Matumaini ya kupatikana kwa amani ya kudumu mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) yamechipuka upya, kufuatia hatua ya serikali ya Kinshasa na kundi hasimu la waasi la M23 kutia saini waraka wa makubaliano ya kusitisha uhasama. Hafla hiyo iliyofanyika tarehe 19 Julai mjini Doha, nchini Qatar, inatajwa kama hatua muhimu ya kidiplomasia katika kumaliza mzozo uliodumu kwa miongo kadhaa na kusababisha maafa makubwa ya kibinadamu.
Hata hivyo, mara tu baada ya wino kukauka, tafsiri kinzani kuhusu vipengele muhimu vya makubaliano hayo zimeibuka na kuweka mashaka juu ya utekelezaji wake. Suala tete zaidi linahusu kuondoka kwa wapiganaji wa M23 kutoka katika miji waliyoiteka, hususan jiji la Goma. Wakati serikali ya DRC, kupitia kwa msemaji wake Patrick Muyaya, inasisitiza kuwa makubaliano hayo yanajumuisha "kuondoka kwa waasi bila masharti yoyote," viongozi wa M23 wametoa kauli zinazopingana. Kiongozi wa M23, Bertrand Bisimwa, alisema kuwa lengo si kuondoa majeshi, bali ni kuweka mifumo ya kurejesha mamlaka ya dola. Kauli hii inaashiria safari ya amani bado ina changamoto nyingi.
Mzozo wa mashariki mwa DRC ni mgumu na unahusisha zaidi ya makundi 100 yenye silaha yanayowania udhibiti wa eneo hilo lenye utajiri mkubwa wa madini. Kati ya makundi hayo, M23, ambalo linadaiwa kupata uungwaji mkono kutoka kwa nchi jirani ya Rwanda, ndilo lenye nguvu zaidi. Madai haya yamekuwa yakikanushwa vikali na serikali ya Kigali, lakini yameendelea kuzua mivutano ya kikanda.
Athari za mzozo huu kwa raia ni za kutisha. Umoja wa Mataifa (UN) unaelezea hali ya mashariki mwa DRC kama "moja ya migogoro ya kibinadamu iliyo migumu na mibaya zaidi duniani," huku takwimu zikionyesha kuwa karibu watu milioni saba wameyakimbia makazi yao na kuwa wakimbizi wa ndani. Hali hii inaweka mzigo mkubwa si tu kwa DRC bali pia kwa nchi jirani, ikiwemo Tanzania ambayo imekuwa ikishiriki katika juhudi za ulinzi wa amani kupitia Jumuiya ya Maendeleo ya Kusini mwa Afrika (SADC). Vikosi vya Tanzania (JWTZ) vimekuwa sehemu ya ujumbe wa SADC nchini DRC (SAMIDRC) unaolenga kurejesha utulivu.
Makubaliano yaliyosainiwa Qatar, yaliyoratibiwa na Marekani na Qatar yenyewe, yanajumuisha pia kubadilishana wafungwa na kurejesha mamlaka ya serikali kikamilifu katika maeneo yote yanayodhibitiwa na waasi. Imepangwa kuwa makubaliano ya mwisho na ya kina zaidi yatafikiwa na kutiwa saini ifikapo tarehe 18 Agosti.
Licha ya hatua hii ya kidiplomasia, wananchi wa kawaida katika maeneo yenye vita, kama Goma, wanaipokea habari hii kwa hisia mseto na mashaka makubwa. Wengi wao wamechoshwa na duru za makubaliano ya amani ambayo huvunjika mara kwa mara, na wana shaka iwapo awamu hii italeta nafuu ya kudumu kutokana na historia ndefu ya mateso na usaliti.