Hatimaye mjadala mkali na minong’ono ya wiki kadhaa kuhusu nani hasa angepewa wadhifa mzito wa Uwaziri Mkuu wa Tanzania imefikia tamati. Rais Samia Suluhu Hassan alimpendekeza Dk. Mwigulu Nchemba, na Bunge limemthibitisha. Hata hivyo, uteuzi huu umeacha swali kubwa miongoni mwa wananchi na wachambuzi: Kwanini yeye?
Msingi wa swali hili unatokana na ukweli kwamba jina la Dk. Mwigulu halikuwa likitajwa sana kwenye vijiwe vya siasa au hata kwenye utabiri wa wachambuzi wengi, ikilinganishwa na vigogo wengine wa kisiasa waliokuwa wakipewa nafasi. Wengi walimwona kama mchezaji wa akiba katika kinyang'anyiro hiki.
Licha ya Mbunge huyu wa Iramba Magharibi (na si Mashariki kama ilivyoripotiwa kimakosa na baadhi) kutoonekana kwenye rada za wengi, wachambuzi wa kina wa siasa za Tanzania wanasema uteuzi wake haukuwa wa kubahatisha. Wanamwona Dk. Mwigulu kama "turufu" ya Rais Samia, iliyochaguliwa kwa malengo maalum kulingana na mahitaji ya sasa ya nchi. Uamuzi huu unatajwa kuchangiwa na mchanganyiko wa uzoefu wake serikalini, historia yake kisiasa, uwezo wake kitaaluma, na sifa yake ya uadilifu.
Wachambuzi wanaenda mbali zaidi na kusema uteuzi huu unazingatia hitaji la kumpata kiongozi anayeweza kuwa daraja. Akiwa na umri wa miaka 49, Dk. Mwigulu si kijana sana wala si mzee sana; anasimama katikati, akielewa mienendo ya sasa ya kidunia huku akiheshimu misingi ya uongozi wa jadi. Anachukua nafasi iliyoachwa na Kassim Majaliwa, kiongozi aliyedumu kwa takriban muongo mmoja akijulikana kwa utulivu, unyenyekevu na uwezo mkubwa wa kudhibiti mifumo ya serikali. Kumrithi mtu wa hadhi hiyo si kazi rahisi, na uchaguzi wa Dk. Mwigulu unaonekana kulenga kuunganisha uthabiti wa kisera aliokuwa nao Majaliwa na kuongeza uthubutu mpya wa kiuchumi.
Mchambuzi wa siasa, Majjid Said, anafafanua kuwa Dk. Mwigulu ni zao halisi la mfumo wa ndani wa chama (CCM) na serikali. Anajulikana kwa misimamo isiyotetereka, hasa kwenye masuala ya fedha, uchumi, na usimamizi wa rasilimali za umma.
"Kitaaluma, Dk. Mwigulu ni mchumi. Ni mmoja wa viongozi wachache waliofanikiwa kuchanganya nadharia za darasani na vitendo halisi katika siasa za kisasa," anasema Said. Anatoa mfano wa utumishi wake kama Waziri wa Fedha, ambapo alikuwa mstari wa mbele kusimamia nidhamu kali ya matumizi ya fedha za umma. Aidha, alisimamia mikakati iliyoongeza ukusanyaji wa mapato na kuanza kupunguza utegemezi wa bajeti ya serikali kwa wafadhili.
Hoja hii inaungwa mkono na ripoti ya Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) ya mwaka 2024, iliyoiorodhesha Tanzania miongoni mwa nchi tatu pekee za Afrika Mashariki zilizoonyesha uthabiti wa kipekee wa kiuchumi kufuatia mdororo uliosababishwa na janga la Uviko-19. Wachambuzi wanahusisha mafanikio haya kwa kiasi kikubwa na mageuzi ya kiuchumi yaliyoendeshwa chini ya uongozi wake katika Wizara ya Fedha. Kwa lugha rahisi, uteuzi wake ni ujumbe kwamba uchumi ndio dira na msingi wa siasa za serikali ya awamu hii.
Dira ya Rais Samia Suluhu Hassan imekuwa wazi: kuifungua nchi kiuchumi na kuimarisha diplomasia ya uchumi. Hivyo, uteuzi wa Waziri Mkuu ambaye ni mchumi na mwenye maono yanayofanana ni hatua ya kimkakati kuimarisha mnyororo wa uongozi. Mwanazuoni wa Uchumi, Dk. Josephat Werema, anasema Dk. Mwigulu ameonyesha uwezo wa kufikiri kimfumo. "Akiwa Waziri wa Fedha, alisimamia mpango wa kuunganisha mifumo ya mapato ya TRA, Bandari, na mamlaka nyingine. Hii iliongeza ufanisi na uwazi," anasema Dk. Werema.
Uwezo huu wa kufikiri kimfumo ndiyo unaohitajika kuratibu miradi mikubwa ya kitaifa. Mchambuzi Dk. Lazaro Swai anabainisha kuwa miradi kama Reli ya Kisasa (SGR), Bwawa la Umeme la Julius Nyerere (JNHPP), na Bomba la Mafuta la EACOP inahitaji uratibu wa kiuchumi na kisera unaovuka wizara kadhaa. Hapa ndipo kiongozi kama Mwigulu, anayeelewa nadharia na utendaji, anapohitajika.
Licha ya nguvu zake kiuchumi, Dk. Mwigulu ana kazi kubwa mbele yake. Atawajibika kuwa kiungo kikuu kati ya Serikali na Bunge. Itamhitaji busara ya hali ya juu kuhakikisha serikali inafanya kazi kwa amani na Bunge, huku akiheshimu usimamizi wa wabunge. Historia imeonyesha Bunge linaweza kuwa na changamoto, lakini wachambuzi wanaamini kwa ufasaha wake wa hoja na nidhamu ya kazi, anaweza kugeuza changamoto hiyo kuwa fursa.