Sekta ya uvuvi nchini Tanzania imezidi kuandika historia mpya ya kiuchumi, ikithibitisha kuwa 'dhahabu' haichimbwi ardhini pekee, bali inavuliwa pia majini. Katika kile kinachoonekana kama mapinduzi ya kimya kimya ya Uchumi wa Buluu, serikali imetangaza takwimu za kufurahisha zinazoonyesha kuongezeka kwa kasi kwa thamani ya mauzo ya samaki nje ya nchi na mlipuko wa ujenzi wa viwanda vya kuchakata mazao ya bahari.
Hayo yamebainishwa wazi jijini Dar es Salaam wakati wa kilele cha maadhimisho ya Siku ya Mvuvi Duniani yaliyofanyika katika fukwe za Kawe. Mgeni rasmi katika tukio hilo, Katibu Mkuu wa Wizara ya Mifugo na Uvuvi, Bi. Agnes Meena, ameweka bayana kuwa Tanzania sasa inavuna matunda ya mikakati dhabiti ya uwekezaji.
Takwimu Zinazozungumza: Kutoka Bilioni 500 hadi 755
Bi. Meena ameleza kuwa mauzo ya samaki na mazao yake nje ya nchi yamepaa kutoka tani 42,000 zilizokuwa na thamani ya Shilingi bilioni 509.9, hadi kufikia tani 59,000 zenye thamani ya Shilingi bilioni 755. Hili ni ongezeko kubwa linaloashiria kuwa soko la kimataifa limeanza kuelewa utamu na ubora wa samaki wa Tanzania.
Habari njema zaidi ni katika sekta ya viwanda. Katika kipindi kifupi cha mwaka 2023 hadi 2024, idadi ya viwanda vya kuchakata mazao ya uvuvi imeongezeka zaidi ya mara tatu, kutoka viwanda 21 hadi kufikia viwanda 64.
"Ongezeko hili la viwanda ni ishara ya wazi ya kuongezeka kwa thamani ya mazao yetu (value addition). Hii inamaanisha ajira zaidi kwa vijana na soko la uhakika kwa wavuvi wetu ambao idadi yao pia imepanda na kufikia 201,661 mwaka huu," alifafanua Bi. Meena.
Watanzania Milioni Sita Wategemea Bahari
Akichambua mchango wa sekta hiyo kwa maisha ya kawaida ya Mtanzania, Katibu Mkuu huyo alibainisha kuwa uvuvi si kazi ya ziada, bali ni uti wa mgongo wa maisha ya wengi.
- Idadi ya Wategemezi: Takribani Watanzania milioni sita wanapata riziki yao ya kila siku kupitia mnyororo wa thamani wa uvuvi.
- Mchango wa Kitaifa: Ukilinganisha na idadi ya watu nchini (milioni 62-63), inakadiriwa kuwa asilimia 10 ya watu wote wanategemea sekta hii.
- Uzalishaji wa Ndani: Uzalishaji wa samaki katika maji ya asili nao umepanda kutoka tani 479,976 (Sawa na Trilioni 3.4) mwaka 2023 hadi tani 522,788 (Sawa na Trilioni 4.3) mwaka 2024.
Mikakati Mipya: Jodari, Papa na Taa Walindwe
Katika maadhimisho hayo yaliyopambwa na kaulimbiu "Uvuvi na Ukuzaji Viumbe Maji Endelevu: Msingi Imara wa Uchumi wa Buluu," serikali imezindua mipango mikakati mizito ya kitaifa. Hii inajumuisha Mpango wa Usimamizi wa Samaki aina ya Jodari (Tuna) na mpango wa uhifadhi wa Papa na Taa. Jodari ni samaki mwenye thamani kubwa sana katika soko la dunia, na usimamizi wake utaiwezesha Tanzania kuvuna fedha nyingi za kigeni.
Bi. Meena alisisitiza: "Tutaendelea kuweka nguvu kwenye uvuvi wa bahari kuu na ufugaji wa kisasa kwa njia za vizimba. Lengo ni kuongeza chakula, lishe bora, na pato la taifa huku tukilinda mazingira."
Kilio cha Wavuvi: "Fukwe Zetu Zinapotea"
Licha ya mafanikio hayo, sherehe hizo hazikukosa changamoto. Mwenyekiti wa Kitengo cha Usimamizi wa Fukwe (BMU) Kawe, Bwana Mudu Mohamed, ametoa kilio kizito kwa serikali kuhusu uvamizi wa fukwe.
"Tunaiomba serikali itusaidie. Maeneo ya Kawe, Kunduchi, Msasani, Mbweni na Ununio yanavamiwa kwa kasi na wawekezaji au watu binafsi wanaoziba njia na kuharibu mazingira ya kuzaliana samaki. Hii inahatarisha biashara ndogondogo za akina mama na vijana," alilalamika Mudu.
Pia, wavuvi hao wameomba kuwezeshwa boti za kisasa za doria ili waweze kupambana na uvuvi haramu na kulinda rasilimali hizo kwa ajili ya vizazi vijavyo.
Maadhimisho haya, yaliyoandaliwa kwa ushirikiano wa Wizara na wadau mbalimbali chini ya usimamizi wa Mkurugenzi Msaidizi wa Utafiti, Bi. Emelda Teikwa, yamefungua macho ya wengi kuhusu fursa zilizopo baharini na umuhimu wa kulinda "shamba" hilo la majini.