Mamlaka ya Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali (GCLA) imekuwa na mchango mkubwa katika kuimarisha utendaji kazi katika bandari zetu muhimu za Dar es Salaam na Tanga. Hii imewezesha kuongezeka kwa kiasi kikubwa cha mizigo inayopita bandarini, hasa kemikali muhimu zinazotumika katika shughuli za uchimbaji madini hapa nchini Tanzania na hata kwa majirani zetu.
Akizungumza jijini Dodoma, Mkemia Mkuu wa Serikali, Dkt. Fidelice Mafumiko, alielezea mafanikio haya makubwa ambayo GCLA imeyapata katika kipindi cha miaka minne ya uongozi mahiri wa Rais Samia Suluhu Hassan. Alifafanua kuwa ongezeko la shughuli za uchimbaji madini limepelekea kukua kwa biashara ya kemikali zinazohitajika katika sekta hii muhimu, na hivyo kuchangia ongezeko la shehena ya mizigo inayopita kwenye bandari zetu za Tanzania.
Dkt. Mafumiko alitoa mfano akisema, “Kuna biashara kubwa ya kemikali za kimkakati ambazo zinatumika katika uchimbaji na uchenjuaji wa madini, mojawapo ikiwa ni Ammonium Nitrate. Kiwango cha kemikali hii kinachoingia kupitia Bandari ya Tanga kimeongezeka kwa kasi kutoka tani 135,445 katika mwaka wa fedha 2021/22 hadi kufikia tani 359,629 mwaka 2024.” Hii inaonesha jinsi bandari ya Tanga inavyozidi kuwa kitovu muhimu cha biashara hii.
Aliongeza kuwa katika Bandari ya Dar es Salaam, kemikali muhimu ya salfa, ambayo inatumika sana katika uchenjuaji wa madini ya shaba nchini Zambia na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), imeona ongezeko kubwa kutoka tani 396,982 katika mwaka 2021/22 hadi kufikia tani milioni 1.36 mwaka 2023. Vilevile, shehena ya kemikali nyingine muhimu, Sianidi ya Sodiamu (Sodium Cyanide), ambayo pia hutumika katika uchenjuaji wa madini, imeongezeka kutoka tani 41,461 mwaka 2021/22 hadi tani 53,059 katika mwaka uliopita.
Dkt. Mafumiko alieleza kuwa ongezeko hili la shehena ya kemikali linawezekana kutokana na usimamizi thabiti unaofanywa na GCLA katika kutoa vibali na kufanya ukaguzi makini wa usafirishaji wa kemikali hizo. Hatua hii imekuwa na mchango mkubwa katika kuongeza ufanisi wa bandari zetu na kuleta tija kubwa kwa uchumi wa taifa letu kwa ujumla. Usafirishaji salama na wenye ufanisi wa kemikali hizi unahakikisha kuwa sekta ya madini inaendelea kukua na kuchangia pato la taifa.
Zaidi ya mafanikio haya katika sekta ya bandari, GCLA pia imefanya kazi kubwa katika kuimarisha uchunguzi wa sampuli mbalimbali za kimaabara. Idadi ya sampuli zilizochunguzwa imeongezeka kutoka 155,117 katika mwaka 2021/22 hadi kufikia 188,392 mwaka 2023. Ongezeko hili limechangiwa na mambo kadhaa muhimu, ikiwa ni pamoja na uelewa unaozidi kuongezeka miongoni mwa wananchi kuhusu umuhimu wa uchunguzi wa kisayansi katika maisha yao ya kila siku. Pia, uwekezaji mkubwa uliofanywa katika kununua mashine na mitambo ya kisasa umewezesha maabara kufanya kazi kwa ufanisi zaidi. Ushirikiano mzuri kati ya GCLA na taasisi za usalama na afya, kama vile Jeshi la Polisi, pia umechangia katika ongezeko hili.
Dkt. Mafumiko alieleza kuwa uchunguzi wa kimaabara umekuwa na msaada mkubwa katika kutatua migogoro mbalimbali, ikiwa ni pamoja na migogoro ya kifamilia, utambuzi wa miili ya watu walioathirika na majanga, na kusaidia sana katika kufanikisha mashauri ya jinai mahakamani. Alitoa mifano ya majanga yaliyotokea hivi karibuni nchini, kama vile jengo lililoporomoka huko Kariakoo jijini Dar es Salaam na ajali mbaya ya gari iliyotokea Mbinga na kusababisha moto mkubwa. Katika matukio haya, GCLA ilisaidia kwa kiasi kikubwa katika kutambua wahanga kupitia uchunguzi wa vinasaba (DNA), jambo ambalo liliwasaidia sana familia za marehemu.
Katika kipindi hicho cha miaka minne, serikali imewezesha GCLA kufanya uwekezaji mkubwa katika miundombinu na vifaa. Jumla ya mitambo mikubwa 16 na midogo 274 yenye thamani ya takriban Shilingi bilioni 18.4 za Kitanzania imeweza kununuliwa. Uwekezaji huu umeimarisha kwa kiasi kikubwa uwezo wa mamlaka katika kufanya uchunguzi wa kisayansi na kuongeza ufanisi wake katika kutoa ushahidi wa kitaalamu mahakamani. Hadi sasa, GCLA imetoa ushahidi katika mashauri 6,989, hatua ambayo inachangia kwa kiasi kikubwa katika utoaji wa haki kwa wakati kwa wananchi.
Dkt. Mafumiko alisisitiza kuwa mamlaka hiyo itaendelea kujitahidi kuboresha huduma zake ili kuhakikisha kuwa inaendelea kuchangia katika maendeleo ya sekta mbalimbali muhimu kwa taifa, ikiwemo uchumi, afya, na usalama wa jamii. GCLA ina jukumu muhimu katika kuhakikisha ustawi na maendeleo endelevu ya Tanzania.