Hali ya vita nchini Sudan imechukua sura mpya na ya kutisha baada ya vikosi vya waasi vya Rapid Support Forces (RSF) kuendeleza mashambulizi ya anga kwa siku ya tatu mfululizo dhidi ya mji wa kimkakati wa Port Sudan. Mji huu, ulioko mashariki mwa nchi, ni ngome kuu ya jeshi la serikali (SAF) na kitovu muhimu cha shughuli za kiserikali na kibinadamu zilizosalia.
Katika matukio ya hivi karibuni yaliyoripotiwa tarehe 6 Mei 2025, saa za nchini humo, sehemu ya kiraia ya Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Port Sudan, ambao kwa sasa ndio uwanja pekee wa kimataifa unaofanya kazi nchini Sudan, ililengwa na shambulio la ndege isiyo na rubani (drone) linalodaiwa kutekelezwa na RSF. Shirika la habari la Al Jazeera limeripoti kuwa shambulio hilo baya lilisababisha kusitishwa kwa safari zote za ndege, za kuingia na kutoka, kwa muda usiojulikana, na kuzua hofu kubwa miongoni mwa raia na wafanyakazi wa mashirika ya misaada.
Mbali na uwanja wa ndege, mashambulizi ya RSF katika siku za hivi karibuni yameonekana kuimarika na kulenga maeneo mengine nyeti na muhimu. Ripoti zinaeleza kuwa ghala la kuhifadhia mafuta lililopo karibu na bandari ya Port Sudan, ambayo ni njia kuu ya kupitishia misaada ya kibinadamu inayohitajika kwa dharura nchini humo, pia lilishambuliwa. Vilevile, hoteli moja iliyopo karibu na makazi ya Jenerali Abdel Fattah al-Burhan, kiongozi mkuu wa jeshi la Sudan na mwenyekiti wa Baraza la Mpito la Utawala, ilikumbwa na mashambulizi hayo. Matukio haya yanaashiria kuongezeka kwa ukubwa wa mashambulizi ya RSF na nia ya kuvuruga kabisa shughuli za serikali na utoaji wa misaada.
Vikosi vya RSF vilianza wimbi hili jipya la mashambulizi dhidi ya Port Sudan tarehe 4 Mei 2025, ikiwa ni mara ya kwanza kwa mji huo muhimu kushambuliwa moja kwa moja tangu vita vya wenyewe kwa wenyewe vilipozuka nchini humo mwezi Aprili mwaka 2023. Katika mashambulizi hayo ya awali ya tarehe 4 Mei, RSF iliripotiwa kutumia droni za kujitoa mhanga kulenga kambi ya jeshi la anga na maghala ya kuhifadhia mizigo. Siku iliyofuata, tarehe 5 Mei, ghala la dizeli mjini Port Sudan lilishambuliwa na drone, shambulio ambalo pia linaaminika kutekelezwa na RSF, na kusababisha moto mkubwa ambao ulisambaa kwa kasi hadi kwenye ghala jingine la mafuta lililokuwa karibu, na kuzua hasara kubwa.
Jumuiya ya kimataifa imeonyesha kuguswa na matukio haya. Nchi za Misri na Saudi Arabia zimetoa taarifa za kulaani vikali mashambulizi hayo ya RSF dhidi ya Port Sudan. Umoja wa Mataifa (UN) pia umeelezea wasiwasi wake mkuu kuhusu usalama wa raia, hususan mamia kwa maelfu ya wakimbizi wa ndani waliopata hifadhi mjini Port Sudan, pamoja na wafanyakazi wa mashirika ya misaada ya kibinadamu. Ikumbukwe kuwa mji wa Port Sudan umekuwa kimbilio la ofisi nyingi za Umoja wa Mataifa na mashirika mengine ya kimataifa yaliyohamishwa kutoka mji mkuu, Khartoum, kufuatia kuzuka kwa mapigano.
Sudan, tangu ilipopata uhuru wake kutoka kwa wakoloni mwaka 1956, imekuwa na historia ndefu ya kukumbwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe na vipindi vya misukosuko ya kisiasa isiyoisha. Vita vya sasa vilianza rasmi tarehe 15 Aprili 2023, vikitokana na mzozo mkubwa wa kuwania madaraka na ushawishi kati ya Jenerali al-Burhan, anayeongoza jeshi la serikali (SAF), na aliyekuwa naibu wake, Jenerali Mohamed Hamdan Dagalo, maarufu kama Hemedti, ambaye ni kamanda mkuu wa vikosi vya RSF.
Baada ya kuzuka kwa vita hivyo, vikosi vya RSF vilifanikiwa kwa haraka kuteka maeneo mengi ya jimbo la Darfur, magharibi mwa nchi, na hata kuudhibiti kwa kiasi kikubwa mji mkuu, Khartoum, kwa kipindi fulani. Hata hivyo, kufuatia mashambulizi makali ya jeshi la serikali, RSF ilipoteza udhibiti wa Khartoum mwishoni mwa mwezi Machi 2025 na kulazimika kurudishwa nyuma katika maeneo ya kati na mashariki mwa nchi. Hivi sasa, hali inaonesha kuwa jeshi la serikali linadhibiti maeneo ya mashariki na kaskazini mwa Sudan, huku RSF ikidhibiti sehemu kubwa ya Darfur magharibi na baadhi ya maeneo muhimu kusini mwa nchi, na hivyo kuunda hali ya mkwamo wa kijeshi.
Kwa mujibu wa takwimu zilizotolewa na Umoja wa Mataifa, mzozo huu wa kutisha ambao umedumu kwa zaidi ya miaka miwili sasa umesababisha vifo vya zaidi ya watu 24,000 kote nchini Sudan. Aidha, zaidi ya watu milioni 15 wamelazimika kuyahama makaazi yao na kuwa wakimbizi wa ndani kutokana na ghasia na mapigano yanayoendelea. Kati ya hao, takriban watu milioni 4 wanakadiriwa kuwa wamekimbilia nchi jirani kama vile Chad, Misri, na Sudan Kusini, wakitafuta usalama na hifadhi.