Mkoa wa Rukwa unakabiliwa na hali ya kutisha ya udumavu kwa watoto walio na umri wa chini ya miaka mitano, ambapo takribani nusu yao – sawa na asilimia 48.9 – wameathirika. Cha kushangaza na kusikitisha, hali hii inatokea katika mkoa ambao unatajwa kuwa wa pili nchini kwa uzalishaji wa chakula, ukiwa na rasilimali nyingi za vyakula, ikiwemo samaki kutoka Ziwa Tanganyika na Ziwa Rukwa pamoja na mazao mbalimbali ya shambani. Hii inadhihirisha kuwa tatizo si uhaba wa chakula, bali ni ukosefu wa elimu sahihi kuhusu lishe bora na nini wananchi wanapaswa kula ili kuwa na afya njema.
Katika jitihada za kukabiliana na changamoto hii, Manispaa ya Sumbawanga imechukua hatua madhubuti ya kupeleka msaada wa unga wa mahindi ulioongezewa virutubishi kwenye shule za sekondari. Wiki iliyopita, Mkuu wa Wilaya ya Sumbawanga, Mheshimiwa Nyakia Chirukile, alikabidhi rasmi mifuko 125 ya unga huo, yenye uzito wa jumla ya kilo 3,025, kwa wakuu wa shule 19 za sekondari za umma ndani ya Manispaa hiyo. Takriban wanafunzi 19,779 wanatarajiwa kunufaika na msaada huu.
Makabidhiano hayo yalifanyika katika Shule ya Sekondari ya Sumbawanga, ambapo ilielezwa kuwa kila mfuko una uzito wa kilo 25 na thamani ya zaidi ya Shilingi Milioni 3.5 za Kitanzania. Msaada huu umetolewa na Manispaa ya Sumbawanga yenyewe, ikiwa ni sehemu ya utekelezaji wa miongozo na sera za serikali zinazolenga kuboresha afya ya jamii, ikiwemo Mpango wa Chakula Shuleni na matumizi ya vyakula vilivyoimarishwa kwa virutubishi.
Akizungumza wakati wa hafla hiyo, Ofisa Lishe wa Manispaa ya Sumbawanga, Bi. Jesca Mwihava, alielezea faida za msingi za kugawanya unga huu wenye virutubishi shuleni. Alisema unalenga kupunguza tatizo la udumavu miongoni mwa vijana, na pia kukabiliana na "njaa iliyojificha," ambayo ni hali ya upungufu wa virutubishi muhimu mwilini hata kama mtu anakula chakula kingi. Alikumbusha kuwa kiwango cha udumavu kwa ujumla mkoani Rukwa bado kiko juu, kikifikia asilimia 48.9. Bi. Mwihava pia alibainisha kuwa kwa sasa, ni shule tano tu kati ya 35 (sawa na asilimia 14) katika Manispaa ya Sumbawanga zinazotumia unga wa mahindi ulioongezewa virutubishi kupitia wazabuni, fedha zinazotoka Serikali Kuu na mapato ya ndani ya Ofisi ya Mkurugenzi. Hii inaonyesha kuwa kuna nafasi kubwa zaidi ya kufikisha unga huu kwa shule nyingi zaidi.
Kwa upande wake, Mkuu wa Wilaya Nyakia Chirukile, alitoa picha pana zaidi ya changamoto za mkoa. Alisema hata wakati Watanzania wanaadhimisha miaka 61 ya Muungano wa Tanganyika na Zanzibar, Manispaa ya Sumbawanga na Mkoa wa Rukwa kwa ujumla bado wanapambana na yale aliyoyataja kuwa maadui watatu wakuu: maradhi, ambapo utapiamlo na udumavu kwa watoto ni sehemu yake kubwa; ujinga, unaojumuisha ukosefu wa elimu ya lishe; na umaskini.
Hatua hii ya Manispaa ya Sumbawanga kutoa unga wenye virutubishi ni muhimu sana, kwani inalenga kuboresha afya ya wanafunzi moja kwa moja. Lishe bora inachangia si tu ukuaji wa mwili, bali pia uwezo wa kujifunza darasani. Kupitia mipango kama hii na kuongeza elimu ya lishe kwa jamii pana, kuna matumaini kuwa takwimu za kutisha za udumavu Rukwa zitaanza kupungua na kuhakikisha watoto wa mkoa huo wanakuwa na afya bora na mustakabali mzuri.