Duruni ya nne ya mazungumzo nyeti ya nyuklia kati ya Marekani na Iran, yaliyofanyika kwa njia isiyo ya moja kwa moja nchini Oman, imemalizika huku pande zote zikitoa tathmini chanya kuhusu mwenendo wa majadiliano. Hata hivyo, licha ya matumaini, hakuna mafanikio madhubuti yaliyofikiwa kuhusu suala muhimu la uboreshaji wa uranium, ambalo limekuwa kiini cha mzozo huo.
Kupitia taarifa iliyotolewa mnamo Mei 11 (kwa saa za Oman) kwenye mtandao wake wa X (zamani Twitter), Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran ilithibitisha kumalizika kwa "awamu ya nne ya mazungumzo yasiyo ya moja kwa moja kati ya Iran na Marekani." Upande wa Iran ulielezea mkutano huo kama "mkutano mgumu lakini wenye manufaa katika kuelewa vyema misimamo ya pande zote, kutatua tofauti, na kutafuta njia zenye busara na uhalisia."
Afisa mwandamizi wa Marekani, ambaye hakutaka jina lake litajwe, alithibitisha kuwa Balozi Maalum wa Marekani kwa Mashariki ya Kati, Steve Witkoff, alifanya mazungumzo ya moja kwa moja na yasiyo ya moja kwa moja na wawakilishi wa Iran. Afisa huyo alieleza kuwa Marekani ilikuwa "imetiwa moyo" na matokeo ya mazungumzo hayo, huku akiongeza kuwa pande zote zimekubaliana kuendelea na mazungumzo hivi karibuni ili kujadili masuala ya kiufundi. Ratiba kamili ya mazungumzo yajayo bado haijatolewa, na inatarajiwa kutangazwa rasmi na Oman, ambayo imecheza jukumu muhimu kama mpatanishi.
Waziri wa Mambo ya Nje wa Oman, Balozi Badr Al-Busaidi, pia alitoa maoni yake kuhusu mkutano huo, akisema kuwa ulijumuisha "mawazo yenye manufaa na ya kipekee yaliyoonesha matumaini ya pamoja ya kufikia makubaliano yenye heshima." Maneno haya yanaashiria kuwa licha ya kukwama kwa suala kuu, kulikuwa na nia njema ya kuendelea na mazungumzo.
Hata hivyo, inaonekana kuwa pande zote mbili zimeendelea kushikilia misimamo yao mikali kuhusu uboreshaji wa uranium, suala ambalo ndio kiini cha mvutano wa nyuklia. Kiongozi wa ujumbe wa Iran katika mazungumzo hayo, Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Abbas Araghchi, alisisitiza baada ya mazungumzo hayo kwamba "uboreshaji wa uranium lazima uendelee na hakuna nafasi ya maelewano." Licha ya msimamo huo thabiti, aliongeza kuwa "mkutano huu ulikuwa wa kina zaidi kuliko mikutano iliyopita," na kwamba "wanaweza kuwa tayari kupunguza kasi ya uboreshaji kwa ajili ya kujenga imani."
Kabla ya mazungumzo hayo, Waziri Araghchi alikuwa ameeleza wazi msimamo mkali wa Iran, akisisitiza kuwa "mpango wa nyuklia wa Iran hauwezi kuwa suala la mazungumzo au biashara." Aliongeza kuwa uboreshaji wa nyuklia ni "mafanikio na fahari ya taifa la Iran," akisema kuwa "bei kubwa imelipwa kwa ajili ya hili, na damu ya wanasayansi wetu wa nyuklia ipo juu ya mafanikio haya."
Kwa upande wa Marekani, Balozi Maalum Witkoff, mnamo Mei 8, alielezea wazi "mstari mwekundu usioingilika" wa Marekani kuwa ni marufuku ya uboreshaji wa nyuklia. Alisisitiza kuwa "hapapaswi kabisa kuwa na mpango wa uboreshaji (wa uranium) ndani ya Iran," na kwamba "vituo vitatu vya uboreshaji ndani ya Iran lazima vibomolewe." Msimamo huu unaonesha kutofautiana kimsingi kati ya pande hizo mbili.
Kihistoria, Iran ilikubali kupunguza kiwango cha uboreshaji wa uranium hadi asilimia 3.67 iliposaini makubaliano ya nyuklia ya Iran (JCPOA) mwaka 2015. Hata hivyo, baada ya utawala wa Rais Trump kujiondoa kwenye makubaliano hayo mwaka 2018, Iran iliongeza kiwango cha uboreshaji wa uranium hadi asilimia 60. Ikumbukwe kwamba ili kutengeneza silaha za nyuklia, uranium iliyoboreshwa kwa zaidi ya asilimia 90 inahitajika.
Hali hii inaendelea kuweka shinikizo la kidiplomasia kwa mataifa haya mawili kutafuta suluhisho la kudumu, huku jumuiya ya kimataifa ikiendelea kufuatilia kwa karibu maendeleo ya mazungumzo haya muhimu kwa usalama wa dunia.