Huko jijini Paris, Ufaransa, msemo wa wahenga wa Kiswahili usemao "Majanga hayaji peke yake" umejidhihirisha wazi katika jumba la makumbusho maarufu zaidi duniani, Louvre. Ikiwa bado vumbi la aibu ya kuibiwa vito vya thamani halijatulia, jumba hilo limekumbwa na balaa jingine zito baada ya mfumo mbovu wa maji kupasuka na kuharibu mamia ya vitabu vya kihistoria, hali inayozua maswali mazito kuhusu ulinzi na utunzaji wa urithi wa dunia katika taasisi hiyo.
Maji Yamwaga Unga
Tukio hili la kusikitisha limeripotiwa kutokea mwishoni mwa mwezi uliopita, ambapo sehemu ya kuhifadhia nyaraka za kale zinazohusu historia ya Misri (Egyptology) iligeuka kuwa dimbwi la maji. Kwa mujibu wa ripoti zilizotolewa jana na vyombo vya habari vya Ufaransa ikiwemo AFP, inakadiriwa kuwa kati ya vitabu 300 hadi 400 vililoa maji na kuharibika.
Chanzo cha tatizo hilo kimetajwa kuwa ni uchakavu wa miundombinu ya mabomba ya maji na valvu za mfumo wa joto na hewa, ambazo zilishindwa kuhimili kishindo na kupasuka, huku yakipenya kupitia dari na kuanza kunyeshea hazina hiyo ya maarifa.
Akitolea ufafanuzi suala hilo, Naibu Meneja wa Makumbusho hayo, Bwana Steinbock, alijaribu kupunguza uzito wa tatizo hilo kwa kudai kuwa vitabu vilivyoathirika ni vile vya kuanzia mwishoni mwa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20.
"Hizi ni nyaraka za kisayansi na vitabu vinavyotumiwa na watafiti wetu wa mambo ya kale ya Misri. Ingawa ni muhimu sana, bahati nzuri sio kwamba havipatikani tena (unique). Kwa sasa hakuna kilichopotea moja kwa moja, vitabu vilivyoloa vitakaushwa na kufanyiwa ukarabati kabla ya kurudishwa maktaba," alijitetea kiongozi huyo.
Hata hivyo, utetezi huo umepingwa vikali na wadau wa sanaa. Tovuti maarufu ya masuala ya sanaa ya 'La Tribune de l'Art' imeripoti kuwa kinyume na kauli za "kupaka mafuta kwa mgongo wa chupa" zinazotolewa na uongozi, vitabu vilivyoharibika ni vya nadra sana (rare books) na uharibifu wake ni pigo kubwa kwa historia.
Uzembe wa "Kusubiri Kesho"
Kinachoumiza zaidi ni ukweli kwamba uongozi wa Louvre ulikuwa unajua fika kuhusu uchakavu wa mabomba hayo. Imbainika kuwa tatizo la uchakavu wa miundombinu hiyo lilifahamika kwa miaka kadhaa, lakini ukarabati ulikuwa umepangwa kufanyika Septemba mwaka 2026. Uzembe huu wa kuchelewesha marekebisho muhimu sasa umegharimu hazina ya dunia, jambo linalofanana na methali isemayo "Usipoziba ufa, utajenga ukuta."
Mzimu wa Wizi na Maswali ya Usalama
Tukio hili la maji limekuja wakati mbaya ambapo Louvre bado inauguza kidonda cha wizi mkubwa uliotokea mwezi Oktoba mwaka huu. Katika tukio hilo lililoacha dunia mdomo wazi, genge la watu wanne lilivamia na kuiba vito nane vya thamani kubwa. Thamani ya vito hivyo inakadiriwa kufikia Won za Korea Kusini bilioni 149.9, ambayo ni sawa na takriban Shilingi za Kitanzania Bilioni 292.3.
Wizi huo uliweka rehani sifa ya ulinzi wa jumba hilo, na sasa tukio la maji linazidi kutilia shaka uwezo wa menejimenti ya Louvre kulinda hazina zilizomo. Kana kwamba haitoshi, mwezi uliopita, jumba hilo lililazimika kufunga ukumbi wake wa sanaa za Kigiriki (Campana Gallery) na baadhi ya ofisi kutokana na hofu ya usalama wa majengo.
Mfululizo wa matukio haya—kutoka wizi wa mabilioni, kufungwa kwa kumbi, hadi uharibifu wa maji—unatoa picha ya taasisi inayopitia kipindi kigumu cha mpito, huku wadau wa utamaduni ulimwenguni wakishinikiza hatua za haraka kuchukuliwa kunusuru urithi huo uliopo katikati ya jiji la Paris.