Utafiti mpya umeonyesha kuwa mkakati wa kuondoa pembe za faru kabla hazijawindwa unaweza kupunguza ujangili kwa kiwango kikubwa cha asilimia 78. Hata hivyo, utafiti huo pia unaibua maswali kuhusu athari za muda mrefu za kitendo hicho kwa tabia za kijamii za wanyama hao walio katika hatari ya kutoweka, na hivyo kuhitaji uchunguzi zaidi.
Matokeo ya utafiti huu, ulioongozwa na timu ya watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Nelson Mandela nchini Afrika Kusini wakiongozwa na Timothy Kuiper, yalichapishwa jana, tarehe 5 Juni (saa za huko), katika jarida la kimataifa la kitaaluma la 'Science'.
Ujangili unaolenga pembe za faru ni tishio kubwa linalochangia kupungua kwa kasi kwa idadi ya faru duniani kote. Pembe hizi hutafutwa sana kwa ajili ya kutengeneza mapambo au hutumika katika tiba za jadi kutokana na imani potofu kuwa zina uwezo wa kutibu magonjwa, jambo linalochochea biashara haramu yenye faida kubwa.
Kutokana na tishio hili, wazo la kuondoa pembe za faru kwa usalama kama njia ya kinga limependekezwa kwa muda. Pembe ya faru imeundwa kwa keratini ngumu, sawa na kucha za binadamu, na haina mishipa ya fahamu, hivyo faru hajisikii maumivu wakati wa kukatwa.
Katika utafiti wao, wanasayansi walichambua data za faru 1,985 waliouawa na majangili kati ya mwaka 2017 na 2023 katika maeneo 11 ya hifadhi yaliyoko karibu na Hifadhi ya Taifa ya Kruger nchini Afrika Kusini. Uchambuzi ulionyesha kuwa licha ya juhudi kubwa za kupambana na ujangili, kama vile kutumia mbwa wa ufuatiliaji, kamera za ulinzi, na doria za askari, ambazo ziliwezesha kukamatwa kwa zaidi ya majangili 700, hakukuwa na ushahidi wa kitakwimu kuwa hatua hizi zilipunguza kiwango cha ujangili. Inakadiriwa kuwa takriban dola za Kimarekani milioni 74 (sawa na Shilingi za Kitanzania Bilioni 185) zilitumika katika hatua hizo za kupambana na ujangili katika kipindi hicho.
Kwa upande mwingine, katika kipindi hicho hicho, shughuli za mara kwa mara za kuwaondolea pembe faru 2,284 katika maeneo manane ya hifadhi zilionyesha mafanikio makubwa, zikipunguza ujangili wa faru kwa asilimia 78. Cha kushangaza zaidi ni kwamba, gharama za kuwaondoa pembe zilikuwa ni asilimia 1.2 tu ya bajeti yote iliyotumika kwa ajili ya ulinzi wa faru kati ya 2017 na 2023.
Watafiti walihitimisha, "Ingawa kuwakamata na kuwafunga majangili ni muhimu, mikakati inayopunguza thamani au faida ya ujangili inaweza kuwa na ufanisi zaidi." Waliongeza, "Hii inadokeza kuwa serikali na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs) yanapaswa kufikiria upya mbinu zao za kukabiliana na uhalifu unaohusiana na wanyamapori, ikiwemo ujangili wa faru."
Licha ya ufanisi wake, athari za kuwaondoa pembe faru bado hazijafahamika kikamilifu. Kuna utafiti mwingine unaoonyesha kuwa kitendo hiki kinaweza kupunguza "uwezo wa kijamii" wa faru. Utafiti wa mwaka 2023 uliofanywa na Taasisi ya Biolojia katika Chuo Kikuu cha Neuchâtel nchini Uswizi, uligundua kuwa eneo la makazi la faru waliokatwa pembe lilipungua kwa hadi asilimia 82, na mwingiliano wao na faru wengine ulipungua kwa asilimia 37. Hii inaonyesha kuwa ingawa kuondoa pembe ni mkakati wenye mafanikio makubwa dhidi ya ujangili, utafiti zaidi unahitajika ili kuelewa kikamilifu athari zake kwa ustawi na tabia za muda mrefu za wanyama hawa muhimu.