Mkoa wa Geita umefanya uchunguzi na kubaini kuwa Vyama vya Ushirika vya Akiba na Mikopo (Saccos) 195 kati ya 212 vilivyosajiliwa viko katika hali mbaya na vimeshindwa kuendesha shughuli zao kwa ufanisi. Hii ina maana kuwa asilimia 91 ya Saccos zote zilizopo mkoani humo hazifanyi kazi vizuri.
Katibu Tawala Msaidizi wa Uchumi na Uzalishaji wa Mkoa wa Geita, Alfred Msenya, alitoa taarifa hii wakati akifunga mafunzo yaliyokuwa yametolewa kwa wanachama, viongozi, na watendaji wa Saccos mkoani Geita.
Bwana Msenya alieleza kuwa ukaguzi uliofanywa umeonyesha kuwa ni Saccos 17 pekee ambazo bado zinaendelea na shughuli zake. Kati ya hizo, Saccos 10 ziko katika daraja A (ambalo ni zuri), Saccos moja iko katika daraja B, na Saccos sita hazina daraja lolote. Alisema kuwa moja ya sababu kubwa zinazochangia Saccos nyingi kulegalega ni ukosefu wa wataalamu wa uchumi na fedha, hali ambayo inasababisha uendeshaji wa vyama hivi kutokuwa na tija.
Serikali, kwa upande wake, imejipanga kuboresha sekta ya fedha, ikiwemo usimamizi wa Saccos, ili kuhakikisha kuwa vyama hivi vinajiendesha kwa ufanisi na vinawanufaisha wanachama wake. Bwana Msenya aliwataka viongozi wa Saccos kuzingatia miongozo waliyojiwekea na kuepuka migogoro ambayo inaweza kudhoofisha vyama vyao.
Ofisa Ushirika Mkuu wa Mkoa wa Geita, Martine Kimisha, alisema kuwa katika juhudi za kuhakikisha Saccos zilizokufa zinafufuka tena, mafunzo ya siku tano yaliandaliwa kwa ajili ya viongozi, watendaji, na wanachama wa vyama hivyo. Lengo la mafunzo hayo lilikuwa kuimarisha misingi ya ushirika na kuhakikisha Saccos zinazingatia sheria ya huduma za kifedha ya mwaka 2018 pamoja na kanuni zake za mwaka 2019.
"Hadi sasa, ni Saccos 13 pekee kati ya 17 zilizo hai ambazo zimeshiriki mafunzo haya. Hii inaonyesha kuwa bado kuna changamoto kubwa kwa idadi kubwa ya Saccos ambazo zimesinzia," alisema Bi. Kimisha.
Kaimu Ofisa Mrajis Msaidizi wa Vyama vya Ushirika wa Mkoa wa Geita, Kivuruge Athuman, alikiri kuwa anguko la Saccos nyingi linatokana na ukosefu wa vitabu sahihi vya taarifa za kifedha, migogoro ya mara kwa mara, na ukosefu wa uadilifu miongoni mwa viongozi wa vyama hivyo.
Kwa upande wake, Simon Mallando, mwanachama wa Songambele-Katoro Saccos, alisisitiza kuwa mshikamano na usimamizi mzuri wa fedha ndio msingi mkuu wa mafanikio ya Saccos. Alisema chama chao kimeweza kudumu kwa miaka 24 kwa sababu ya kuzingatia maadili ya ushirika na uwazi katika uendeshaji wake.
Serikali inatarajia kuwa kupitia mafunzo na usimamizi madhubuti, Saccos nyingi mkoani Geita zitarejea katika hali nzuri na zitachangia maendeleo ya kiuchumi kwa wanachama wake na kwa mkoa kwa ujumla.