiki ambao una matukio mengi ya tetemeko la ardhi na milipuko ya volkano. Eneo hili linashikilia zaidi ya asilimia 90 ya matetemeko yote ya ardhi duniani. Wakati nchi ikiwa bado inakabiliana na janga hili, mlipuko mdogo pia uliripotiwa katika volkano ya Taal, kusini mwa mji mkuu Manila, ingawa haukuleta madhara makubwa.

The copyright for this content belongs to the copyright holder or provider. Unauthorized use may result in legal liability under copyright laws and other regulations.