Takribani wafanyakazi 175 ambao walikuwa wakifanya kazi katika Mamlaka ya Usimamizi wa Bandari Tanzania (TPA) wameelezea malalamiko yao kwa Rais Samia Suluhu Hassan wakidai kuachishwa kazi kinyume cha sheria na kukosa stahiki zao muhimu, ikiwa ni pamoja na gharama za usafiri kurejea makwao.
Miongoni mwa wafanyakazi hao, 78 ni vijana ambao walikuwa wamehitimu mafunzo ya Jeshi la Kujenga Taifa (JKT) na wanadai waliajiriwa na TPA kwa mkataba tangu mwaka 2009. Akizungumza na waandishi wa habari jana jijini Dar es Salaam, msemaji wa wafanyakazi hao, Mathias Mazengo, alifafanua kuwa madai yao makuu yanajumuisha kulipwa stahiki za kujikimu tangu walipoachishwa kazi.
“Tumekosa haki zetu za msingi, ikiwa ni pamoja na malipo ya kujikimu wakati tunasubiri kurudishwa kwenye makazi yetu tulikotoka. Tunadai fedha za kujikimu kwa muda wa miaka minne, na kwa mujibu wa sheria za pale, kwa siku ni Shilingi 155,000,” alisema Mazengo. Aliongeza kuwa kwa muda mrefu wamekuwa katika hali ya sintofahamu bila kupatiwa majibu ya uhakika kuhusu madai yao.
Alieleza kuwa awali walifikisha malalamiko yao katika Mamlaka ya Usuluhishi (CMA), ambako walielekezwa kurudi kazini. Hata hivyo, baada ya juhudi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kumwandikia mwajiri barua ya kuomba walipwe posho ya kujikimu hadi watakaporudi makwao, walipokea majibu yanayokinzana na kuwakatisha tamaa.
“Mwajiri alijibu na kukiri kuchelewesha malipo akisubiri maelekezo kutoka Ofisi ya Utumishi wa Umma, kama inavyoonekana kwenye barua yenye kumbukumbu namba BA.534/583/01-A/74 ya Oktoba 28, 2022,” alifafanua Mazengo. Alionyesha kuwa licha ya kukiri kuwepo kwa deni, hatua madhubuti za kulipa hazikuchukuliwa.
“Sisi tuliombwa kuja kufanya kazi kutoka JKT, na baadhi yetu tulikuwa vibarua wa muda mrefu TPA kuanzia miaka ya 1993 na kuendelea, kabla ya kupewa ajira rasmi. Lakini bila kuzingatia madai yetu ya msingi au ya kisheria, Katibu Mkuu Utumishi alitujibu kwa barua yenye namba CA.271/313/01/A/36 ya Januari 10, 2025, ikisema hatustahili. Tuliandika barua kwa Rais kuomba msaada, lakini tulipowasilisha vielelezo, tulipewa majibu yanayokatisha tamaa,” aliongeza kwa masikitiko.
Mazengo alisema kuwa yeye na wenzake wamefanya kazi kwa miaka 10, huku wale waliotoka JKT wakipokea shilingi 3,200 tu kama stahiki zao kwa muda wote huo waliofanya kazi. Kiasi hiki ni kidogo mno ukilinganisha na muda wao wa utumishi na mahitaji halisi ya maisha.
Naye Hamis Mzenga, mmoja wa vijana waliochukuliwa kutoka JKT na kuajiriwa TPA mwaka 2009, alisema alitumikia mamlaka hiyo kwa muongo mmoja na baada ya kuondolewa kazini alilipwa shilingi 3,200 kama nauli kwa ajili yake na familia yake. Aliongeza kuwa alilipwa mshahara wa mwezi mmoja na gharama za kufungasha mizigo kiasi cha shilingi 238,000, akisema kiasi hicho hakilingani na muda wake wa utumishi na gharama za kurudi kwao Msanga, Kisarawe mkoani Pwani.
“Tulichukuliwa kutoka JKT Mgulani, pamoja na wengine kutoka sehemu mbalimbali. Kati yetu hao 78, wapo walio na elimu ya darasa la saba na 29 wana elimu ya kidato cha nne. Tunamwomba Rais asikie kilio chetu na kutusaidia kupata haki zetu,” alisihi Hamis kwa unyenyekevu.
Alipoulizwa kuhusu suala hilo, Mkurugenzi Mkuu wa TPA, Plasduce Mbossa, alisema: “TPA haidaiwi na mfanyakazi yeyote aliyeondolewa kwa kigezo cha darasa la saba na ambaye alikamilisha taratibu.” Kauli hii inaonekana kupingana na madai ya wafanyakazi hao na inaongeza mkanganyiko katika suala hili.
Suala hili linazua maswali mengi kuhusu haki za wafanyakazi na utaratibu wa kuajiri na kuachisha kazi katika taasisi za umma nchini Tanzania. Ni wazi kuwa wafanyakazi hawa wanatarajia kusikilizwa na kupatiwa haki zao wanazodai kwa mujibu wa sheria za kazi za Tanzania.