Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) katika Mkoa wa Kagera imechukua hatua kali dhidi ya wafanyabiashara watano kwa kuwafikisha mbele ya sheria. Wafanyabiashara hao wanakabiliwa na jumla ya mashtaka tisa yanayohusu uhujumu wa uchumi. Mashtaka haya ni pamoja na tuhuma za kukwepa kulipa kodi inayozidi shilingi milioni kumi za Kitanzania na pia kutengeneza pombe kali bila kuwa na leseni halali.
Watuhumiwa hao walifikishwa kwenye Mahakama ya Hakimu Mkazi wa Bukoba, mbele ya Hakimu Mfawidhi Janeth Masesa. Walisomewa mashtaka yao ambayo yanadaiwa kutendeka kati ya mwezi Desemba mwaka 2024 na Februari mwaka 2025.
Katika kesi ya kwanza, ambayo ina namba 7238 ya mwaka 2025, washtakiwa wanne wanakabiliwa na tuhuma. Wao ni Mwesiga Reopard, Nelius Kaizilege, Julieth Ishengoma, na Herieth Gervas. Wanadaiwa kusababisha hasara kwa TRA inayozidi shilingi milioni kumi (TZS 10,000,000). Hii ni kiasi kikubwa cha fedha ambacho kingeweza kutumika katika shughuli mbalimbali za maendeleo nchini, kama vile ujenzi wa shule, hospitali, na miundombinu mingine muhimu. Kukwepa kodi kunadhoofisha uwezo wa serikali kutoa huduma bora kwa wananchi.
Kesi ya pili, yenye namba 7243 ya mwaka 2025, inamhusu mshtakiwa mmoja anayeitwa Mulokozi Egbert, mwenye umri wa miaka 39. Yeye anakabiliwa na mashtaka nane. Anadaiwa kuisababishia Mamlaka ya TRA hasara ya zaidi ya shilingi milioni moja (TZS 1,000,000). Hata kiasi hiki kidogo kulinganisha na kesi ya kwanza, bado ni fedha nyingi ambazo zingeweza kuchangia katika pato la taifa.
Mbali na mashtaka ya kukwepa kodi na kutengeneza pombe haramu, washtakiwa hao pia wanakabiliwa na mashtaka mengine. Haya ni pamoja na kushindwa kuomba kibali kutoka TRA kwa ajili ya kutengeneza bidhaa zinazotozwa ushuru katika eneo lao la uzalishaji na kuhifadhi. Pia, wanadaiwa kushindwa kuwasilisha taarifa sahihi kuhusu bidhaa hizo walizozalisha. Aidha, wanakabiliwa na tuhuma za kushindwa kutunza kumbukumbu sahihi za stempu za kielektroniki ambazo hutumiwa na TRA kufuatilia bidhaa zinazotozwa ushuru. Zaidi ya hayo, wengine wanadaiwa kusaidia katika vitendo vya ukwepaji wa kodi ya ushuru wa bidhaa.
Hata hivyo, washtakiwa wote walikanusha mashtaka yote yanayowakabili. Wameachiwa kwa dhamana baada ya kutimiza masharti yaliyowekwa na mahakama. Hii ina maana kuwa wako huru kwa muda lakini wanatakiwa kufika mahakamani kwa ajili ya kuendelea na kesi zao.
Upande wa mashtaka katika kesi hizi unasimamiwa na mawakili wa serikali Judith Mwakyusa, Grolia Lugeye, na Alex Giryago. Upande wa utetezi unawakilishwa na mawakili Projestus Mulokozi na Frank Kaloli. Hii inaonyesha kuwa kesi hizi zinashughulikiwa na wanasheria wenye uzoefu kutoka pande zote mbili.
Kesi ya kwanza, inayowahusu washtakiwa wanne, itarudi mahakamani tena tarehe nane mwezi Aprili mwaka huu. Wakati huo, inatarajiwa kuwa ushahidi zaidi utatolewa na hatua nyingine za kisheria zitafuata. Kesi ya pili, inayomkabili mshtakiwa mmoja, Mulokozi Egbert, inatarajiwa kuendelea tena tarehe mbili mwezi Aprili mwaka huu.
Hatua hii ya TRA Mkoa wa Kagera ni muhimu katika kuhakikisha kuwa wafanyabiashara wote wanalipa kodi stahiki. Ukwepaji wa kodi ni tatizo linaloathiri uchumi wa nchi kwa kupunguza mapato ambayo serikali inapaswa kuyatumia kwa ajili ya maendeleo. Kwa kuchukua hatua kali dhidi ya wale wanaokiuka sheria, TRA inatuma ujumbe mzito kwa wafanyabiashara wengine kuwa vitendo vya ukwepaji kodi havitavumiliwa. Ni muhimu kwa wafanyabiashara wote nchini kufuata sheria za kodi ili kuchangia katika ukuaji wa uchumi na ustawi wa Tanzania.