Mamlaka za serikali mkoani Arusha, kwa kushirikiana na Mamlaka ya Dawa na Vifaa Tiba (TMDA), zimetoa agizo la kusitisha mara moja biashara haramu ya uuzaji wa dawa za binadamu, vifaa tiba, na dawa za mifugo kwa njia za usafiri au mitaani. Hatua hii inalenga kuzuia madhara makubwa kwa afya ya binadamu na wanyama yanayoweza kusababishwa na matumizi ya bidhaa hizo ambazo mara nyingi hazikidhi viwango vinavyotakiwa.
Maagizo hayo yametolewa jijini Arusha na Katibu Tawala Msaidizi anayesimamia masuala ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji mkoani humo, Bw. Frank Mmbando, wakati akifungua kikao kazi muhimu kilichowakutanisha wadau wa sekta ya dawa, hususan waingizaji wa bidhaa hizo. Lengo la kikao hicho kilichoandaliwa na TMDA Kanda ya Kaskazini lilikuwa kujadili umuhimu wa kutekeleza kikamilifu matakwa ya Sheria ya Dawa na Vifaa Tiba, Sura ya 219 ya Sheria za Tanzania, inayotoa mwongozo kuhusu ubora na udhibiti wa bidhaa za afya.
Akizungumza na wadau hao, Bw. Mmbando alibainisha kuwepo kwa tabia hatarishi kwa baadhi ya watu wanaotumia mabasi ya abiria na vyombo vingine vya usafiri kama majukwaa ya kuuza na kutangaza dawa mbalimbali, mara nyingi wakidai zinatibu magonjwa mahususi kama maumivu ya mgongo au kichwa, bila kuzingatia kanuni na uhalisia wa kitabibu. Aliongeza kuwa wananchi wengi huendeshwa na matangazo hayo na kujikuta wakinunua dawa hizo pasipo kuwa na uhakika wa ubora, usalama au madhara wanayoweza kuyapata kiafya baada ya matumizi. Hii ni changamoto kubwa kwa afya ya jamii.
Akitoa onyo kali, Bw. Mmbando alisisitiza kuwa hatua za kisheria kali na za papo kwa hapo zitachukuliwa dhidi ya wote wanaojihusisha na biashara hii haramu. Alifafanua kuwa onyo hili linawahusu sio tu wale wanaouza moja kwa moja kwa kubeba bidhaa hizo kwenye vikapu au kuingia nazo kwenye vyombo vya usafiri, bali pia na wale wanaowatuma wengine kufanya biashara hiyo. Alisema mlolongo wote wa usambazaji haramu utafuatiliwa na kuadhibiwa kwa mujibu wa sheria.
Kwa upande wake, Meneja wa TMDA Kanda ya Kaskazini, Bw. Proches Patrick, alifafanua jukumu la msingi la Mamlaka hiyo ambalo ni kudhibiti ubora, usalama na ufanisi wa dawa zote – za binadamu, za mifugo, vifaa tiba na vitendanishi – kwa lengo kuu la kulinda afya ya umma na kuhakikisha bidhaa hizo zinaleta matokeo chanya yanayotarajiwa kwa watumiaji.
Bw. Patrick alisisitiza juhudi za TMDA za kutoa elimu endelevu kwa wadau wote katika mnyororo wa ugavi wa dawa – kuanzia watengenezaji, waingizaji, hadi wauzaji – ili kuhakikisha wanazingatia Sheria ya Dawa na Vifaa Tiba, Sura ya 219. Alieleza kuwa lengo la elimu hii na udhibiti ni kuhakikisha kuwa bidhaa zinazomfikia mwananchi wa kawaida zinakidhi viwango vyote vya ubora, usalama na ufanisi. Hii inahakikisha kuwa mgonjwa anapata dawa sahihi kwa ajili ya tatizo lake la kiafya na siyo kupata bidhaa zisizo na ubora ambazo zinaweza kusababisha madhara zaidi, upotevu wa fedha, au hata kutotibu kabisa ugonjwa husika.
Biashara hii haramu ya dawa mitaani au kwenye vyombo vya usafiri imekuwa changamoto kubwa katika udhibiti wa bidhaa za afya nchini Tanzania. Mara nyingi, dawa hizi huhifadhiwa katika mazingira yasiyo salama, kama vile kwenye jua kali, unyevu mwingi au joto la juu wakati wa safari ndefu, jambo linaloharibu ubora na ufanisi wake kabla hata hazijatumiwa. Aidha, dawa hizi hazina uhakika wa chanzo chake, huenda zikawa bandia, zimeisha muda wake wa matumizi, au hazijathibitishwa kabisa na TMDA, jambo ambalo linaweza kuhatarisha maisha ya mtumiaji. Serikali, kupitia TMDA na mamlaka za mikoa kama Arusha, ina jukumu la kisheria na kimaadili la kuhakikisha kila bidhaa inayouzwa nchini inafuata taratibu na viwango vilivyowekwa ili kulinda afya ya wananchi dhidi ya hatari hizi zinazoweza kuepukika kabisa kwa kufuata sheria. Mkutano huu jijini Arusha na wadau wa kuingiza dawa ni hatua muhimu katika kuimarisha ushirikiano na kuhakikisha kila mtu anatimiza wajibu wake katika kudhibiti soko la dawa kwa manufaa ya Watanzania wote.