Dunia ya burudani na biashara imetikisika, na safari hii mtikiso huo haujaletwa na filamu mpya ya Hollywood, bali na kauli nzito kutoka kwa Rais wa Marekani, Donald Trump, ambayo inaweza kuweka 'kigingi' kwenye dili kubwa zaidi la biashara ya filamu katika muongo huu.
Ikiwa ni siku chache tu tangu Netflix itangazwe kuwa mshindi katika kinyang'anyiro cha kuimiliki kampuni kongwe ya Warner Bros, Trump ameibuka na kuwasha taa nyekundu, akigusia hofu ya kuwepo kwa ukiritimba (monopoly) unaoweza kuliangamiza soko la burudani.
Dili la Karne au Jeuri ya Pesa?
Kwa wasiofahamu ukubwa wa 'tetemeko' hili, Netflix—ambao ni wababe wa kuonyesha filamu mtandaoni (streaming)—wapo mbioni kutoa kiasi cha Dola za Marekani Bilioni 72 (sawa na takriban Shilingi za Kitanzania Trilioni 194.4) ili kuimeza Warner Bros. Hii ni pesa ndefu ambayo inaweza kuendesha bajeti ya nchi nyingi za Afrika kwa miaka kadhaa.
Akizungumza katika hafla ya tuzo kwenye ukumbi wa Kennedy Center jijini Washington DC, Trump alipoulizwa kuhusu 'ndoa' hii ya kibiashara, hakuuma maneno. Alisisitiza kuwa serikali yake inahitaji kuangalia kwa jicho la tatu ikiwa muungano huu hautawaminya washindani wengine.
"Tuna taratibu lazima zifuatwe. Netflix wakichukua Warner Bros, watakuwa na nguvu kubwa sana sokoni (market share), na hilo linaweza kuwa tatizo. Tutalifuatilia kwa ukaribu sana," alikaririwa Trump, kauli ambayo imetafsiriwa kama onyo la chinichini.
Vita ya Panzi: Paramount na Kadi ya 'Urafiki'
Kuna harufu ya 'fitina' za kisiasa na kibiashara nyuma ya pazia. Kabla ya Netflix kushinda dili hili, walikuwa wakichuana vikali na kampuni nyingine kubwa kama Comcast na Paramount. Hapa ndipo mambo yanaponoga.
Mkurugenzi wa Paramount, David Ellison, ni mtoto wa bilionea Larry Ellison ambaye ni rafiki wa 'chanda na pete' wa Rais Trump. Paramount wamekuwa wakilalamika kuwa mchakato wa kumpata mshindi haukuwa wa haki. Wadadisi wa mambo wanahisi kuwa huenda urafiki wa Trump na familia ya Ellison ukawa na mkono wake katika kuweka vikwazo kwa Netflix ili kuipendelea Paramount. Hii inathibitisha ule msemo wa wahenga, "Damu ni nzito kuliko maji."
Mzimu wa Sheria na Hofu ya 30%
Kisheria, Wizara ya Sheria ya Marekani (DOJ) imeanza uchunguzi mkali. Wasiwasi mkubwa ni kwamba iwapo Netflix itaungana na HBO Max (inayomilikiwa na Warner Bros), watashikilia zaidi ya asilimia 30 ya soko la 'streaming' nchini Marekani.
Kwa mujibu wa miongozo ya utawala wa Trump, kampuni yoyote inayovuka asilimia 30 ya soko kupitia ununuzi wa mpinzani wake, inahesabika kuwa inavunja sheria za ushindani (Antitrust laws). Hii inaiweka Netflix pabaya, kwani wanaweza kujikuta wamenunua 'kesi' badala ya kampuni.
Jeuri ya Netflix: "Sisi Tunashindana na TikTok"
Hata hivyo, Netflix hawataki kusikia la mtu. Katika kuonyesha wanajiamini, wamekubali sharti gumu la kulipa faini ya Dola Bilioni 5.8 (takriban Shilingi Trilioni 15.6) endapo dili hili litakwama kutokana na sababu za kisheria. Hiki ni kiasi kikubwa cha fedha ambacho ni karibu asilimia 8 ya thamani ya mauzo yote, kiwango ambacho ni kikubwa mno kulinganisha na kawaida ya asilimia 1 hadi 3.
Netflix wanajitetea kuwa wao si wakiritimba kwa sababu ushindani wao sio tu dhidi ya Disney au Hulu, bali wanapambana na majukwaa ya bure kama YouTube, Facebook na TikTok ambayo yanachukua muda mwingi wa watazamaji. Pia wameahidi kuiacha HBO Max ijiendeshe yenyewe kwa muda ili kuipoza serikali.
Nini Kitafuata?
Wakati vigogo hawa wakivutana mashati, soko la burudani linasubiri kwa hamu. Mchakato wa kisheria unatarajiwa kuchukua miezi 12 hadi 18. Je, Trump atatumia rungu la dola kuuzima ubabe wa Netflix? Au jeuri ya pesa ya Netflix itashinda urafiki wa Trump na Paramount? Muda ndio utakaosema, lakini kwa sasa, "pazia bado halijafungwa."