Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, Bwana Albert Chalamila, amesema kuwa kuna umuhimu mkubwa wa kuwa na mfumo maalum wa kitaifa ambao utaweza kutambua kwa usahihi idadi ya vifo vinavyotokea nchini pamoja na sababu zake. Alieleza kuwa mfumo huu utaiwezesha taifa kuchukua hatua za haraka za kitabibu na kuwekeza nguvu zake katika kupambana na visababishi vikuu vya vifo hivyo.
Akizungumza leo, tarehe 2 Juni, 2025, jijini Dar es Salaam, nje ya mkutano uliowakutanisha wadau wa afya kutoka zaidi ya nchi saba, Bwana Chalamila alieleza kuwa Tanzania bado inakabiliwa na changamoto za teknolojia madhubuti ya kugundua kila kifo kinachotokea na kubaini chanzo chake hasa katika ngazi ya jamii. Alitaja baadhi ya changamoto kuwa ni pamoja na masuala ya kiufundi na uelewa mdogo wa baadhi ya wananchi kuhusu umuhimu wa kuripoti vifo vinavyotokea katika maeneo yao.
“Taifa lolote linaloendelea linahitaji kuwa na msingi imara wa rasilimali watu. Serikali yetu imewekeza kwa kiasi kikubwa katika sekta ya afya, lakini tunahitaji pia elimu sahihi kwa wananchi na mifumo madhubuti ya takwimu ili tuweze kujua sababu kuu zinazosababisha vifo. Takwimu hizi zitatusaidia kuunda sera bora za afya na kulinda afya za wananchi wetu,” alisema Bwana Chalamila. Aliongeza kuwa kuwa na taarifa sahihi ni muhimu kwa kupanga mikakati ya afya yenye ufanisi.
Bwana Chalamila alifafanua kuwa serikali itaongeza juhudi katika kutoa elimu kwa umma kuhusu magonjwa ya mlipuko na yale yanayoambukiza. Lengo ni kuhamasisha jamii kutoa taarifa sahihi na kwa wakati kuhusu vifo na matukio ya kuzaliwa. Alisisitiza kuwa ushirikiano wa wananchi katika kutoa taarifa ni muhimu sana kwa mafanikio ya mfumo wa takwimu za afya.
Kwa upande wake, Mkurugenzi Mtendaji wa Taasisi ya Afya Ifakara (IHI), Dkt. Honorati Masanja, alisema kuwa taasisi yake inafanya kazi kwa karibu na serikali kupitia mpango maalum unaojulikana kama SRS (Sample Registration System). Mpango huu unalenga kukusanya takwimu muhimu kuhusu matukio ya vizazi na vifo nchini. Takwimu hizi zitakuwa sehemu ya mifumo ya Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) na Wizara ya Afya.
“Changamoto kubwa ambayo tunakumbana nayo ni kuwa taarifa kuhusu vifo na vizazi hazifiki kwa wakati katika maeneo mengi ya nchi yetu. Hali hii inakwamisha sana juhudi za serikali na wadau wengine katika kuchukua hatua sahihi za kuboresha afya. Ikiwa tunajua watu wanakufa kwa magonjwa gani, iwe ni ya kuambukiza au yasiyo ya kuambukiza, tunaweza kuelekeza nguvu zetu vizuri katika kukabiliana nayo,” alisema Dkt. Masanja. Aliongeza kuwa kuwa na takwimu sahihi kutasaidia katika kupanga mikakati ya afya inayolenga mahitaji halisi ya jamii.
Aidha, Dkt. Masanja alieleza kuwa moja ya malengo makuu ni kuhakikisha kuwa mifumo ya ukusanyaji wa taarifa inafanya kazi kwa ushirikiano na inasaidia katika utungaji wa sera za afya zinazotokana na ushahidi halisi. Alisisitiza kuwa takwimu sahihi ni msingi wa kufanya maamuzi sahihi katika sekta ya afya.
Naye Makamu wa Rais wa CRVS Improvement, Bwana Philip Setel, alisema kuwa wamekuja nchini Tanzania kusaidia kuimarisha mfumo wa kitaifa wa kusimamia taarifa za vifo na vizazi. Lengo lao ni kuisaidia serikali kutengeneza mikakati bora ya kukabiliana na magonjwa yanayowasumbua wananchi.
“Lazima tukubali ukweli kwamba bila kuwa na takwimu sahihi, hatuwezi kushinda vita dhidi ya magonjwa. Mfumo wa CRVS utasaidia sana kutambua chanzo cha matatizo ya kiafya na kuwezesha hatua za haraka kuchukuliwa kusaidia jamii inayoumia,” alisisitiza Bwana Setel. Aliongeza kuwa mfumo imara wa takwimu za vifo ni muhimu kwa ustawi wa taifa.