Kwanini Trump Ailenga Nigeria? Uchambuzi wa Mazingira Tatanishi ya Mgogoro wa Kidini na Kiuchumi

Rais wa Marekani, Donald Trump, ameongeza shinikizo la operesheni za kijeshi dhidi ya Nigeria akidai mauaji ya Wakristo yanafanyika. Hatua hii ya ghafla ya Trump kuifanya Nigeria kuwa suala la msingi imezua maswali mengi kuhusu lengo la kweli la shinikizo hili.

Kọ́lá Túbọ̀sún, mwanaisimu na mwandishi wa Nigeria, alielezea katika jarida la diplomasia la Foreign Policy (FP) mnamo Novemba 3 kwamba, kuingilia kijeshi kwa Marekani hakutazima moto nchini Nigeria, bali kutaongeza moto katika mazingira ambayo tayari yana utata wa kidini, kiuchumi, kikabila, na kisiasa.

Mgogoro Siyo wa Kidini Tu

Ni kweli kumekuwa na ghasia zinazolenga Wakristo nchini Nigeria, lakini Túbọ̀sún anasisitiza kuwa Wao si waathirika pekee.

1. Hali ya Kiraia: Nigeria ni nchi yenye makabila na dini nyingi. Ingawa Waislamu wengi huishi Kaskazini na Wakristo Kusini, mipaka hiyo ni laini, na maeneo mengine huishi pamoja.
2. Makundi Yanayopigana: Nchi inakumbwa na makundi mengi yenye silaha, ikiwemo magenge ya vurugu kama Bakassi Boys, Odua People's Congress, na Amotekun (yanayofanana na vikosi vya vigilantes), pamoja na kundi la Eastern Security Network linalodai uhuru wa Mashariki mwa Nigeria.
3. Chanzo Kikuu: Chanzo kikuu cha migogoro ni mafuta katika ukanda wa Niger Delta, ambayo ndiyo huleta mapato mengi ya nje ya Nigeria. Migogoro hii inachanganywa na umaskini, ufisadi wa kisiasa, na mabadiliko mabaya ya hali ya hewa yanayoendeleza mapigano ya umwagaji damu kati ya wafugaji wa kuhamahama na wakulima katika ukanda wa kati.

Maslahi ya Kiuchumi na Nadharia za Njama

Rais Bola Tinubu, ambaye ni mwanauchumi na alishika urais miaka miwili iliyopita, anafanya jitihada za kuimarisha uhuru wa kiuchumi wa Nigeria. Anajenga miradi mikubwa ya umma, ameanzisha kiwanda kipya cha kusafishia mafuta kinachosimamiwa na Nigeria, na ameanza kuweka ushuru kwenye bidhaa za nje tangu mwezi uliopita kulinda viwanda vya ndani.

Túbọ̀sún anabainisha kuwa Wanaigeria wanajiuliza ikiwa nia ya ghafla ya Trump inahusiana na jitihada hizi za kuimarisha uhuru wa kiuchumi au rasilimali za madini za Nigeria.

1. Madini Adimu: Nigeria ina akiba kubwa ya madini. Huku China ikiweka shinikizo kwa Marekani kwa kutumia madini adimu (rare earth minerals), uvumi kuhusu Marekani kuingilia kwa maslahi ya kiuchumi unaenea kama nadharia ya njama nchini Nigeria.
2. Hisia za Kupinga Marekani: Hisia za kupinga Marekani tayari zimeongezeka kufuatia Marekani kuifutia visa mwandishi mashuhuri wa Nigeria na mshindi wa Tuzo ya Nobel, Wọlé Sóyínká.

Upotoshaji na Lugha ya Watawala

Túbọ̀sún anasema licha ya utata wote huu, Rais Trump anaonekana kuamini kwamba anaelewa hali ya Nigeria vizuri. Anadai kwamba baadhi ya madai ya Trump yameenezwa kwa makusudi kwenye vyombo vya habari vya mrengo wa kulia, yakiwa yanachochewa na mitandao ya kijamii, makundi ya kiinjilisti, viongozi wa Nigeria walioridhishwa na serikali ya sasa, na baadhi ya watu wanaotaka kukengeusha umakini wa umma kutoka vita vya Gaza.

Onyo Kuhusu Operesheni za Kijeshi

Túbọ̀sún anatoa onyo kali: "Kuingilia kijeshi kwa Marekani kutakuwa janga." Anasema hatua hiyo haitatatua matatizo, bali itaongeza tu kutoaminiana, mgawanyiko, na kuchochea nadharia za njama. Pia haitasaidia kumaliza umaskini, ujinga, uchimbaji haramu wa madini, kutoaminiana kwa serikali kuu, au uasi wa Kaskazini-Mashariki.

Anahimiza kwamba ikiwa utawala wa Trump una nia ya dhati kuhusu utulivu wa Nigeria, unaweza kutoa msaada wa kijeshi kwa njia ambayo haitasababisha vifo vya raia, kuweka vikwazo kwa viongozi wanaochochea migawanyiko ya kidini, na kunyakua fedha chafu za ufisadi zilizofichwa nje ya nchi.