Katika kile kinachoonekana kama maandalizi ya kukabiliana na "njaa ya kesho," Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dk. Mwigulu Nchemba, amepaza sauti kutokea makao makuu ya nchi, Dodoma, akiwataka Watanzania kufunga mkanda. Usemi wa wahenga usemao "Akiba haiozi" umepata uzito mpya baada ya kiongozi huyo kutoa tahadhari kali juu ya matumizi ya chakula, kufuatia utabiri wa hali ya hewa unaoashiria majira magumu mbele yetu.
Akiwa ofisini kwake eneo la Mlimwa jijini Dodoma, katika kikao kazi kizito kilichowakutanisha Wakuu wa Mikoa na Wakuu wa Wilaya kutoka kanda ya kati (Dodoma na Singida), Dk. Mwigulu hakuuma maneno. Alibainisha kuwa ripoti za kisayansi kutoka Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA) zimewasha taa nyekundu kuhusu msimu wa kilimo wa 2025/2026.
"Ndugu zangu, taarifa za TMA hazifurahishi sana kwa baadhi ya maeneo. Kuanzia Oktoba mwaka huu hadi Aprili 2026, tunatarajia mvua za kusuasua, yaani chini ya wastani. Hii inamaanisha tutakuwa na vipindi virefu vya jua kali na ukame," alisisitiza Waziri Mkuu kwa sura ya kimasikitiko.
Tathmini hiyo ya TMA imetaja mikoa ambayo ni 'hazina ya chakula' na ile ya kanda ya kati kuwa hatarini kuchelewa kupata mvua. Orodha hiyo inajumuisha "kapu la chakula" la Nyanda za Juu Kusini kama Iringa, Mbeya, Njombe, Songwe, na Ruvuma, pamoja na mikoa ya kimkakati ya kilimo kama Tabora, Rukwa, Katavi, Kigoma, Mtwara, na Kusini mwa Morogoro. Hali hii inatishia uzalishaji ikiwa hatua madhubuti hazitachukuliwa mapema.
Ingawa kwa sasa maghala ya taifa na ya wananchi yana chakula cha kutosha, Dk. Mwigulu amepiga marufuku matumizi ya "kifahari" na yasiyo ya lazima ya chakula hicho. Amewataka wananchi kuwa na nidhamu ya hali ya juu, akifananisha chakula kilichopo na "akiba ya vita" ambayo haipaswi kuchezewa.
"Tusibweteke kwa kuona tuna chakula leo. Hali ya hewa imebadilika, na hatujui kesho itakuwaje. Kila kaya ihakikishe inadhibiti matumizi ya chakula. Hiki si kipindi cha kufanya sherehe za kutupa chakula au kutumia nafaka hovyo kwa mambo yasiyo ya msingi," alionya.
Katika kuhakikisha serikali haiangushi mpira, Waziri Mkuu ameelekeza mtutu wake kwa watendaji wa serikali, hususan Maafisa Ugani. Amekerwa na tabia ya wataalamu hao kukaa ofisini kwenye viyoyozi huku wakulima wakihangaika mashambani bila elimu ya kitaalamu.
"Sitaki kusikia Afisa Ugani anashinda ofisini wakati wakulima wanapambana na ukame. Tokeni ofisini, nendeni vijijini. Waelekezeni wakulima mbegu zipi zinahimili ukame na mbinu gani watumie kuvuna maji kidogo yatakayopatikana. Hii ni vita dhidi ya njaa, na silaha yetu ni elimu sahihi," aliagiza Dk. Mwigulu kwa sauti ya mamlaka.
Aidha, ameziagiza taasisi nyeti zinazosimamia mnyororo wa pembejeo—Mamlaka ya Bandari (TPA), Mamlaka ya Mapato (TRA), na Kampuni ya Mbolea (TFC)—kufanya kazi usiku na mchana. Alisisitiza kuwa shehena za mbolea na pembejeo nyingine hazipaswi kukwama bandarini kwa urasimu wakati huu ambapo kila sekunde ni muhimu kwa mkulima anayewahi mvua chache.
Wito pia umetolewa kwa wafugaji, ambao mara nyingi ndio waathirika wakubwa wa ukame, kuandaa malisho na kuvuna maji mapema ili kunusuru mifugo yao isipotee kama ilivyowahi kutokea miaka ya nyuma katika mikoa ya kanda ya ziwa na kati.
Mwisho, Waziri Mkuu amesisitiza umuhimu wa takwimu, akiwataka viongozi wa Mikoa na Wilaya kusimamia zoezi la usajili wa wakulima katika Daftari la Mkulima. Hatua hii inalenga kuifanya sekta ya kilimo, ambayo ni uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, kuendeshwa kisasa na kwa takwimu sahihi ili kurahisisha utoaji wa ruzuku na huduma nyingine.
Kwa kauli hii nzito, mpira sasa upo kwa wananchi na watendaji kutafsiri maagizo haya kwa vitendo ili kuhakikisha Tanzania inavuka salama katika wimbi hili la mabadiliko ya tabianchi.