Dodoma, Tanzania - Ndoto iliyodumu kwa muda mrefu hatimaye imetimia nchini Tanzania. Leo, Mheshimiwa Rais Samia Suluhu Hassan amezindua rasmi Benki ya Ushirika, hatua ambayo imepokelewa kwa furaha na matumaini makubwa hasa miongoni mwa wakulima na wananchi wa vijijini. Kuasisiwa kwa benki hii si jambo la kubahatisha, bali ni matunda ya utekelezaji wa ahadi zilizotolewa katika Ilani ya Uchaguzi ya Chama Cha Mapinduzi (CCM) ya mwaka 2020 – 2025, pamoja na mawazo ambayo yamekuwepo kwa miaka mingi kuhusu umuhimu wa kuwa na taasisi ya fedha maalum kwa ajili ya sekta ya ushirika.
Benki hii mpya imezaliwa kutokana na muunganiko wa Benki mbili zilizokuwepo awali: Benki ya Ushirika ya Kilimanjaro (KCBL) na Benki ya Wananchi ya Tandahimba (TACOBA). Rais Samia alifafanua kuwa safari ya uanzishwaji wa benki hii ingeweza kuanza mapema zaidi, lakini ilikwama kutokana na changamoto za upatikanaji wa mtaji wa uhakika. Hata hivyo, ameridhishwa na namna benki hiyo ilivyoanza shughuli zake, kwani imeanza na mtaji wa kuahidi wa kiasi cha shilingi bilioni 58. Mtaji huu unaonekana kuwa msingi mzuri wa kuanza kuwekeza katika sekta ya kilimo, kuhakikisha usalama wa chakula nchini, na kuchochea maendeleo katika maeneo ya vijijini.
Akizungumza wakati wa uzinduzi huo uliofanyika Dodoma, Rais Samia alisema muundo wa umiliki wa Benki ya Ushirika ni kielelezo cha nguvu za ushirika wa sasa. Alisisitiza kuwa muundo huu unalenga kuhakikisha benki inaendeshwa kwa usimamizi wa kitaalamu na kuweza kujiendesha kibiashara kwa uendelevu wa kifedha. Lengo kuu ni kutoa huduma jumuishi zinazowafikia makundi yote, hasa yale ambayo kwa muda mrefu hayakuwa yakifikiwa kwa urahisi na huduma za kibenki.
Rais Samia alionyesha kufarijika kuona Benki ya Ushirika haijaanza shughuli zake kinyonge. Alipongeza hatua ya benki hiyo kuanza ikiwa na matawi manne, mawakala 58, na tayari kuwa na maelfu ya wateja. Alisema hatua hii inaashiria mwanzo wenye kishindo na kukubalika kwa haraka miongoni mwa wananchi. Alisisitiza kuwa juhudi za kuhakikisha huduma zinafika kwa walengwa wote kwa urahisi na gharama nafuu zinaonekana. Rais alipongeza ubunifu wa benki hiyo wa kutumia ofisi za vyama vikuu vya ushirika na SACCOS (Vyama vya Akiba na Mikopo) ili kufikia wananchi wa kipato cha chini, wakulima, wafanyabiashara wadogo, na wale walio vijijini kupitia vikundi vya kijamii. Alitoa wito kwa vyama vya ushirika kushirikiana kwa karibu na Benki ya Ushirika ili kupanua mtandao wake na kuwafikia Watanzania wengi zaidi vijijini.
Akizungumzia mchango wa sekta ya kilimo, Rais Samia alirejea taarifa za Benki Kuu ya Tanzania (BoT) za mwaka 2023, zikionesha kuwa fedha zinazoelekezwa kwenye sekta ya kilimo zilikuwa asilimia 10 ya jumla ya mikopo, ikifikiwa Azimio la Afrika. Hata hivyo, alibainisha kuwa kumekuwa na kasi ndogo ya ongezeko la mitaji katika sekta ya kilimo ikilinganishwa na sekta nyingine. Hivyo, kuwepo kwa Benki ya Ushirika kunatarajiwa kuongeza kwa kiasi kikubwa upatikanaji wa mitaji kwa wakulima na sekta nzima ya kilimo, akitarajia kila shilingi inayowekezwa na benki hii itachochea taasisi nyingine za fedha kuongeza uwekezaji wao kwenye sekta hiyo.
Rais Samia alisisitiza umuhimu kwa Benki ya Ushirika kuzingatia misingi yote iliyowekwa na BoT katika uendeshaji wake ili kuhakikisha inakuwa imara, inajiendesha kibiashara, na inakuwa endelevu. Pia, alitoa rai kwa benki nyingine nchini kushirikiana na Benki ya Ushirika. Alifafanua kuwa benki hii haijaja kuongeza ushindani pekee, bali imekuja kusaidia kuongeza nguvu na njia za kuwafikia Watanzania wengi zaidi, hususan wale wa vijijini.
Akizungumzia dhamira pana ya Serikali, Rais Samia alisema lengo ni kuona ushirika unachukua nafasi yake stahiki katika kuchochea tija kwenye kilimo na kuongeza mchango wake kwenye Pato la Taifa (GDP). Alieleza kuwa Serikali imechukua hatua za makusudi kuisaidia sekta ya kilimo ili kuongeza uzalishaji, kuhakikisha usalama wa chakula, na kukuza kilimo biashara kwa lengo la kuifanya sekta hii ikue kwa asilimia 10 na kuchangia zaidi ya asilimia 26 ya Pato la Taifa kama ilivyochangia kwa takwimu za mwaka jana.
Rais Samia alitoa maelekezo maalum katika maeneo matatu ya kuyatilia mkazo. Kwanza, Tume ya Maendeleo ya Ushirika inapaswa kujenga ushirika imara ambao utaweza kutekeleza mambo makubwa wenyewe. Kwa uwazi mkubwa, Rais alikiri kuwa kwa watu ambao hawakuwa na imani na ushirika, yeye mwenyewe alikuwa mmojawapo, kwani aliona ushirika kama "chaka la wizi" na wenye sifa mbaya. Hata hivyo, alisema amefarijika kuona jinsi ushirika ulivyo simama vizuri sasa, kiasi cha kumwongezea hamu ya kuendelea kusaidia maendeleo yake.
Alitoa wito kwa vyama vya ushirika kuwa wabunifu, kupanua wigo wa huduma zao, kuhamasisha wanachama kujiunga na mifuko ya benki, na kuangalia namna ya kuwaunganisha wakulima na mifuko ya hifadhi ya jamii ili kuongeza ustawi wao. Pia, alivitaka vyama vya ushirika kujiendesha kibiashara na kwa uwazi, kutoa taarifa za fedha kwa wakati ili kuongeza imani kwa wanachama na kuufanya ushirika uonekane kama eneo la kuwawezesha kiuchumi. Alisisitiza matumizi ya mifumo ya TEHAMA katika uendeshaji wao.
Aidha, Rais Samia alitoa maagizo kwa Wizara ya Kilimo kuiangalia sekta ya ushirika na kuhamasisha wakulima kujiunga ili wanufaike na fursa za mitaji. Pia, aliagiza Wizara ya Fedha, Wizara ya Kilimo, na Benki Kuu ya Tanzania (BoT) kukutana na kuja na mfumo kiongozi wa kuondoa changamoto za mikopo katika sekta ya kilimo. Hatimaye, alielekeza fedha kutoka Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) zielekezwe kwenye mfuko wa pembejeo na Benki ya Ushirika ili kufungua madirisha maalum kwa wakulima, kuhakikisha wanakopesheka, mitaji inaongezeka, na mazao yanaongezewa thamani.
Kwa kuhitimisha, Rais Samia aliwahakikishia wanaushirika na Benki ya Ushirika kuwa Serikali imedhamiria kuhakikisha ushirika unaleta maendeleo ya kweli na yanayoonekana kwa jamii ya Watanzania. Uzinduzi huu unatoa fursa mpya na ya kipekee kwa sekta ya kilimo na maendeleo ya vijijini nchini.