Naibu Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati wa Tanzania, Dkt. Doto Biteko, alikuwa mstari wa mbele katika kuhakikisha ushirikiano wa kibiashara katika sekta ya umeme unaimarika miongoni mwa nchi za Afrika Mashariki. Hii ilidhihirika katika mkutano muhimu uliofanyika Kampala, Uganda, mnamo Aprili 17, 2025. Dkt. Biteko alishiriki katika Mkutano wa Baraza la Mawaziri wa Nishati wa nchi wanachama wa Umoja wa Soko la Pamoja la Kuuziana Umeme katika Ukanda wa Mashariki mwa Afrika (EAPP) sambamba na mkutano wa wakuu wa mashirika na taasisi za umeme kutoka nchi hizo.
Katika mazungumzo yaliyofanyika pembezoni mwa mkutano huo, mawaziri hao walijikita katika kujadili mikakati ya kuongeza biashara ya kuuziana umeme baina ya nchi zao. Lengo kuu lilikuwa ni kuweka mazingira wezeshi yatakayorahisisha upatikanaji wa nishati hiyo muhimu kwa wananchi na kuchochea maendeleo ya kiuchumi katika ukanda mzima.
Akifungua mkutano huo, Waziri wa Nchi wa Nishati wa Uganda, Mhe. Sidronius Opolot Akaasai, alieleza kuwa EAPP, tangu kuanzishwa kwake Aprili 24, 2005, imekuwa na lengo la kuhakikisha uwiano katika upatikanaji wa rasilimali za nishati katika eneo la Afrika Mashariki. Alifurahia kuona kuwa umoja huo umekua na kufikia nchi wanachama 13, na matarajio yapo ya kuongezeka zaidi. Alibainisha kuwa nchi hizi zinazalisha umeme kupitia vyanzo mbalimbali kama vile maji, jua na gesi. Hata hivyo, aliongeza kuwa mahitaji ya umeme katika ukanda huu bado ni makubwa yakilinganishwa na uzalishaji wa sasa unaofikia takriban megawati 19,000 pekee.
Mhe. Akaasai alikiri kuwa baadhi ya nchi wanachama bado zinakabiliwa na changamoto za upatikanaji wa nishati ya umeme, hali inayosababisha kushindwa kusambaza umeme kwa asilimia 100 kwa wananchi wao. Alisisitiza umuhimu wa kuimarisha EAPP ili iweze kuwa chombo madhubuti cha kusimamia na kurahisisha biashara ya umeme, hasa ikizingatiwa kuwa nchi nyingi tayari zimeunganisha mifumo yao ya kusambaza umeme. Alitoa wito kwa nchi wanachama kufanya kazi kwa pamoja ili kufikia lengo la kuuziana umeme na kutumia vizuri rasilimali zilizopo.
Moja ya matukio muhimu katika mkutano huo ilikuwa uzinduzi wa ofisi za Bodi Huru ya Udhibiti (Independent Regulatory Board- IRB) ya Ukanda wa Mashariki mwa Afrika wa Kuuziana Umeme. Bodi hii, ambayo tayari ina baadhi ya wafanyakazi, inatarajiwa kuwa chombo muhimu katika kusimamia na kufanikisha masuala yote yanayohusu biashara ya umeme miongoni mwa nchi wanachama. Uzinduzi huu unaashiria hatua kubwa katika kuhakikisha kuwa biashara hiyo inafanyika kwa uwazi na kwa kuzingatia kanuni na taratibu zinazokubalika.
Kwa upande wake, Mwakilishi wa Benki ya Maendeleo ya Afrika (AFDB), Dkt. Kevin Kariuki, alimpongeza Dkt. Biteko na Tanzania kwa ujumla kwa kuandaa Mkutano wa Nishati wa Wakuu wa Nchi za Afrika - Misheni 300 (M300) uliofanyika jijini Dar es Salaam mnamo Januari 27-28, 2025. Alisema mkutano huo ulionyesha dhamira ya dhati ya Tanzania katika kutumia rasilimali zake za nishati kutatua changamoto zinazoikabili bara la Afrika. Aliongeza kuwa AFDB inaamini katika ushirikiano wa kikanda kama njia mojawapo ya kuhakikisha upatikanaji endelevu wa nishati.
Naye, Mwakilishi wa Benki ya Dunia (WB), Dkt. Joseph Kapeka, aliahidi kuwa benki hiyo itaendelea kuunga mkono juhudi za Marais wa Afrika kupitia mpango wa M300, ambao unalenga kuongeza upatikanaji wa umeme kwa watu milioni 300 katika eneo la Kusini mwa Jangwa la Sahara ifikapo mwaka 2030. Alisisitiza kuwa upatikanaji wa umeme ni muhimu kwa maendeleo ya kiuchumi na kijamii katika bara la Afrika.
Mkutano huo wa EAPP ulifanyika kwa siku mbili, kuanzia Aprili 16 hadi Aprili 17, 2025. Ujumbe wa Tanzania katika mkutano huo ulijumuisha pia Naibu Waziri wa Wizara ya Mambo ya Nje anayeshughulikia masuala ya Afrika Mashariki, Mhe. Dennis Londo, Katibu Mkuu wa Wizara ya Nishati, Mhandisi Felchesm Mramba, pamoja na maafisa waandamizi kutoka Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO). Ushiriki wa Tanzania katika mkutano huu unaonyesha umuhimu unaotiliwa katika ushirikiano wa kikanda katika sekta ya nishati.