Serikali ya Zanzibar imechukua hatua madhubuti kwa kupiga marufuku wageni, ikiwa ni pamoja na watalii, kujihusisha na kazi ndogondogo ambazo kimsingi zinapaswa kufanywa na wananchi wazawa. Serikali imesema kuwa vitendo hivyo ni kinyume na sheria za nchi.
Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais Kazi, Uchumi na Uwekezaji wa Serikali ya Zanzibar, Mhe. Sharif Ali Sharif, aliyasema haya alipokuwa akizungumza na waandishi wa habari tarehe 20 Machi 2025. Alifafanua kuwa hatua hii imelenga kuhakikisha kuwa sheria za uhamiaji na ajira zinaheshimiwa na kufuatwa kikamilifu.
Mhe. Waziri Sharif alibainisha kuwa kumekuwa na tabia ya baadhi ya wageni kujihusisha na kazi ambazo ni za kawaida na zinapatikana kwa wazawa. Alitoa mifano ya kazi hizo kuwa ni pamoja na kuendesha bodaboda (pikipiki za abiria), kusuka nywele katika saluni, na hata kuuza urojo (supu maarufu ya Zanzibar). Alisisitiza kuwa serikali haiwezi kukubali hali hii kuendelea na inachukua hatua kali kuzuia vitendo hivyo.
Alieleza kuwa kazi hizi ni kwa ajili ya wazawa wa Zanzibar, na wageni wanapaswa kuzingatia sheria na taratibu zilizowekwa. Badala ya kujihusisha na kazi ndogondogo, wageni wanahimizwa kuwekeza katika miradi mikubwa ya maendeleo ambayo inaweza kuleta tija kubwa kwa uchumi wa Zanzibar na kuongeza fursa za ajira kwa wazawa. Miradi kama vile hoteli kubwa za kitalii, viwanda, na miundombinu mingine mikubwa ndio inayotarajiwa kutoka kwa wawekezaji wa kigeni.
Kufuatia hali hiyo, Mhe. Waziri Sharif ameipa maagizo Mamlaka ya Uwekezaji Zanzibar (ZIPA) kufanya msako maalum wa kuwabaini na kuwachukulia hatua wageni wote wanaojihusisha na kazi ambazo zimeainishwa kuwa ni za wazawa. Alilinganisha hali hiyo na ile inayojitokeza katika eneo la Kariakoo jijini Dar es Salaam, ambako pia kumekuwa na malalamiko kuhusu wageni kufanya biashara ndogondogo zinazopaswa kufanywa na wazawa. Alisisitiza kuwa hali kama hiyo haipaswi kuendelea Zanzibar na lazima ikomeshwe mara moja.
Hatua hii ya serikali ya Zanzibar inakuja siku chache baada ya Kamati maalum iliyoundwa kwa ajili ya kutathmini mazingira ya biashara kwa wafanyabiashara wa kigeni na wazawa kubaini kuwepo kwa tatizo hili. Kamati hiyo iligundua kuwa wageni wengi wamekuwa wakimiliki na kuendesha biashara ndogondogo, na hivyo kuwanyima fursa wazawa.
Ripoti ya kamati hiyo pia ilibainisha kuwepo kwa ukiukwaji mkubwa wa sheria za ajira na ukwepaji wa kodi, ikiwa ni pamoja na utoaji wa risiti bandia. Vitendo hivi vinasababisha serikali kukosa mapato yake stahiki, ambayo yangeweza kutumika kwa ajili ya maendeleo ya wananchi wa Zanzibar.
Serikali ya Zanzibar imeahidi kuchukua hatua kali za kisheria dhidi ya wageni wote watakaobainika kukiuka sheria za nchi. Msimamo wa serikali ni kuhakikisha kuwa kazi ambazo zinaweza kufanywa na wazawa zinabaki kuwa kwa ajili yao, na wageni wanakaribishwa kuwekeza katika sekta ambazo zinaweza kuleta mabadiliko makubwa ya kiuchumi na kutoa ajira nyingi zaidi kwa wazawa. Hatua hii inalenga kulinda maslahi ya wazanzibari na kuhakikisha kuwa wanapata fursa sawa katika shughuli za kiuchumi.