Mkurugenzi Mtendaji wa Tesla, Elon Musk, amejiwekea msingi wa kuwa 'Trillionaire wa kwanza Duniani' baada ya wamiliki wa hisa wa Tesla kupitisha azimio la kumlipa kiasi kikubwa sana cha hisa. Kura hii iliyoonekana kama mwelekeo wa hatima—kwamba Musk atapata malipo au aondoke kampuni—imeamuliwa kwa kumpendelea kiongozi huyo.
Tesla imetangaza kuwa katika Mkutano Mkuu wa Mwaka wa Wanahisa uliofanyika mnamo Novemba 6, zaidi ya asilimia 75 ya wanahisa walikubali mpango wa malipo ya Mkurugenzi Mtendaji. Shirika la Habari la Reuters liliripoti kuwa kupitishwa huku kunamaanisha wanahisa wamekubali maono ya Musk ya kuigeuza Tesla kutoka kampuni ya magari ya umeme na kuwa kampuni kubwa ya Akili Bandia (AI) na Roboti.
Kufuatia habari za kupitishwa kwa malipo hayo, thamani ya hisa za Tesla, ambazo zilikuwa zikishuka katika soko la kawaida la New York, zilipanda kwa zaidi ya asilimia 2 katika biashara ya baada ya muda rasmi wa soko.
Mchango wa Kura ya Musk
Inaaminika kuwa kura ya Musk mwenyewe ilikuwa na mchango mkubwa katika kupitishwa kwa azimio hilo. Musk anamiliki takriban asilimia 15 ya hisa za Tesla. Mwaka jana, sheria za jimbo la Delaware, ambapo Tesla ilisajiliwa, zilimzuia Mkurugenzi Mtendaji kupiga kura kuhusu malipo yake mwenyewe. Hata hivyo, Tesla ilihamisha usajili wake wa kampuni kwenda Texas, na sheria mpya za jimbo hilo zilimruhusu Musk kutumia haki yake ya kupiga kura.
Masharti Magumu ya Malipo
Mpango huu wa malipo ya hisa ndio mkubwa zaidi kuwahi kutokea katika historia ya biashara duniani. Unahusisha utoaji wa hisa za Tesla zaidi ya milioni 423—sawa na asilimia 12 ya hisa zote za kawaida—katika hatua 12, endapo Musk atatimiza malengo ya kibiashara yaliyowekwa kwa miaka 10 ijayo.
Thamani ya juu kabisa ya malipo haya inaweza kufikia Dola za Marekani Trilioni 1 (sawa na takriban TZS 2.7 Kuadrilioni). Reuters ilisema thamani halisi ya malipo (Net) baada ya makato fulani ni Dola Bilioni 878 (takriban TZS Trilioni 2,370).
Ili kupata malipo haya, Musk anatakiwa kutimiza masharti magumu sana. Hatua ya kwanza ni lazima aipandishe thamani ya soko ya Tesla (market capitalization) kutoka Dola Trilioni 1.5 hadi Dola Trilioni 2. Lengo la mwisho ni kufikia Dola Trilioni 8.5.
Mbali na thamani ya soko, lazima atimize malengo makuu kama vile
- Kuwasilisha magari milioni 20 kwa jumla.
- Usajili wa Roboti-Binadamu (Optimus) milioni 1.
- Usajili wa Full Self-Driving (FSD) milioni 10.
- Magari ya Robo-Taxi (Teksi zisizo na dereva) milioni 1 kuanza kufanya kazi.
- Kufikia mapato ya kabla ya riba, kodi, na kushuka kwa thamani (EBITDA) ya Dola Bilioni 400.
Migogoro ya Wanahisa na Suala la Udhibiti
Kabla ya mkutano, kulikuwa na mjadala mkali kati ya wanahisa kuhusu ukubwa wa malipo. Bodi ya Wakurugenzi ya Tesla ilitoa onyo kuwa ikiwa mpango huo utakataliwa, Musk anaweza kuondoka kwenye kampuni.
Musk mwenyewe alionesha nia ya kuimarisha udhibiti wake. Wakati wa ripoti ya mapato ya robo ya tatu, alizungumzia roboti za Optimus akisema, "Ikiwa tutatengeneza 'jeshi la roboti' hili, je, nitaweza kuwa na ushawishi mkubwa katika jeshi hilo la roboti?" Mpango huu wa malipo utaongeza umiliki wake hadi zaidi ya asilimia 25, na hivyo kuimarisha udhibiti wake.
Kinyume chake, wawekezaji wakubwa wa kitaasisi walipinga. Mfuko wa Taifa wa Norway (NBIM), mmoja wa wanahisa 10 wakubwa, alisema, "Tunathamini thamani kubwa iliyotengenezwa chini ya uongozi wa Musk," lakini walionyesha wasiwasi kuhusu ukubwa wa jumla wa malipo, kupungua kwa thamani ya hisa (dilution), na ukosefu wa mikakati ya kupunguza hatari ya kumtegemea mtu mmoja, na hivyo kupiga kura ya kupinga. Makampuni makubwa ya ushauri wa kura kama ISS na Glass Lewis pia yalishauri kupinga.