Hali ya hewa katika ukanda wa Asia ya Kusini Mashariki imechafuka ghafla, huku milio ya risasi na mabomu ikichukua nafasi ya saini za amani zilizowekwa miezi michache iliyopita. Mpaka wa Thailand na Cambodia, ambao kwa muda mrefu umekuwa kama kidonda kisichopona, umelipuka tena katika mapigano makali yaliyohusisha matumizi ya nguvu za kijeshi za anga, hatua inayotishia kuitumbukiza kanda hiyo kwenye janga jipya la kibinadamu.
Tukio hili limetokea alfajiri ya kuamkia leo (Desemba 8 kwa saa za huko), ambapo Jeshi la Thailand, bila kupepesa macho, liliamuru ndege zake za kisasa aina ya F-16 kupaa angani na kushambulia kile walichokiita "ngome za choko choko" ndani ya ardhi ya Cambodia. Hatua hii imekuja muda mfupi baada ya kile Thailand inachodai kuwa ni shambulio la kuvizia la mizinga lililofanywa na majirani zao katika jimbo la Ubon Ratchathani, lililopo Kaskazini Mashariki mwa nchi hiyo.
Mkataba wa "Amani ya Chapchap" wa Trump Wayeyuka
Kinachofanya mtifuano huu kuwa na uzito wa kipekee ni ukweli kwamba unakuja wiki chache tu baada ya Rais wa Marekani, Donald Trump, kujigamba mbele ya dunia kuwa "amemaliza vita nane" ndani ya miezi nane ya utawala wake. Itakumbukwa kuwa mnamo mwezi Oktoba, jijini Kuala Lumpur, Malaysia, wakati wa mkutano wa wakuu wa nchi za ASEAN, Trump alisimama kama mpatanishi mkuu na kusimamia utiaji saini wa mkataba wa kusitisha mapigano kati ya mataifa haya mawili.
Lakini kama wahenga wasemavyo, "Haraka haraka haina baraka," mkataba huo umeonekana kuwa kama nyumba iliyojengwa juu ya mchanga. Ikiwa imepita miezi miwili tu, makubaliano hayo yamechanwa vipande vipande na milio ya mizinga, huku Thailand ikitangaza rasmi kuwa mkataba huo sasa ni "karatasi tupu" baada ya askari wake kujeruhiwa na bomu la ardhini mwezi uliopita.
Kurushiana Mpira wa Lawama
Katika kile kinachoonekana kama mchezo wa kuigiza wa "Nani kamwaga mboga," pande zote mbili zinanyosheana vidole. Thailand inasisitiza kuwa ililazimika kutumia nguvu ya ziada—ikiwemo ndege za vita—kujibu mapigo baada ya askari wake wawili kuuawa na wengine wanne kujeruhiwa katika mashambulizi ya kuvizia.
"Hatukuwa na chaguo. Cambodia walianza kutushambulia kwa mizinga ndani ya ardhi yetu. Tulilazimika kukata mzizi wa fitina kwa kutumia ndege zetu kuharibu vyanzo vya mashambulizi hayo ili kulinda wananchi wetu," ilieleza taarifa ya Jeshi la Thailand ambayo pia iliambatana na amri ya kuwataka wakazi wa majimbo manne ya mpakani kuhama makazi yao mara moja.
Kwa upande wa pili wa shilingi, Wizara ya Ulinzi ya Cambodia imekanusha vikali kuanzisha chokochoko hizo. Katika taarifa yao, wameilaumu Thailand kwa kuwa na "kiherehere cha vita" na kukiuka misingi ya ujirani mwema.
"Sisi hatujafyatua risasi ya kwanza. Thailand imekuwa ikifanya vitendo vya uchokozi kwa siku kadhaa sasa, ikishambulia maeneo yetu mara mbili tofauti. Sisi tumechagua kuwa watulivu na kuomba amani, lakini wao wamejibu kwa ndege za vita," ilieleza sehemu ya taarifa hiyo kutoka Phnom Penh.
Gharama ya Vita: Wananchi Waumia
Wakati tembo hawa wawili wakipambana, nyasi zinazoathirika ni wananchi wa kawaida. Tangu mgogoro huu uanze kufukuta mwezi Mei na kushika kasi mwezi Julai kutokana na milipuko ya mabomu ya ardhini, zaidi ya watu 48 wamepoteza maisha na wengine wanaokadiriwa kufikia 300,000 wameyakimbia makazi yao. Hii ni idadi kubwa ya wakimbizi inayotishia usalama wa chakula na afya katika ukanda huo.
Kuvunjika kwa mkataba huu ni kofi usoni kwa juhudi za kidiplomasia za Marekani na jumuiya ya ASEAN. Kitendo cha Thailand kutumia ndege za vita aina ya F-16 ni ishara tosha kuwa sasa "utani umekwisha" na mgogoro huu unaweza kugeuka kuwa vita kamili endapo busara hazitatumika haraka.
Dunia sasa inasubiri kuona ikiwa Rais Trump, ambaye alijisifu kwa "kuzima moto," atarejea tena mezani kuokoa jahazi au ndio tuseme amani ya picha imetumbukia nyongo.