Katika tukio la kushangaza lililowastaajabisha wataalamu wa jiolojia na wakazi wa Ukanda wa Afrika Mashariki, mlima wa volkano wa Hayli Gubbi nchini Ethiopia umelipuka ghafla baada ya kuwa 'usingizini' kwa takriban miaka 12,000. Tukio hili la kihistoria limezua taharuki si tu katika eneo la tukio bali pia limeleta athari za kiuchumi na usafiri hadi barani Asia.
Kwa mujibu wa taarifa zilizothibitishwa na mashirika ya habari ya kimataifa ikiwemo Reuters, mlipuko huo ulianza mapema wiki hii katika eneo la Afar, kiasi cha kilomita 800 Kaskazini-Mashariki mwa jiji la Addis Ababa. Picha za satelaiti zimeunasa mlima huo ukitapika majivu mazito na moshi mweusi uliopanda angani kwa kimo cha kushangaza cha kilomita 14, hali iliyosababisha giza totoro katika vijiji vinavyozunguka eneo hilo nyakati za mchana.
Athari kwa Jamii za Wafugaji na Mazingira
Kama ilivyo kwa jamii za kifugaji hapa nchini Tanzania, eneo la Afar linakaliwa na wafugaji ambao maisha yao yanategemea mifugo. Mamlaka za eneo hilo zimeeleza wasiwasi mkubwa kuwa majivu ya volkano hiyo yamefunika maeneo makubwa ya malisho, jambo linalotishia usalama wa chakula cha mifugo. Hata hivyo, katika kile kinachoweza kuitwa 'bahati ya mtende', hakuna maafa ya binadamu yaliyoripotiwa hadi sasa, jambo ambalo limewafanya wengi kushukuru licha ya hasara ya kimazingira.
Wingu hilo la majivu halikuishia Ethiopia pekee; upepo mkali umesukuma moshi huo kuvuka Bahari ya Shamu (Red Sea) na kufika katika anga la nchi za Yemen, Oman, na kusonga mbele hadi Kaskazini mwa India na Pakistani. Hii inaashiria nguvu kubwa ya asili iliyojificha chini ya ardhi ya Bonde la Ufa.
Vurugu katika Usafiri wa Anga
Mlipuko huu umekuwa mwiba mkali kwa sekta ya usafiri wa anga. Ni jambo linalofahamika kitaalamu kuwa majivu ya volkano ni hatari sana kwa injini za ndege, kwani yanaweza kusababisha injini kuzimika angani. Kutokana na tishio hili, mashirika ya ndege nchini India yamelazimika kusitisha safari zake.
Shirika la ndege la Air India limetangaza kufuta jumla ya safari 11 zilizopangwa kati ya tarehe 24 na 25 ili kufanya ukaguzi wa kina wa ndege zake zilizopita kwenye anga lililoathirika. Kadhalika, shirika la Akasa Air nalo limesitisha safari zake za kwenda Mashariki ya Kati, zikiwemo zile za kuelekea Jeddah (Saudi Arabia), Kuwait, na Abu Dhabi, likihofia usalama wa abiria na vyombo vyake.
Bonde la Ufa na Umuhimu wake kwa Tanzania
Tukio hili lina umuhimu mkubwa wa kisayansi kwa nchi zote zinazopitiwa na Bonde la Ufa (Great Rift Valley), ikiwemo Tanzania. Mlima Hayli Gubbi, wenye kimo cha takriban mita 500 kutoka usawa wa bahari, upo katika eneo ambalo mabamba ya dunia yanakutana na kusuguana.
Taasisi ya Smithsonian kupitia programu yake ya Global Volcanism imebainisha kuwa mlima huu haujawahi kulipuka katika kipindi cha 'Holocene'—kipindi cha kijiolojia kilichoanza baada ya Enzi ya Barafu (Ice Age) kumalizika miaka 12,000 iliyopita. Kuamka kwake sasa ni ukumbusho tosha wa jinsi ardhi ya Afrika Mashariki ilivyo hai.
Kwa Tanzania, ambayo inamiliki milima hai ya volkano kama Oldonyo Lengai mkoani Arusha, tukio hili ni kengele ya ukumbusho kuhusu umuhimu wa ufuatiliaji wa karibu wa shughuli za kijiolojia. Bonde la Ufa linaendelea kutanuka, na matukio kama haya nchini Ethiopia yanatoa darasa muhimu kwa wataalamu wetu wa miamba na majanga hapa nchini kujiandaa na kuelewa mienendo ya ardhi yetu.
Wakati dunia ikiendelea kushuhudia nguvu hii ya asili, macho na masikio yameelekezwa kwa wanasayansi kufuatilia ikiwa mlipuko huu utatulia au ni mwanzo wa mabadiliko makubwa zaidi katika ukanda huu wa Afrika.