Mahakama nchini Japani imetoa uamuzi wa kihistoria unaoruhusu mtu kubadilisha jinsia yake kisheria kutoka ya kike kwenda ya kiume bila kulazimika kufanyiwa upasuaji wa kuondoa viungo vya uzazi au kubadilisha mwonekano wa nje wa mwili wake. Uamuzi huu unaonekana kama hatua kubwa katika kutetea haki za watu waliobadili jinsia nchini humo.
Kesi hiyo ilihusu mtu ambaye alitaka kubadilisha jinsia yake kisheria lakini hakuweza kupata matibabu ya homoni au kufanyiwa upasuaji wa kuondoa matiti kutokana na sababu za kiafya, ikiwemo pumu na mzio. Uamuzi huo ulitolewa na Mahakama ya Familia ya Sapporo mnamo Septemba 19.
Sheria ya Japani, inayojulikana kama "Sheria Maalum ya Matatizo ya Utambulisho wa Kijinsia," ina masharti matano magumu ambayo mtu anapaswa kuyatimiza ili kubadilisha jinsia kisheria. Masharti hayo ni pamoja na kuwa na umri wa zaidi ya miaka 18, kutokuwa kwenye ndoa, kutokuwa na watoto wadogo, kutokuwa na uwezo wa kuzaa (kulazimisha upasuaji wa kuondoa viungo vya uzazi), na kuwa na mwonekano wa nje unaofanana na jinsia anayotaka kuhamia.
Katika kesi hii, mahakama ilisema mlalamikaji alitimiza masharti matatu ya kwanza lakini alishindwa kutimiza sharti la "mwonekano" kwa sababu za kiafya. Hata hivyo, mahakama iliamua kuwa sharti hilo la kumlazimisha mtu kubadili mwonekano wa mwili wake ni kinyume na katiba. Jaji alisema maarifa ya kitabibu yameendelea sana tangu sheria hiyo ilipotungwa, na hakuna uhusiano wa kimantiki wa kulazimisha sharti hilo.
Mahakama pia ilipuuzilia mbali hoja kwamba sharti hilo liliwekwa ili kuzuia mchanganyiko katika maeneo ya umma kama mabafu. Ilielezwa kuwa watu wengi waliobadili jinsia hujisikia vibaya kuonyesha miili yao na huepuka maeneo hayo, hivyo uwezekano wa kutokea kwa mtafaruku ni mdogo sana.
Uamuzi huu ni mwendelezo wa mabadiliko ya kimahakama yanayotetea haki za waliobadili jinsia nchini Japani. Mnamo Oktoba 2023, Mahakama Kuu ya Japani ilitangaza kuwa sharti la kuwalazimisha watu kuondoa viungo vyao vya uzazi ni kinyume na katiba, ikisema linakiuka haki ya mtu ya kutovunjia heshima ya mwili wake. Kufuatia uamuzi huo mkuu, mahakama za chini zimeendelea kulegeza masharti mengine. Licha ya maamuzi haya ya mahakama, Bunge la Japani bado halijafanya mabadiliko rasmi kwenye sheria hiyo tata.