Naibu Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati, Dk. Dotto Biteko, amesema kuwa mjadala unaoendelea kuhusu Mamlaka ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi Stadi (VETA) ni ishara tosha ya umuhimu wa mafunzo yanayotolewa na mamlaka hiyo. Aliongeza kuwa wamefanikiwa kuifanya VETA kuwa taasisi inayozungumzwa na itaendelea kusonga mbele katika kuleta mabadiliko chanya nchini.
Akifafanua zaidi, Dk. Biteko alisema kuwa tafiti mbalimbali zinaonyesha wazi kuwa uwekezaji katika ufundi stadi una matokeo makubwa kiuchumi. Alitoa mfano kuwa kwa kila Dola moja ya Marekani (USD 1) inayowekezwa kwenye ufundi stadi, taifa linaweza kupata faida ya takriban Dola nne (USD 4) kama matokeo. Hii ina maana kuwa kuna haja kubwa ya kuongeza uwekezaji katika eneo hili muhimu kwa maendeleo ya nchi.
Dk. Biteko aliyasema haya alipokuwa akifunga maadhimisho ya Miaka 30 ya VETA yaliyofanyika jijini Dar es Salaam. Katika hotuba yake, alieleza kuwa kuna maeneo makuu matatu ambayo yanapaswa kupewa kipaumbele katika mfumo wa elimu na mafunzo, ambayo ni utambuzi, uelekeo, na ustadi. Alisisitiza kuwa eneo la ustadi ni muhimu sana katika kumwezesha mtu kujitegemea kimaisha na kuchangia katika uchumi wa taifa.
"Kwa mfano," alisema Dk. Biteko, "tuna changamoto kubwa. Watoto wanaopata elimu leo, baada ya kumaliza kidato cha nne au cha sita, wana ujuzi gani unaowawezesha kuishi kwa kutumia elimu hiyo na kukabiliana na changamoto za maisha? Ukweli ni kwamba, ustadi ni eneo ambalo linahitaji kupewa mkazo wa kutosha ili vijana wetu waweze kujitegemea sasa na katika maisha yao ya baadaye."
Aliongeza kwa kusema kuwa ni jambo la kawaida kukuta kijana aliyemaliza chuo kikuu hawezi kujipikia chakula au kujifua nguo mwenyewe, bali anatarajia kuhudumiwa. Aliuliza, "Je, tunataka kuzalisha maofisa wa kuhudumiwa au maofisa wa kuhudumia? Jambo hili ni hatari kwa mustakabali wa taifa letu, na VETA ina uwezo mkubwa wa kukabiliana na tatizo hili kwa kutoa mafunzo yanayozingatia ustadi."
Dk. Biteko alisisitiza kuwa utafiti uliofanywa na World Economic Forum umebainisha kuwa jamii yoyote ambayo inafanya kazi ya kufundisha lakini haijumuishi stadi muhimu katika mafunzo yake, taifa hilo linapoteza kati ya asilimia moja hadi sita ya Pato lake la Taifa (GDP) kila mwaka kama hasara inayotokana na ukosefu wa ajira na kukosa ujuzi unaohitajika katika kukabiliana na matatizo mbalimbali.
"Nataka niwaambie wazi, hakuna taifa lolote duniani ambalo limepiga hatua kubwa za maendeleo bila kuwa na watu wenye stadi mbalimbali za kutatua matatizo yao. Ndio maana sisi kama serikali tunawekeza kwa nguvu zote kwenye ufundi stadi," alieleza Dk. Biteko kwa msisitizo.
Alionya kuwa endapo taifa halitawekeza vya kutosha katika ufundi stadi, italazimika kutumia gharama kubwa kuajiri wataalamu wenye ujuzi kutoka nje ya nchi, jambo ambalo linaweza kuwa mzigo mkubwa kwa uchumi.
Dk. Biteko aligusia pia kuhusu athari za maendeleo ya teknolojia katika sekta mbalimbali za uzalishaji. Alisema kuwa maendeleo hayo yamekuwa na tishio kwa baadhi ya sekta, ambapo uzalishaji umepungua kwa takriban asilimia 20, huku sekta ya huduma ikiongezeka kwa asilimia 27. Aliongeza kuwa takriban asilimia 14 ya kazi za sasa ziko hatarini kutoweka kabisa kutokana na kuwepo kwa teknolojia mpya zinazopunguza matumizi ya nguvu kazi ya binadamu. Hii inaonyesha wazi umuhimu wa kuwaandaa vijana kwa ujuzi unaohitajika katika soko la ajira linalobadilika kwa kasi.
Kwa upande wake, Mkurugenzi Mkuu wa VETA, Bwana Anthony Kasore, aliahidi kuwa mamlaka hiyo itaendelea kusimamia kwa karibu ubora wa mafunzo yanayotolewa na vyuo vya ufundi stadi nchini. Lengo kuu ni kuhakikisha kuwa wanazalisha vijana wenye ubora na ujuzi unaokidhi mahitaji ya soko la ajira la sasa na la baadaye.
Akizungumzia kuhusu masuala ya ubunifu, Bwana Kasore alieleza kuwa VETA inatamani kuona serikali inaongeza bajeti kwa Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia (COSTECH). Alisema kuwa ongezeko hilo la bajeti litawawezesha wabunifu mbalimbali nchini kupata fedha za kuendeleza bunifu zao na kuzifikisha sokoni kwa ajili ya matumizi ya wananchi na kuchangia katika ukuaji wa uchumi.
Bwana Kasore alimalizia kwa kusisitiza kuwa VETA inatarajia kurasimisha ujuzi kutoka kwa Watanzania takriban 80,000 kati ya watu 100,000 waliokusudiwa. Hatua hii itasaidia kutambua ujuzi wao rasmi na kuwawezesha kushiriki kikamilifu katika soko la ajira na kuchangia katika maendeleo ya taifa.