Mahakama ya Hakimu Mkazi Kinondoni jijini Dar es Salaam imewafikisha kizimbani vijana wanne wanaokabiliwa na mashtaka mazito sita, yanayohusu ubadilishaji wa njia ya mizigo ya vifaa vya magari iliyokuwa ikielekea Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) na kukwepa kodi kubwa yenye thamani ya TZS 125,245,219.82 (takriban Dola za Kimarekani 50,000 kwa hesabu ya wakati huo).
Washtakiwa waliofika mahakamani ni Athanas Msenye (45), Maria Said (37), Godfrey Chamali (31), na Polycap Haule (29), wote wakiwa ni wakazi wa Dar es Salaam. Wakili wa Serikali, John Mwakifuna, akishirikiana na Auni Chilamula na Emmanuel, aliwasomea washtakiwa mashtaka yao, ambayo yanajumuisha kutoa nyaraka za uongo kwa mamlaka, kuchepusha mizigo kinyume cha sheria, kuondoa mihuri ya forodha bila ruhusa, na kupatikana na bidhaa ambazo hazijalipiwa ushuru stahiki wa forodha.
Maelezo ya Kina ya Tuhuma Zinazowakabili
Kulingana na hati ya mashtaka iliyowasilishwa mahakamani, mnamo Februari 7, 2025, washtakiwa walidaiwa kutoa nyaraka za uongo kwa lengo la kupotosha ukweli. Katika nyaraka hizo, walidai kuwa mzigo wa vifaa vya magari ulikuwa safarini kuelekea nchini Congo. Hata hivyo, kinyume na madai yao, walichepusha mzigo huo na kuupeleka katika eneo la Mikocheni, ndani ya jiji la Dar es Salaam. Kitendo hiki kinachukuliwa kuwa ni kukiuka taratibu za usafirishaji wa mizigo inayopitia nchini kuelekea nchi nyingine.
Katika shtaka la pili, washtakiwa wote wanne wanadaiwa kwa pamoja kuchepusha mzigo huo kutoka kwenye njia rasmi na iliyoidhinishwa kisheria. Njia iliyopaswa kufuatwa ilikuwa ni kutoka Dar es Salaam hadi Congo, lakini wao walikiuka utaratibu huo na kuuelekeza mzigo Mikocheni, kitendo ambacho ni kinyume na sheria za forodha na usafirishaji.
Mashtaka mengine yanawahusu zaidi Athanas Msenye na Maria Said. Wao wanadaiwa kutoa tamko lisilo sahihi kuhusu maelezo ya mzigo huo kwa mamlaka husika. Inadaiwa kuwa walishindwa kujumuisha baadhi ya vifaa muhimu kwenye tamko lao, kama vile taa za magari na vifaa vya sola. Pia, wanadaiwa kuondoa mihuri ya forodha katika eneo la Tabata Mwananchi jijini Dar es Salaam bila kuwa na mamlaka au ruhusa ya kufanya hivyo. Kuondoa mihuri ya forodha ni kosa kubwa linaloweza kuashiria nia ya kufanya udanganyifu au kukwepa taratibu za kisheria.
Shtaka la tano linawahusu washtakiwa wote wanne, ambao wanashtakiwa kwa makusudi ya kujihusisha na ukwepaji wa kodi. Kitendo hicho kilisababisha Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) kupata hasara kubwa ya zaidi ya TZS milioni 125, ambayo ni mapato muhimu kwa ajili ya maendeleo ya taifa. Ukwepaji kodi ni kosa linaloathiri uchumi wa nchi na ustawi wa wananchi kwa ujumla.
Shtaka la sita linawahusu Godfrey Chamali na Polycap Haule. Wao walikamatwa wakiwa na vifaa hivyo vya magari katika eneo la Mikocheni, huku wakijua fika kuwa vifaa hivyo havijalipiwa ushuru wa forodha unaostahili. Kupatikana na bidhaa ambazo hazijalipiwa ushuru ni kosa kisheria na kunaweza kuashiria kuhusika katika vitendo vya magendo au ukwepaji kodi.
Mchakato wa Kisheria Unavyoendelea
Mahakama haikuwaruhusu washtakiwa kujibu mashtaka yanayowakabili kwa sababu kesi hiyo inahusiana na uhujumu uchumi, kosa ambalo linahitaji kibali maalum kutoka kwa Mkurugenzi wa Mashtaka Nchini (DPP) kabla ya kusikilizwa. Hii ni kwa mujibu wa sheria zinazosimamia makosa ya uhujumu uchumi nchini Tanzania, ambazo zina taratibu maalum za uendeshaji wa kesi za aina hiyo.
Upande wa mashtaka ulieleza mahakamani kuwa upelelezi wa kesi hiyo bado haujakamilika. Hata hivyo, walikiri kuwa dhamana kwa washtakiwa iko wazi kwa mujibu wa sheria za nchi. Licha ya hivyo, mahakama hiyo ya Hakimu Mkazi haina mamlaka ya kuweka masharti yoyote ya dhamana hadi pale itakapopokea kibali rasmi kutoka kwa DPP cha kuanza kusikiliza kesi hiyo.
Baada ya kusikiliza pande zote, Hakimu Mkazi Mwandamizi, Veneranda Kaseko, alitoa amri ya kuwarudisha washtakiwa wote mahabusu hadi Machi 24, 2025, ambapo kesi hiyo itatajwa tena. Hii inatoa muda kwa upande wa mashtaka kukamilisha upelelezi wao na kupata kibali kinachohitajika ili kesi iweze kuanza kusikilizwa kwa undani.
Kesi hii ni mfano mwingine unaoonyesha juhudi zinazoendelea kufanywa na serikali ya Tanzania, kupitia Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), katika kupambana na tatizo la ukwepaji kodi. Serikali inataka kuhakikisha kuwa watu wote wanaojihusisha na vitendo vya uhujumu uchumi na ukwepaji kodi wanachukuliwa hatua za kisheria stahiki ili kulinda mapato ya taifa, ambayo ni muhimu kwa ajili ya kugharamia shughuli za maendeleo na kuboresha maisha ya wananchi. Kesi hii inatarajiwa kufuatiliwa kwa karibu na wananchi na wadau mbalimbali kutokana na umuhimu wake katika kuhakikisha uwajibikaji na utawala bora katika masuala ya mapato ya umma.