Waziri wa Nchi katika Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira), Mhe. Hamad Yusuf Masauni, amebainisha kuwa licha ya Tanzania kuwa na sera, sheria, na miongozo mbalimbali inayolenga kuendeleza uchumi wa buluu, bado kuna vikwazo vinavyozuia nchi kunufaika kikamilifu na rasilimali zake za majini.
Akizungumza katika kikao cha mawaziri kilichofanyika jijini Dodoma, ambapo aliwasilisha mpango kazi wa utekelezaji wa uchumi wa buluu kwa miaka ya fedha 2024/25 na 2025/26, Mhe. Masauni alifafanua kuwa dhana ya uchumi wa buluu ni muhimu sana kwa ukuaji wa kiuchumi wa nchi. Inahusu matumizi endelevu ya rasilimali zinazopatikana kwenye maji, huku ikizingatia uhifadhi wa mazingira na kuhakikisha jamii inashirikishwa kikamilifu.
"Shughuli za uchumi wa buluu hapa nchini zinaendeshwa kupitia sera, sheria, na mipango mbalimbali ya kisekta. Hii inajumuisha sekta muhimu kama uvuvi, nishati (kama vile nishati ya upepo inayotumia miundombinu ya pwani), usafiri wa majini, maliasili za baharini na maziwani, utalii wa pwani na visiwa, rasilimali maji safi, umwagiliaji kwa kutumia vyanzo vya maji, viwanda vinavyotumia rasilimali za maji au vilivyoko karibu na maji, biashara inayohusiana na mazao ya majini, uhifadhi wa mazingira ya majini, uchimbaji mdogo wa madini katika maeneo ya maji, na uwekezaji mbalimbali katika sekta hizi," alisisitiza Mhe. Masauni.
Vikwazo Vinavyokwamisha Maendeleo ya Uchumi wa Buluu
Licha ya kuwepo kwa mfumo wa sera na sheria, Mhe. Masauni alizitaja baadhi ya changamoto kubwa ambazo zinazuia Tanzania kupata manufaa kamili kutoka kwa rasilimali zake za uchumi wa buluu. Hizi ni pamoja na:
- Ukosefu wa Mfumo Jumuishi wa Uratibu: Kuna tatizo la kukosekana kwa mfumo mmoja madhubuti unaounganisha na kuratibu shughuli zote za uchumi wa buluu. Hali hii inapelekea kuwepo kwa migongano ya kimkakati kati ya sekta mbalimbali zinazohusika na rasilimali za majini. Kwa mfano, shughuli za utalii zinaweza kuathiri maeneo ya uvuvi, au miradi ya nishati inaweza kuwa na athari kwa uhifadhi wa mazingira ya baharini.
- Kutokuwepo kwa Mpango wa Matumizi ya Maeneo ya Maji: Hakuna mpango ulio wazi na unaoeleweka kuhusu jinsi maeneo mbalimbali ya maji yanapaswa kutumika. Ukosefu huu wa mpango unakwamisha uwekezaji wenye tija katika sekta ya uchumi wa buluu, kwani wawekezaji hawana uhakika wa matumizi yanayoruhusiwa na maeneo yanayofaa kwa shughuli zao.
- Uwekezaji Usio wa Kimkakati: Uwekezaji unaofanyika katika sekta ya uchumi wa buluu mara nyingi hauna mkakati madhubuti na haujaunganishwa na sekta nyingine za kiuchumi. Hii inasababisha rasilimali za uchumi wa buluu kutochangia kikamilifu katika ukuaji wa uchumi wa taifa kwa ujumla. Uwekezaji unapaswa kuwa na uhusiano na sekta kama utalii, usindikaji wa mazao ya uvuvi, na hata viwanda vinavyotumia rasilimali za majini.
- Uhaba wa Utafiti na Ujuzi: Kuna upungufu mkubwa wa tafiti za kina kuhusu rasilimali za uchumi wa buluu na ukosefu wa wataalamu wenye ujuzi maalum katika sekta hii. Hali hii inasababisha taifa kushindwa kutumia ipasavyo fursa nyingi zilizopo kwenye sekta ya uchumi wa buluu. Utafiti unaweza kusaidia kubaini rasilimali mpya, mbinu bora za uzalishaji endelevu, na masoko yanayopatikana.
Serikali Yajibu kwa Sera na Mkakati Mpya
Kupambana na changamoto hizi, Mhe. Masauni alitangaza kuwa Serikali imeandaa na kupitisha Sera ya Taifa ya Uchumi wa Buluu ya Mwaka 2024, pamoja na mkakati wa utekelezaji wake kwa miaka 2024-2034, ambao ulizinduliwa rasmi tarehe 5 Juni 2024.
Kulingana na Waziri, sera hii mpya imezingatia maeneo muhimu yafuatayo:
- Kuimarisha Uratibu: Sera inalenga kuimarisha uratibu wa shughuli zote za uchumi wa buluu, ili kuwepo na mfumo jumuishi unaowashirikisha wadau wote wanaotekeleza shughuli katika sekta hii. Hii itasaidia kuepusha migongano na kuhakikisha juhudi zinaelekezwa kwenye malengo makuu ya taifa.
- Kuratibu Matumizi ya Maeneo ya Maji: Sera inataka kuratibu matumizi ya maeneo yote ya maji nchini, kwa lengo la kuhakikisha Tanzania inanufaika ipasavyo na rasilimali za uchumi wa buluu. Uratibu huu utazingatia mahitaji ya kiuchumi, kijamii, na uhifadhi wa mazingira kwa usawa.
- Usimamizi wa Ukanda Maalumu wa Uchumi wa Bahari na Bahari Kuu: Sera inasisitiza usimamizi mzuri wa ukanda huu, ili kuhakikisha rasilimali zilizopo zinatumika kwa ufanisi na kuleta faida kubwa kwa taifa. Hii inajumuisha kusimamia uvuvi haramu, uchafuzi wa mazingira, na shughuli nyingine zinazoweza kuharibu rasilimali hizi.
Mhe. Masauni aliongeza kuwa Ofisi ya Makamu wa Rais, kama msimamizi mkuu wa masuala ya uchumi wa buluu nchini, imepewa jukumu la kuratibu, kufuatilia, na kufanya tathmini ya utekelezaji wa shughuli zote zinazohusiana na sekta hii.
Mchango Unaotarajiwa wa Uchumi wa Buluu kwa Taifa
Kwa upande wake, Waziri wa Mifugo na Uvuvi, Dkt. Ashatu Kijaji, alisema kuwa lengo kuu la serikali ni kuhakikisha wananchi wananufaika na rasilimali zilizopo katika sekta ya uchumi wa buluu. Alimpongeza Rais Samia Suluhu Hassan kwa kuonesha dira sahihi katika kuendeleza uchumi huu.
Kulingana na Taarifa ya Hali ya Uchumi wa mwaka 2023, sekta ya uvuvi imeendelea kukua na kutoa mchango mkubwa katika ajira na usalama wa chakula nchini.
Inaelezwa kuwa uzalishaji wa mazao ya uvuvi unatarajiwa kuongezeka kutoka tani 473,592 hadi kufikia tani 639,092 kwa mwaka 2024, ambayo ni sawa na ongezeko la asilimia 34.9.
Taarifa hiyo inaeleza kuwa uchumi wa buluu nchini Tanzania unajumuisha shughuli zote za kiuchumi zinazohusiana na bahari, maziwa, mito, mabwawa, maeneo oevu, na maji ya chini ya ardhi. Lengo kuu la serikali ni kuhakikisha shughuli hizi zinaendelea kuwanufaisha wananchi bila kuathiri mazingira na kuhakikisha maendeleo ya sekta hii yanakuwa endelevu kwa vizazi vya sasa na vijavyo.