Hali ya sintofahamu na ghasia imeikumba nchi ya Peru, iliyoko Amerika ya Kusini, kufuatia maandamano makubwa yaliyoongozwa na kundi linalofahamika duniani kote kama "Kizazi cha Z" (Gen Z). Maandamano hayo, yaliyofanyika katika miji mbalimbali nchini humo, yalilenga kuitikisa serikali mpya na kudai mageuzi ya kijamii, hasa katika suala la usalama. Hata hivyo, maandamano hayo ya amani yaligeuka kuwa umwagaji damu baada ya polisi kuingilia kati na kutumia nguvu kupita kiasi, na kusababisha kifo cha mtu mmoja na zaidi ya watu 100 kujeruhiwa.
Mamlaka za nchi hiyo, kupitia Ofisi ya Mwendesha Mashtaka Mkuu, zilithibitisha mnamo tarehe 16 Oktoba kupitia mtandao wa X (ambao zamani ulikuwa Twitter) kwamba imeanzisha uchunguzi rasmi. Uchunguzi huo unahusu tukio la mauaji lililotokea siku iliyotangulia, tarehe 15 Oktoba, katika jiji kuu la Lima, ambapo mtu mmoja alipoteza maisha.
Aliyefariki ametambuliwa kwa jina la Eduardo Ruiz, mwanamuziki mwenye umri wa miaka 32. Vyanzo vya habari vinadai kuwa Ruiz alipigwa risasi na mtu asiyejulikana wakati wa ghasia zilizozuka kati ya waandamanaji na vikosi vya usalama. Mbali na kifo hicho cha kusikitisha, vyombo vya habari vya kimataifa, ikiwemo BBC, vimeripoti kuwa takriban watu 100 walijeruhiwa. Baadhi yao walipata huduma za kwanza papo hapo kwenye maeneo ya tukio, huku wengine wakikimbizwa hospitalini kwa matibabu zaidi.
Chanzo cha mgongano mkuu kinatajwa kuanza wakati jua lilipokuwa likizama. Polisi walianzisha operesheni ya kuwatawanya kwa nguvu waandamanaji waliokuwa wamekusanyika kwa wingi katikati ya jiji la Lima, hasa katika maeneo muhimu ya kihistoria ya Uwanja wa Francia na Uwanja wa San Martín.
Kiini cha waandamanaji hao kilikuwa ni vijana wa Kizazi cha Z (waliozaliwa kati ya miaka ya 1990 na 2000). Hata hivyo, walipata nguvu kubwa baada ya kuungwa mkono na makundi mengine muhimu katika jamii. Walimu, wasanii wenza wa marehemu Ruiz, madaktari, wafanyabiashara wadogo, na wananchi wa kawaida waliamua kuungana nao.
Kulingana na taarifa kutoka Chama cha Waandishi wa Habari cha Peru (ANP), kilio kikuu cha waandamanaji hao kilikuwa ni kimoja: kuitaka serikali mpya iliyoingia madarakani kutoa majibu ya haraka na ya kudumu kuhusu hali mbaya ya usalama nchini. Wananchi wanadai kuwa viwango vya uhalifu vimepanda sana na hali ya usalama imekuwa tete, na serikali haionyeshi mikakati ya kutosha kukabiliana na tatizo hilo.
Ghadhabu hii ya "Kizazi cha Z" haijatokea ghafla, bali inatokana na mabadiliko ya kisiasa yaliyotokea hivi karibuni. Maandamano haya yamefanyika siku tano tu baada ya Bunge la Peru kumwondoa madarakani aliyekuwa rais wa nchi hiyo, Dina Boluarte, mwenye umri wa miaka 63. Mara tu baada ya kumng'oa, Bunge lilimwapisha rais mpya, José Herí (38), mnamo tarehe 10 Oktoba. Bi. Boluarte alipoteza kiti chake kutokana na kashfa nzito za ufisadi, ikiwemo ile iliyopata umaarufu mkubwa ya "Kashfa ya Rolex", pamoja na tuhuma za kuamuru mauaji wakati wa ulinzi mkali wa polisi dhidi ya waandamanaji katika matukio yaliyopita.
Sauti ya Gen Z haikusikika katika jiji la Lima pekee. Taarifa zinaonyesha kuwa maandamano kama hayo yaliripotiwa kutokea kwa wakati mmoja katika miji mingine mikubwa nchini Peru, ikiwemo Ayacucho, Cusco, Chiclayo, Piura, Trujillo, na Arequipa.
Wachambuzi wa masuala ya kimataifa wanaona kinachoendelea Peru kama sehemu ya mwelekeo mpana wa kimataifa. "Kizazi cha Z" sasa kinaonekana kutumia nguvu yake ya kidijitali na uwezo wa kuhamasishana mitaani kudai mabadiliko ya kweli. Mfano wa hivi karibuni ni nchini Madagascar, ambapo maandamano yaliyoongozwa na vijana hao hao kwa wiki tatu mfululizo yalichangia pakubwa katika kumuondoa rais madarakani. Vilevile, nchi za Asia kama Bangladesh na Nepal zimeshuhudia ongezeko la maandamano makali dhidi ya serikali, yote yakiongozwa na vijana wa Kizazi cha Z.