Wakati macho ya Watanzania wengi yakiwa yameelekezwa kwenye madini ya thamani kama dhahabu, almasi, na tanzanite, kumekuwa na mapinduzi ya kimya kimya katika sekta ya madini ya ujenzi na viwanda ambayo sasa yamegeuka kuwa 'lulu' mpya ya kiuchumi. Imebainika kuwa katika kipindi cha Mwaka wa Fedha 2024/25 pekee, madini haya ambayo mara nyingi huchukuliwa "poa", yameingiza kiasi cha kufuru cha zaidi ya Shilingi Trilioni Moja.
Takwimu hizi nzito zimetolewa jijini Dar es Salaam mnamo Novemba 27, 2025, na Naibu Waziri wa Madini, Dk. Steven Kiruswa, wakati wa usiku wa Tuzo za Ujenzi na Miundombinu za Afrika Mashariki (East Africa Construction and Infrastructure Awards). Hafla hiyo iliyokutanisha vigogo wa sekta ya ujenzi, ilitumika kama jukwaa la kuanika ukweli kuwa "mawe na mchanga" sasa ni biashara inayolipa kuliko inavyodhaniwa.
Kasi ya Ujenzi Yabebea Uchumi Dk. Kiruswa alifafanua kuwa siri ya mafanikio haya makubwa inatokana na kasi ya Serikali ya Awamu ya Sita katika ujenzi wa miundombinu mikubwa na ya kisasa. Miradi kama barabara za lami, madaraja, SGR, na majengo marefu imekuwa na 'njaa' kubwa ya malighafi, jambo lililowapa neema wachimbaji wa madini ya ujenzi kuanzia ngazi ya wilaya hadi taifa.
"Kwa muda mrefu, mchango wa madini ya viwanda na ujenzi umekuwa ukipanuka kwa kasi. Haya madini yana uwanja mpana sana kwenye kukuza Pato la Taifa. Tunazungumzia mnyororo wa thamani unaogusa maisha ya mtanzania wa kawaida; kutoka kwa mchimbaji mdogo wa kokoto kijijini hadi kwa mwekezaji mkubwa wa viwanda vya saruji mjini," alieleza Dk. Kiruswa.
Hazina Iliyojificha Ardhini Naibu Waziri huyo aliyataja madini hayo kuwa ni pamoja na mchanga, kokoto, chokaa (limestone), jasi (gypsum), kaolini, na mawe ya nakshi (ornamental stones). Alisisitiza kuwa sera ya nchi kwa sasa ni kuhakikisha miradi yote inatumia rasilimali hizi za ndani ili kupunguza gharama za uagizaji na kuharakisha utekelezaji wa miradi.
"Tanzania itaendelea kutumia malighafi zake. Hatuwezi kuagiza kila kitu nje wakati tuna utajiri wa mawe na mchanga hapa hapa. Hii inasaidia kuiwezesha sekta binafsi kukua na kujenga uchumi endelevu ambao faida yake inabaki nchini," alisisitiza.
Pongezi na Rai kwa Vijana: "Tunzeni Vyenu" Katika hafla hiyo, Dk. Kiruswa aliipongeza Chemba ya Sekta ya Ujenzi na Miundombinu Tanzania kwa kuandaa tuzo hizo ambazo zinachochea ushindani na ubunifu. Alieleza kuwa tuzo hizo ni chachu ya kuifungamanisha sekta ya madini na sekta nyingine za kiuchumi, jambo linaloleta tija zaidi.
Hata hivyo, Dk. Kiruswa hakumaliza hotuba yake bila kutoa "nondo" kwa vijana wa Kitanzania. Alitumia fursa hiyo kukemea vitendo vya uharibifu wa miundombinu na kuwataka vijana kuwa walinzi namba moja wa miradi hiyo inayojengwa kwa fedha nyingi za walipa kodi.
"Hii miradi ya ujenzi na miundombinu inagharimu mabilioni ya fedha. Niwaase vijana wenzangu, tusiwe maadui wa maendeleo yetu wenyewe. Tuipende na kuilinda miundombinu hii kwani ndiyo urithi wetu na ndiyo injini ya uchumi wetu kwa miaka ijayo," alimalizia Dk. Kiruswa.
Kauli hii inakuja wakati ambapo sekta ya ujenzi inazidi kushika kasi nchini, huku madini ya ujenzi yakitarajiwa kuendelea kuwa chanzo kikuu cha mapato na ajira kwa Watanzania wengi.